Đề kiểm tra Chương 1 – Tổng quan về Trái Đất

Vũ trụ quan sát được → siêu đàm thiên hà → Nhóm Địa phương → Ngân Hà → Hệ Mặt Trời → Trái Đất

Vũ trụ quan sát được → Hệ Mặt Trời → Ngân Hà → Trái Đất

Vũ trụ quan sát được → siêu đàm thiên hà → Hệ Mặt Trời → Nhóm Địa phương → Ngân Hà → Trái Đất

Vũ trụ quan sát được → Ngân Hà → Hệ Mặt Trời → siêu đàm thiên hà → Nhóm Địa phương → Trái Đất

Hệ Mặt Trời nằm gần tâm Ngân Hà, cách tâm khoảng 2.000–3.000 năm ánh sáng.

Sagittarius A* chính là Mặt Trời nằm ở trung tâm Hệ Mặt Trời.

Hệ Mặt Trời nằm trong đĩa Ngân Hà, ở khu vực nhánh Orion, cách tâm khoảng 26.000–27.000 năm ánh sáng và mất khoảng 225–250 triệu năm để quanh tâm.

Hệ Mặt Trời mất khoảng 26.000–27.000 năm để hoàn thành một vòng quanh Ngân Hà.

Trái Đất, thuộc nhóm hành tinh khổng lồ vì có khí quyển dày.

Trái Đất, thuộc nhóm hành tinh đất đá gồm Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất và Hỏa tinh.

Hỏa tinh, vì Hỏa tinh đứng thứ ba và là hành tinh khổng lồ.

Mộc tinh, vì Mộc tinh đứng thứ ba và giàu chất khí.

Chỉ cần có nước lỏng là điều kiện đủ để duy trì sự sống.

Chỉ vị trí trong vùng có thể ở được là đủ để Trái Đất có sự sống.

Từ trường tạo ra nước lỏng trên bề mặt nên là nguồn duy nhất của sự sống.

Trái Đất kết hợp vị trí quỹ đạo thuận lợi, nước lỏng, khí quyển, từ trường và hoạt động địa chất để duy trì môi trường sống lâu dài.

Giả thuyết của Pierre-Simon Laplace

Giả thuyết của Otto Schmidt

Giả thuyết của Immanuel Kant

Mô hình tinh vân Mặt Trời hiện đại

Đám mây vật chất co lại thành đĩa tiền hành tinh; vật liệu bồi tụ gần một mặt phẳng chung, còn lõi lớn ở xa có thể thu giữ khí.

Các hành tình hoàn chỉnh hình thành trước, sau đó Mặt Trời thu giữ chúng vào các quỹ đạo hiện tại.

Mặt Trời chỉ xuất hiện sau khi tất cả hành tình đã hoàn tất quá trình hình thành.

Mỗi hành tình được hình thành độc lập ở những vùng hoàn toàn nằm ngoài đĩa vật chất.

Đây là ranh giới phía trong đĩa, nơi mọi chất rắn phải chuyển hoàn toàn sang hơi.

Đây là ranh giới chính xác giữa hành tình đất đá và hành tình khổng lồ, luôn trùng với quỹ đạo Hỏa tinh.

Phía ngoài đường băng, nước có thể ngưng tụ thành băng, làm tăng lượng vật liệu rắn và tạo điều kiện cho lõi hành tinh lớn.

Phía ngoài đường băng, toàn bộ vật liệu rắn bị nhiệt độ thấp phân hủy thành khí.

Mặt đẳng thế của trường trọng lực Trái Đất, gần với mực nước biển trung bình toàn cầu.

Bề mặt địa hình gồm các đỉnh núi, thung lũng và đáy đại dương.

Ellipsoid tròn xoay được dùng thuận tiện cho hệ tọa độ và bản đồ.

Mặt phân cách giữa lõi Trái Đất và môi trường xung quanh.

, biểu thị một ellipsoid kéo dài từ cực đến cực.

, biểu thị Trái Đất là hình cầu hoàn toàn.

, và đều khác nhau, đồng thời ba bán trục đều là trục chính.

, nên Trái Đất phình nhẹ ở xích đạo và dẹt nhẹ ở hai cực.

là độ cao trực chuẩn, còn là khoảng cách từ ellipsoid đến điểm.

GNSS/GPS thường cung cấp ; khi biết độ cao geoid có thể tính độ cao trực chuẩn theo .

Độ cao trực chuẩn luôn lớn hơn độ cao ellipsoid theo quan hệ .

là độ cao của điểm so với geoid, còn chỉ là khoảng cách giữa geoid và ellipsoid.

Trái Đất quay từ Tây sang Đông; ngày sao khoảng 23 giờ 56 phút, ngày Mặt Trời trung bình 24 giờ và tốc độ tuyến tính lớn nhất ở xích đạo.

