Đề cương ôn tập Cơ sở Văn hóa Việt Nam

Theo khái niệm của Trần Ngọc Thêm, văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy trong quá trình hoạt động thực tiễn.

Văn hóa, văn hiến và văn vật đều có bề dày lịch sử và tính dân tộc.

Hệ thống văn hóa gồm ba thành tố là văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử.

Văn minh thiên về giá trị vật chất – kỹ thuật, có tính quốc tế và chỉ phản ánh trình độ phát triển.

Việt Nam là một ví dụ điển hình về loại hình văn hóa gốc nông nghiệp.

Trong lịch âm dương, mỗi năm theo mặt trời dài hơn mười hai tháng theo mặt trăng khoảng 11 ngày.

Trong hệ đếm lục giáp, can dương chỉ có thể kết hợp với chi dương và can âm chỉ có thể kết hợp với chi âm.

Ngũ hành Thủy ứng với phương Nam, màu đỏ và vật biểu là chim.

Làng xã Việt Nam truyền thống có hai đặc trưng cơ bản là tính cộng đồng và tính tự trị.

Tính ngưỡng phồn thực là tín ngưỡng cầu mong sự sinh sôi, phát triển của tự nhiên và con người.

Hãy trình bày khái niệm văn hóa của Trần Ngọc Thêm và giải thích ý nghĩa của bốn đặc trưng của văn hóa.

Hãy so sánh văn hóa, văn hiến, văn vật và văn minh dựa trên các tiêu chí trong tài liệu.

Phân tích bốn đặc trưng của loại hình văn hóa gốc nông nghiệp ở Việt Nam: nhận thức, tổ chức cộng đồng, ứng xử với tự nhiên và ứng xử với xã hội.

Hãy trình bày tiến trình văn hóa Việt Nam qua ba lớp và sáu giai đoạn, đồng thời nêu thành tựu tiêu biểu của từng giai đoạn.

Giải thích bản chất của triết lý âm dương và hai quy luật về thành tố, quan hệ. Đưa ra ví dụ minh họa.

Hãy giải thích cơ sở hình thành và ý nghĩa của lịch âm dương, hệ can chi và hệ lục giáp trong đời sống văn hóa Việt Nam.

Trình bày các phương thức tổ chức nông thôn cổ truyền và cho biết mối quan hệ giữa chúng với các quan hệ huyết thống, địa bàn, nghề nghiệp, giới tính và hành chính.

Hãy phân tích tính cộng đồng và tính tự trị của làng xã Việt Nam truyền thống, mối liên hệ của chúng với các ưu điểm và hạn chế trong tính cách người Việt.

Trình bày những biểu hiện của tín ngưỡng phồn thực, sùng bái tự nhiên và sùng bái con người ở Việt Nam.

Hãy giải thích vì sao Phật giáo ở Việt Nam có tính kết hợp, khuynh hướng nữ tính và tính linh hoạt. Nhận xét về cách thức ứng xử của Phật giáo Việt Nam với tín ngưỡng truyền thống.