Ảnh hưởng của Trung Quốc và Ấn Độ đối với Việt Nam thời Bắc thuộc

Trung Quốc chủ động đồng hóa, còn cư dân Việt hoàn toàn chấp nhận mọi thay đổi.

Cưỡng bức và đồng hóa từ phía Trung Quốc, đối lập với chống cưỡng bức và giải Hán hóa của người Việt.

Tiếp thu văn hóa hoàn toàn tự nguyện, không có bất kỳ yếu tố cưỡng bức nào.

Việt hóa toàn bộ văn hóa Trung Quốc ngay từ đầu thế kỷ I.

Triệu → Hán → Tấn → Ngô → Tùy → Nam triều → Đường.

Triệu → Hán → Ngô → Nam triều → Tấn → Tùy → Đường.

Triệu → Hán → Ngô → Tấn → Nam triều → Tùy → Đường.

Hán → Triệu → Ngô → Tấn → Tùy → Nam triều → Đường.

Cả hai nước đều có hệ thống văn hóa bác học và bộ máy hành chính trung ương hoàn chỉnh như nhau.

Trung Quốc đã có văn hóa dân gian và bác học phong phú; Việt Nam còn chủ yếu mang tính dân gian và tổ chức trung ương còn sơ khai.

Văn hóa Việt Nam đã phát triển vượt xa văn hóa Trung Quốc về tổ chức chính trị và giáo dục.

Việt Nam đã có hệ thống chữ viết phức tạp nên không thể bị chính sách đồng hóa của người Hán tác động.

Đồng hóa hoàn toàn tư tưởng, phong tục và tôn giáo của cư dân Việt.

Đẩy mạnh khai thác tài nguyên để tăng cường năng lực kinh tế của triều đình.

Xây dựng và củng cố chính quyền đô hộ, siết chặt ách cai trị đối với nhân dân.

Khuyến khích các thành phần địa phương tự quản lý và tham gia quyết định chính sách đô hộ.

Tạo điều kiện để kinh tế địa phương hoạt động tự do và cân bằng.

Chuyển giao đất đai và quyền sở hữu ruộng đất cho cư dân địa phương.

Giảm tô thu và dừng hoàn toàn việc khai khoáng để bảo vệ nguồn lực trong nước.

Đẩy mạnh vơ vét, thu tô và khai thác tài nguyên phục vụ chính quyền đô hộ.

Cư dân Việt hoàn toàn bị đồng hóa và không còn khả năng bảo vệ bản sắc dân tộc.

Cư dân Việt vừa giữ bản sắc, vừa có chủ động tiếp thu những yếu tố tinh hoa của văn hóa Trung Quốc để tạo nên chuyển biến tích cực.

Cư dân Việt chỉ tiếp nhận những gì có lợi cho chính quyền đô hộ và từ chối mọi yếu tố khác.

Cư dân Việt không có ảnh hưởng đáng kể đến quá trình phát triển của xã hội trong thời Bắc thuộc.

Nâng cao năng suất canh tác, thúc đẩy công trình thủy lợi và làm phát triển các cây trồng mới.

Làm cho các công trình thủy lợi trở nên không cần thiết.

Chỉ tăng cường sản xuất vũ khí mà không tác động đến sản xuất nông nghiệp.

Khiến người dân không còn sử dụng sức kéo của trâu, bò trong sản xuất.

Giao thông đường bộ thay thế hoàn toàn giao thông đường thủy.

Các thuyền lớn với vài chục mái chèo chỉ phục vụ hoạt động quân sự.

Mạng lưới thủy bộ cơ bản nối liền các trung tâm hành chính như phủ, huyện và châu.

Việc thông thương bị đình chỉ nên mạng lưới giao thông suy giảm.

Chỉ nghề dệt được duy trì, còn các ngành nghề khác dần biến mất.

Nghề khai mỏ hoàn toàn thay thế các ngành thủ công nghiệp.

Từ thế kỷ VII, nghề làm thủy tinh trở thành ngành nghề quan trọng nhất.

Nhiều ngành nghề mới xuất hiện như làm giấy, thủy tinh, chạm khảm xà cừ; nghề dệt nổi bật từ thế kỷ VII.

Sự phát triển của giao thông, nông nghiệp và thủ công nghiệp.

Nhu cầu cấp quân trang duy nhất của các đội quân đô hộ.

