Đề kiểm tra: Tế bào nhân sơ (Vi khuẩn và Archaea)

Vùng nhân được bao bọc bởi màng nhân kép và có nhiều lỗ nhân tương tự tế bào nhân thực

Vùng nhân chứa một chromosome mạch kép, dạng vòng, siêu xoắn, không có màng bao bọc và không gắn với histone

Vùng nhân chứa nhiều nhiễm sắc thể mạch thẳng được gắn với protein histone giống tế bào nhân thực

Vùng nhân chỉ chứa RNA và không có DNA vì vật chất di truyền chỉ nằm ở plasmid

Gồm chuỗi polysaccharide được cấu tạo từ xenlulozơ và kitin liên kết chéo bằng liên kết peptit

Gồm các chuỗi glycan (NAG-NAM) liên kết với nhau nhờ cầu nối peptit ngắn chứa các axit amin đặc trưng như D-alanin

Gồm protein và glycoprotein sắp xếp theo lớp đơn giống cấu trúc thành tế bào động vật

Gồm lipopolysaccharide và lipoprotein mà không có thành phần đường đa

Có hệ số lắng 80S, gồm tiểu đơn vị 60S và 40S

Có hệ số lắng 70S, gồm tiểu đơn vị lớn 50S và tiểu đơn vị bé 30S

Có hệ số lắng 70S nhưng nằm trên lưới nội chất hạt

Có hệ số lắng 55S, chỉ gặp trong ty thể của vi khuẩn cổ

Là phân tử DNA mạch thẳng, bắt buộc phải có để vi khuẩn sinh trưởng bình thường

Là phân tử DNA mạch kép, dạng vòng, có khả năng tự nhân đôi độc lập và mang các gen không thiết yếu

Chỉ tồn tại trong tế bào chất và không thể truyền từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác

Được tích hợp bền vững vào chromosome nên không thể tách ra ngoài

Gram dương có màng ngoài chứa LPS; Gram âm chỉ có peptidoglycan dày

Gram dương có lớp peptidoglycan dày nhiều lớp và axit teichoic; Gram âm có peptidoglycan mỏng một lớp và màng ngoài chứa LPS

Cả hai đều có cấu trúc thành tế bào giống nhau, chỉ khác ở kích thước ribosome

Gram dương có màng nhân, Gram âm không có màng nhân

Có cấu trúc 9+2 vi ống và được bao bọc bởi màng như lông của tinh trùng

Cấu tạo từ protein flagellin xếp thành ống rỗng, gắn vào thân qua bốn vòng (L, P, MS, C) và quay nhờ lực đẩy proton

Có cấu trúc giống vi nhung mao (microvilli) của tế bào biểu mô ruột

Được cấu tạo hoàn toàn từ phospholipid và glycoprotein tương tự màng tế bào

Tham gia vào quá trình quang tổng hợp ở vi khuẩn lam

Là cơ quan vận động chính giúp vi khuẩn di chuyển trong môi trường lỏng

Bám dính vào bề mặt tế bào vật chủ và pili giới tính (F pilus) tham gia truyền plasmid trong tiếp hợp

Tổng hợp ATP nhờ chuỗi chuyền electron giống ty thể

Là nơi diễn ra tái bản DNA và phiên mã

Bảo vệ vi khuẩn chống thực bào, chống khô và giúp bám vào bề mặt tế bào vật chủ

Vận chuyển protein qua màng sinh chất

Là nơi xảy ra quá trình cố định nitơ phân tử

Escherichia, Salmonella, Shigella

Bacillus, Clostridium, Sporosarcina

Streptococcus, Staphylococcus, Neisseria

Mycoplasma, Chlamydia, Rickettsia

Giảm phân tạo giao tử

Phân đôi (binary fission) - một dạng nguyên phân đơn giản

Nảy chồi (budding) giống nấm men

Hữu tính qua hợp tử

Vi khuẩn tiếp nhận DNA từ môi trường nhờ khả năng tự thẩm thấu qua màng

Vi khuẩn hấp thụ DNA trần từ môi trường ngoài khi ở trạng thái khả biến, sau đó tái tổ hợp vào chromosome

Virus mang DNA từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác

Vi khuẩn truyền DNA qua cầu nối pili giới tính

Là tác nhân gây bệnh cho người trực tiếp

Là vector truyền DNA vi khuẩn từ tế bào cho sang tế bào nhận

Tổng hợp protein độc cho vi khuẩn

Cố định nitơ thay cho vi khuẩn

Toàn bộ chromosome

Một bản sao plasmid F qua cầu nối pili giới tính

Các ribosome nguyên vẹn

Phân tử mRNA

Gen điều hòa lacI được phiên mã tạo protein ức chế gắn vào vùng vận hành (operator), ngăn phiên mã các gen cấu trúc lacZ, lacY, lacA

Protein CAP gắn vào promoter giúp phiên mã mạnh

Lactose gắn vào promoter kích hoạt phiên mã

Các gen cấu trúc lacZYA luôn được phiên mã liên tục

Gắn trực tiếp vào operator để ngăn RNA polymerase

Gắn vào protein Trp repressor (làm thành corepressor) để kích hoạt khả năng gắn operator