Trái Đất quay từ Đông sang Tây; ngày sao dài 24 giờ và tốc độ tuyến tính lớn nhất ở hai cực.

Ngày sao dài 24 giờ, còn ngày Mặt Trời trung bình dài 23 giờ 56 phút.

Trái Đất có tốc độ tuyến tính không đổi ở mọi vĩ độ và bằng khoảng 1.670 km/h.

Muộn hơn khoảng hai phút.

Sớm hơn khoảng bốn phút, nhưng địa điểm phía Tây cũng sớm hơn.

Sớm hơn khoảng bốn phút.

Không có khác biệt vì tất cả các múi giờ luôn sử dụng cùng một giờ.

Ở Bắc bán cầu lệch sang trái, ở Nam bán cầu lệch sang phải và mạnh nhất tại xích đạo.

Ở Bắc bán cầu lệch sang phải, ở Nam bán cầu lệch sang trái, bằng không tại xích đạo và tăng dần về hai cực.

Hiệu ứng tạo chuyển động ban đầu và có cường độ lớn nhất ở xích đạo.

Chỉ các vật đang đứng yên mới chịu tác động của Coriolis.

Trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5° trong khi tương đối ổn định, làm góc chiếu và thời gian chiếu sáng thay đổi khi Trái Đất quanh Mặt Trời.

Khoảng cách Trái Đất đến Mặt Trời thay đổi đến mức tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ theo mùa.

Hướng trục Trái Đất đảo ngược hoàn toàn sau mỗi lần Trái Đất quanh Mặt Trời.

Tốc độ quanh Mặt Trời thay đổi mạnh giữa đầu và cuối quỹ đạo.

Đại dương chiếm khoảng 29,2% và đất liền cùng đảo chiếm khoảng 70,8% bề mặt Trái Đất.

Bắc bán cầu có hơn 80% là đại dương, còn Nam bán cầu tập trung phần lớn lục địa.

Diện tích lục địa và đại dương trên mỗi bán cầu đều xấp xỉ 50%.

Đại dương chiếm khoảng 70,8% bề mặt Trái Đất; Bắc bán cầu có khoảng 40% là đất và Nam bán cầu có hơn 80% là nước.

Lục địa trung bình khoảng nâng cao trên mực nước biển, còn phần lớn đáy đại dương nằm sâu dưới mực nước biển.

Toàn bộ lục địa thấp hơn đại dương và đại dương tạo thành một đỉnh cao duy nhất.

Mọi điểm trên bề mặt Trái Đất đều gần như cùng một độ cao trung bình.

Sự phân bố địa hình hoàn toàn do sự phân bố thảm thực vật tạo ra.

Mỗi quyển hoạt động biệt lập và không có trao đổi với các quyển khác.

Các quyển chỉ trao đổi chất nhưng hoàn toàn không trao đổi năng lượng.

Các quyển liên tục trao đổi vật chất và năng lượng; thổ quyển là vùng giao thoa đặc biệt gần bề mặt.

Thổ quyển là một quyển độc lập, không liên quan đến đá, nước, không khí hay sinh vật.

Thổ quyển là lớp khí bao quanh Trái Đất và chỉ chứa nitơ và ôxy.

Thổ quyển là vùng giao thoa giữa vật chất khoáng, nước, không khí và sinh vật, nơi diễn ra phong hóa, hình thành đất và các chu trình nguyên tố.

Thổ quyển là toàn bộ vùng có sự sống từ đáy đại dương đến tầng khí quyển thấp.

Thổ quyển chỉ lưu giữ nước ngầm và không tham gia trao đổi khí.

Thủy quyển là vỏ Trái Đất cộng với phần trên cùng cứng của môi trường.

Sinh quyển chỉ gồm các sinh vật sống trên lục địa.

Khí quyển là toàn bộ nước tồn tại trong sông, hồ, nước ngầm và băng.

Thạch quyển gồm vỏ Trái Đất và phần trên cùng cứng của môi trường; thủy quyển gồm nước ở nhiều trạng thái; sinh quyển là vùng có sự sống.

Khí áp thường giảm theo độ cao; mật độ không khí phụ thuộc khí áp, nhiệt độ và thành phần không khí; độ ẩm liên quan đến hơi nước.

Khí áp tăng đều theo độ cao và không phụ thuộc vào vị trí.

Độ ẩm không khí là tỷ lệ thể tích nitơ trong không khí.

Mật độ không khí chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ và không phụ thuộc khí áp hay thành phần.

Thời tiết là đặc trưng thống kê dài hạn, còn khí hậu là trạng thái khí quyển tại một thời điểm.

Thời tiết là trạng thái khí quyển trong thời gian ngắn; khí hậu là đặc trưng thống kê lâu dài, thường dựa trên chuỗi số liệu chuẩn 30 năm.

