Bài kiểm tra Cường giáp và bệnh Basedow

Nhiễm độc giáp do hormone tuyến giáp ngoại sinh, không phải cường giáp nguyên phát

Bệnh Basedow

Cường giáp thứ phát do u tuyến yên tiết TSH

Viêm giáp bán cấp

Bệnh Basedow chiếm khoảng 60–80% nguyên nhân, thường gặp ở nữ và ở độ tuổi 20–50

Bướu giáp đa nhân nhiễm độc là nguyên nhân phổ biến nhất ở người trẻ

U độc giáp đơn thường chiếm phần lớn cường giáp nguyên phát

Viêm giáp yên lặng là nguyên nhân thường gặp nhất gây cường giáp

Kháng thể kháng TPO làm ngăn gắn iod vào thyroglobulin

Kháng thể kháng thyroglobulin phá hủy nhanh mô tuyến giáp

TSI và TRAb gắn vào thụ thể TSH trên tế bào tuyến giáp và kích thích sản xuất hormone

Hormon giáp ngoại sinh ức chế trục giải phóng TSH

TPO-Ab dương tính đơn thuần

Tg-Ab dương tính đơn thuần

TRAb hoặc TSI dương tính

ANA dương tính

Đái tháo đường type 1 và bệnh Addison

Thiếu máu thiếu sắt và loét dạ dày

Viêm phế quân và gãy xương

Suy thận mạn và tăng huyết áp

Nhiễm SARS-CoV-2 và vaccine được ghi nhận là có thể thúc đẩy khởi phát hoặc tái phát Basedow trong khoảng 4–30 ngày

Không có bất kỳ mối liên hệ nào giữa nhiễm SARS-CoV-2, vaccine và Basedow

Mọi trường hợp Basedow sau vaccine đều do vaccine gây ra trực tiếp

Chỉ sử dụng iod quá mức mới có thể liên quan đến Basedow

Hội chứng cường giáp

Suy giáp mạn

Đái tháo đường không kiểm soát

Suy vỏ thượng thận

Run đầu ngón tay tần số cao, biên độ thấp, đều kèm phản xạ gân xương tăng

Run lúc nghỉ tần số thấp, biên độ lớn kèm giảm phản xạ

Run khi chạm đích tăng dần theo vận động

Bệnh thần kinh ngoại vi với giảm phản xạ và teo cơ

Nhịp tim nhanh thường xuyên, mạch rộng nảy mạnh, hiệu áp rộng, rung nhĩ và suy tim cung lượng cao

Nhịp tim chậm, huyết áp thấp và hiệu áp hẹp

Mạch yếu, chỉ số huyết áp thấp và da xanh

Huyết áp tâm thu thấp kèm suy tim phải thường xuyên

Ăn nhiều nhưng sụt cân, đi tiêu tăng số lần, sợ nóng, khát và tiểu nhiều

Táo bón kèm chán ăn và tăng cân

Hấp thu kém kèm sụt cân dù khẩu phần tăng

Khát và tiểu nhiều kèm nhiễm trùng đường tiết niệu

Yếu cơ gần gốc chi, teo cơ quanh vai, da nóng ẩm và có thể bong móng

Yếu cơ cơ vòng mắt kèm nháy mắt, không có teo cơ

Yếu cơ kèm chậm thả lỏng gân xương và da lạnh

Loạn vận động kèm cứng và run lúc nghỉ

Lồi mắt kèm thâm nhiễm cơ vận nhãn, có thể gây nhìn đôi và biến chứng loét giác mạc

Mọi bệnh nhân Basedow đều có bệnh lý mắt nặng

Lồi mắt là đặc trưng thường gặp của viêm giáp Hashimoto

Mắt luôn nhìn thẳng và không có biến chứng thị lực

Do thâm nhiễm glycosaminoglycan, xuất hiện ở trước xương chày với da màu vàng hoặc tím đỏ và bề mặt da cam

Luôn xuất hiện lan lên trên đầu gối và không có giới hạn về vị trí

Là phù không lõm điển hình của suy giáp toàn thân

Chỉ xuất hiện ở vùng da đầu và không liên quan đến bệnh Basedow

Cơn bão giáp

Cơn bão suy giáp

Cường giáp nguyên phát không có biến chứng

Cơn suy thượng thận cấp

TSH dưới 0,1 mUI/L và FT₄ tăng

TSH tăng và FT₄ giảm

TSH và FT₄ đều bình thường

TSH tăng đồng thời FT₄ tăng

Nhiễm độc giáp do T₃, chiếm khoảng 5% trường hợp cường giáp

Suy giáp trung tâm không có triệu chứng

Cường giáp giả luôn có FT₄ tăng

Viêm giáp mãn tính luôn đi kèm FT₃ tăng và FT₄ bình thường

FT₄ tăng nhưng TSH bình thường không phù hợp hoặc tăng

FT₄ tăng kèm TSH giảm rõ

FT₄ giảm kèm TSH tăng

FT₄ và TSH đều bình thường

Basedow, bướu đa nhân nhiễm độc và u độc thường tăng hấp thu; viêm giáp do phá hủy mô thường giảm hấp thu