Sự suy giảm của nông nghiệp và thủ công nghiệp trong nước.

Việc đóng cửa hoàn toàn thương mại trong nước và chỉ duy trì thương mại với Trung Quốc.

Họ tiếp tục giữ quyền tự trị và được tham gia trực tiếp vào bộ máy cai trị.

Họ từ thế chế làm chủ chuyển sang thành những người chịu sự cai trị và phụ thuộc của ngoại bang.

Họ trở thành công dân bình đẳng của Nhà Hán và được tham gia quản lý hành chính.

Nhà Hán rút toàn bộ chính quyền về nước và từ bỏ việc cai trị Việt Nam.

Các giai tầng nông dân Việt và quý tộc bản địa.

Người Hán đô hộ và những người Hán đã bị Việt hóa.

Quân sĩ phương Bắc và các nhóm thương nhân trong thành phố.

Kẻ thống trị ngoại tộc của chính quyền đô hộ và nhân dân Âu Lạc bị đô hộ.

Quý tộc và nông dân, trong đó nông dân bao gồm cả thợ thủ công.

Quan lại đô hộ và quân sĩ ngoại bang.

Địa chủ và nô lệ.

Thương nhân và tăng lăng Phật giáo.

Chỉ có quan lại đô hộ và gia đình của họ.

Chỉ có người Hán bị Việt hóa và quý tộc bản địa.

Người Hán làm quan lại đô hộ, người Hán bị Việt hóa và quý tộc bản địa.

Toàn bộ nông dân, thợ thủ công và những người bị cưỡng bức thành nô tì.

Chỉ việc ghi chép nghi lễ tôn giáo và không dùng trong quản lý.

Hành chính, văn học và học tập, qua đó hình thành tầng lớp trí thức Hán học ở Giao Chỉ.

Thay thế hoàn toàn ngôn ngữ và phong tục bản địa.

Không có vai trò trong sự hình thành tầng lớp trí thức của Giao Chỉ.

Cả ba truyền thống tôn giáo đều bị xã hội Việt Nam từ chối.

Chỉ Phật giáo được tiếp nhận, còn Nho giáo và Đạo giáo bị cấm hoàn toàn.

Ba truyền thống được giữ nguyên, hoàn toàn không dung hợp với tín ngưỡng bản địa.

Ba truyền thống được truyền bá vào Việt Nam rồi dần dung hợp với tín ngưỡng và phong tục bản địa.

Họ phải thông thạo chữ Hán và tri thức Nho - Đạo kết hợp với Phật giáo Đại thừa Trung Quốc.

Họ chỉ được đào tạo về kỹ thuật canh tác và chế tạo công cụ.

Họ hoàn toàn dựa vào truyền thống dân gian và không cần biết chữ Hán.

Họ là quan lại đô hộ được triều đình phong chức.

Trung tâm luyện quân và kho trữ binh khí của chính quyền đô hộ.

Trung tâm thương mại chuyên trao đổi hàng hóa với Trung Quốc.

Trung tâm giáo dục tự chủ, nuôi dưỡng văn hóa dân tộc và tạo ra những nhân lực có trí thức.

Hệ thống trường học chính thức của triều đình, không khác gì trường học phương Bắc.

Mọi kỹ thuật của Trung Quốc đều được Việt Nam tiếp nhận nguyên xi, không có sự sáng tạo của người bản địa.

Người Giao Chỉ tiếp thu kỹ thuật làm giấy, dệt và chế tạo phân rồi sáng tạo thêm loại giấy mật hương; ngược lại, Hoa tộc cũng tiếp thu lúa nước, dâu nuôi tằm và cây chè của vùng Đông Nam Á.

Chỉ có ảnh hưởng một chiều từ Trung Quốc sang Việt Nam, không có sự tiếp thu ngược lại.

Hai vùng không có sự trao đổi văn hóa - kỹ thuật nào trong thời kỳ này.

Nhờ tổ chức cộng đồng làng duy trì truyền thống văn hóa, ý thức dựng nước và ý chí giành độc lập.

Nhờ chính quyền đô hộ bảo vệ tự do văn hóa hoàn toàn cho các cư dân.

Nhờ việc các cư dân rời bỏ hoàn toàn làng quê và hòa nhập vào các thành phố Trung Quốc.

Nhờ sự tăng cường của thương mại với Trung Quốc làm tan mất các truyền thống bản địa.