Khí hậu chỉ có thể được xác định từ nhiệt độ tại một thời điểm.

Hai khái niệm này có ý nghĩa giống nhau và có thể dùng thay thế cho nhau.

Bức xạ Mặt Trời chủ yếu là bức xạ sóng dài và chỉ bị khí quyển phản xạ.

Sau khi vào khí quyển, toàn bộ năng lượng Mặt Trời tiếp tục đi vào hệ thống mà không bị phản xạ hay hấp thụ.

Bức xạ sóng ngắn là nguồn năng lượng chính; nó có thể bị phản xạ, hấp thụ và sau đó được phát lại dưới dạng bức xạ sóng dài.

Hiệu ứng nhà kính ngăn hoàn toàn mọi năng lượng sóng dài rời khỏi bề mặt.

Trong tầng đối lưu, nhiệt độ trung bình giảm theo độ cao khoảng 6,5 °C/km; nghịch nhiệt là lớp không khí có nhiệt độ tăng theo độ cao.

Nhiệt độ trong tầng đối lưu luôn tăng theo độ cao và nghịch nhiệt không thể xảy ra.

Nhiệt độ trung bình tăng khoảng 6,5 °C cho mỗi kilometre tăng cao.

Nghịch nhiệt là trạng thái thường xuyên giữa ban ngầy có mây dày và gió mạnh.

Khi không khí lạnh đi, độ ẩm tương đối luôn giảm và hơi nước ngưng kết ngay lập tức.

Áp suất hơi nước bảo hòa giảm khi nhiệt độ tăng.

Khi độ ẩm tương đối bằng 50%, hơi nước chắc chắn ngưng kết thành mây.

Áp suất hơi nước bảo hòa tăng theo nhiệt độ; không khí lạnh đi làm tăng độ ẩm tương đối và khi đạt 100% thì hơi nước có thể ngưng kết.

Các dòng nhỏ chỉ chịu ảnh hưởng của địa hình và hoàn toàn độc lập với hệ thống khí quyển lớn.

Chuyển động ngang chiếm ưu thế, dòng khí có tính xoáy, thuộc các hệ thống lớn, thay đổi theo mùa và khí quyển phân tầng theo độ cao.

Chuyển động thẳng đứng chiếm ưu thế và các dòng khí luôn thổi thẳng, không có tính xoáy.

Mọi dòng khí tồn tại riêng lẻ và không liên hệ với bất kỳ hoàn lưu lớn nào.

Nguồn nước ấm với nhiệt độ ít nhất khoảng 26–27 °C, không khí ẩm và bất ổn cùng lực Coriolis đủ lớn; xoáy ở Bắc bán cầu quay ngược chiều kim đồng hồ.

Mặt biển lạnh, không khí rất khô và hệ thống nằm ngay trên xích đạo.

Gió mạnh ở tầng thấp nhưng hoàn toàn không có lực Coriolis tại xích đạo.

Nước ấm và không khí ẩm nhưng xoáy thuận tại Bắc bán cầu luôn quay cùng chiều kim đồng hồ.

Gió mùa hạ mang hơi nước tạo mùa mưa rõ rệt và gió mùa đông bắc khô lạnh.

Hè nóng và khô, đông ẩm và mưa do gió Tây ôn đới mang nước từ đại dương.

Gió Đông Bắc hoặc Đông Nam thổi ổn định quanh năm, mùa khô khá rõ, nhiệt độ biến đổi ít và sườn đón gió có thể có mưa rất lớn.

Nhiệt độ ôn hòa nhất quán, mưa phân bố đều quanh năm và không có mùa khô kéo dài.

Gió Tây ôn đới thường xuyên mang nước từ đại dương và dòng biển nóng tăng cường độ ẩm.

Gió mùa mùa đông và tuyết tích tụ thường xuyên tạo nên nhiệt độ dưới 0 °C.

Mùa đông mưa và mùa hè khô hạn xuất hiện quanh năm ở mọi sa mạc nhiệt đới.

Áp cao chí tuyến, gió tín phong khô, dòng biển lạnh, xa nguồn ẩm và chênh lệch nhiệt ngày – đêm lớn.

Khí hậu Địa Trung Hải

Khí hậu gió mùa cận nhiệt đới

Khí hậu đại dương cận nhiệt đới

Khí hậu lục địa cận nhiệt đới

Khí hậu Địa Trung Hải – hè ẩm, mưa đều quanh năm và không có mùa khô.

Khí hậu lục địa ôn đới – đông dài và lạnh, hạ nóng hơn, biên độ nhiệt lớn và lượng mưa tương đối ít.

Khí hậu đại dương ôn đới – nhiệt độ cực đoan, mùa đông rất dài và mưa rất ít.

Khí hậu cận cực – hè dài và nóng, đông ẩm, băng vĩnh cửu không phổ biến.