Mọi nguyên nhân nhiễm độc giáp đều làm tăng đồng đều độ hấp thu iod

Basedow có hấp thu thấp trong khi viêm giáp có hấp thu cao

Độ hấp thu iod không liên quan đến hoạt động tuyến giáp

Cường giáp giả và viêm giáp giải phóng hormone

Basedow và bướu giáp đa nhân nhiễm độc

Suy giáp trung tâm và suy giáp nguyên phát

U độc giáp và ung thư tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp hỗ trợ đánh giá bướu giáp và tăng sinh mạch máu; khi nghi ngờ nguyên nhân thứ phát có thể chỉ định MRI hoặc CT tuyến yên

Siêu âm tuyến giáp chống chỉ định và không cần thiết trong mọi trường hợp

Xạ hình tuyến giáp không cần thiết khi đã có siêu âm

CT tuyến giáp được chỉ định thường quy cho mọi trường hợp cường giáp

Bướu giáp đa nhân nhiễm độc với hấp thu iod không đồng đều hoặc nhiều vùng nóng

Bệnh Basedow với hấp thu iod tăng đồng đều toàn tuyến

Viêm giáp yên lặng với hấp thu iod thấp

Cường giáp giả với toàn tuyến tăng hấp thu đồng đều

Ngăn hữu hóa iod và gắn iod vào thyroglobulin, ức chế kết hợp DIT; PTU còn ức chế chuyển T₄ thành T₃ ngoại vi

Chỉ ức chế bài tiết TSH từ tuyến yên

Phá hủy trực tiếp toàn bộ mô tuyến giáp

Kích thích thụ thể TSH làm tăng tổng hợp hormone

Methimazole là thuốc chọn lựa số 1; liều tấn công 15–30 mg mỗi ngày và duy trì 5–10 mg mỗi ngày

Methimazole liều tấn công 150–300 mg mỗi ngày và duy trì 50–100 mg mỗi ngày

Propylthiouracil là thuốc chọn lựa số 1 với mọi bệnh nhân Basedow

Methimazole liều tấn công 2,5–5 mg mỗi ngày ở mọi bệnh nhân

Dùng PTU trong ba tháng đầu, sau đó chuyển sang methimazole

Dùng methimazole ngay trong ba tháng đầu rồi chuyển sang PTU

Ưu tiên iốt phóng xạ để điều trị dứt điểm

Dùng iod vô cơ liều cao liên tục suốt thai kỳ

Ngưng thuốc, đến tái khám và kiểm tra công thức máu cùng chức năng gan

Chỉ uống thêm một viên thuốc và tiếp tục tái khám sau một tháng

Giảm một nửa liều vì đây là tác dụng phụ thường gặp

Tiếp tục thuốc và chỉ cần bổ sung vitamin uống khi vàng da

Điều trị khoảng 12–18 tháng, thường khoảng 15 tháng; chỉ ngừng khi đã đủ thời gian, bình giáp lâm sàng và cận lâm sàng, đang dùng liều thấp, TSH bình thường và TRAb âm tính

Có thể ngừng sau ba tháng nếu TSH tăng

Phải dùng liên tục suốt đời và không có nguy cơ tái phát

Không cần xét nghiệm TRAb trước khi ngừng thuốc

Kiểm soát nhanh các triệu chứng đối giao cảm như hồi hộp và nhịp tim nhanh nhưng không làm giảm tổng hợp hormone

Thay thế hoàn toàn thuốc kháng giáp để điều trị bệnh Basedow

Ức chế trực tiếp sự hữu hóa iod trong tuyến giáp

Làm tăng mức tập trung iod trong tuyến giáp

PTU kết hợp iod vô cơ, corticosteroid và các biện pháp hỗ trợ; cân nhắc điều trị tích cực như phẫu thuật hoặc iốt phóng xạ khi cần

Chỉ dùng propranolol để điều trị cơn bão giáp

Chỉ dùng thuốc kháng giáp tổng hợp để điều trị cơn bão giáp

Dùng iod vô cơ đơn thuần trong nhiều tuần

Bệnh nhân thứ nhất dùng iốt phóng xạ sau khi thử thai, đo hấp thu 24 giờ, ngừng thuốc kháng giáp 3–7 ngày và ngừng iod ít nhất hai tuần; bệnh nhân thứ hai không được dùng iốt phóng xạ nên có thể cắt gần toàn phần tuyến giáp sau khi đã bình giáp

Bệnh nhân thứ nhất không cần thử thai trước iốt phóng xạ; bệnh nhân thứ hai phải dùng iốt phóng xạ dù không thể dùng

Cả hai bệnh nhân đều phải dùng iốt phóng xạ trước khi cân nhắc phẫu thuật

Phẫu thuật phải cắt toàn bộ tuyến giáp trong mọi trường hợp Basedow

Suy giáp sau điều trị, có thể phối hợp với bệnh lý Hashimoto tự miễn

Tái phát bệnh Basedow

Cường giáp do dùng hormone giáp ngoại sinh

Cường giáp thứ phát