Hoạt hóa gen cấu trúc bằng cách gắn vào promoter

Kích thích quá trình dịch mã

Sự thay đổi cấu trúc bậc hai của mRNA leader dẫn đầu tùy thuộc tốc độ ribosome dịch mã peptide leader

Do sự thay đổi pH môi trường

Do nồng độ glucose trong tế bào

Do tác động của kháng sinh tetracyclin

Pha chậm (lag) → Pha cân bằng (stationary) → Pha lũy thừa (log) → Pha suy vong (death)

Pha lũy thừa (log) → Pha chậm (lag) → Pha cân bằng (stationary) → Pha suy vong (death)

Pha chậm (lag) → Pha lũy thừa (log) → Pha cân bằng (stationary) → Pha suy vong (death)

Pha cân bằng → Pha chậm → Pha lũy thừa → Pha suy vong

Tuyến tính:

Cấp số nhân: trong đó n là số lần phân đôi

Hàm mũ cơ số e:

Hằng số không đổi

Nhiệt độ, pH, áp suất thẩm thấu

Nồng độ oxy, nguồn carbon, nguồn nitơ

Ánh sáng với vi khuẩn quang dưỡng bắt buộc

Trọng lực Trái Đất thông thường

Chỉ sinh trưởng khi có oxy

Bị oxy gây độc vì không có enzyme superoxide dismutase (SOD) và catalase

Có thể sinh trưởng cả khi có và không có oxy

Chỉ sống trong môi trường có ánh sáng

Sản phẩm chính là ethanol và CO2, NADH được tái sinh từ chuỗi chuyền electron

Pyruvat được khử trực tiếp thành lactate nhờ enzyme lactate dehydrogenase, tái sinh NAD+ từ NADH

Sử dụng chuỗi chuyền electron hiếu khí để tạo ATP

Sản phẩm chính là axit axetic và CO2

Là tác nhân gây bệnh chính cho người

Có khả năng quang tổng hợp và cố định nitơ phân tử, góp phần tạo oxy khí quyển sơ khai

Chỉ sống trong đất và không có khả năng quang hợp

Là nguồn thực phẩm chính cho động vật có xương sống

Nitrogenase (có chứa cofactor Fe-Mo)

Nitroreductase

Glutamine synthetase

Urease

Cầu khuẩn (coccus), trực khuẩn (bacillus), xoắn khuẩn (spirillum/spirochete), phẩy khuẩn (vibrio), dây khuẩn (filamentous)

Chỉ có ba dạng: hình cầu, hình que, hình sợi

Chỉ phân biệt dựa trên kích thước tế bào

Phân biệt theo màu sắc khuẩn lạc

Là kháng nguyên O, gây sốc nội độc tố khi vi khuẩn ly giải, được nhận biết bởi TLR4 của tế bào miễn dịch

Là enzyme tổng hợp peptidoglycan

Là cấu trúc giúp vi khuẩn Gram âm bắt màu tím Gentian trong nhuộm Gram

Là nơi tổng hợp ATP

Ức chế enzyme transpeptidase (PBP) ngăn cầu nối chéo peptidoglycan

Ức chế tổng hợp protein ở ribosome 30S

Ức chế enzyme gyrase (topoisomerase II)

Ức chế tổng hợp axit folic

Bất kỳ vị trí nào trên chromosome

Trình tự OriC (origin of replication) - vùng giàu AT được nhận biết bởi protein DnaA

Vùng telomere giống tế bào nhân thực

Gen mã hóa 16S rRNA

Xảy ra trong nhân tế bào và mRNA phải qua cắt intron trước khi dịch mã

Xảy ra trong tế bào chất, một RNA polymerase tổng hợp cả mRNA, tRNA, rRNA; không có intron cần cắt

Có ba loại RNA polymerase chuyên biệt (I, II, III) như tế bào nhân thực

Cần có promoter có TATA box được TFIID nhận biết

Methionine

Tryptophan

Glycine

Leucine

Tế bào nhân sơ có thành tế bào peptidoglycan, tế bào nhân thực có thành tế bào xenlulozơ (thực vật), kitin (nấm) hoặc không có thành (động vật)

Tế bào nhân sơ có ribosome 80S, tế bào nhân thực có ribosome 70S

Tế bào nhân sơ không có màng nhân, tế bào nhân thực có màng nhân bao bọc vật chất di truyền

Tế bào nhân sơ không có bào quan có màng (trừ mesosome), tế bào nhân thực có nhiều bào quan có màng

Hệ thống tổng hợp protein để phân chia tế bào

Hệ thống miễn dịch thích nghi chống lại sự xâm nhập của phage và plasmid ngoại lai

Hệ thống vận chuyển đường qua màng sinh chất

Hệ thống sản xuất năng lượng ATP

Là rào cản thấm chọn lọc, nơi định vị nhiều enzyme quan trọng và tham gia tổng hợp ATP, vận chuyển chất

Là nơi duy nhất chứa DNA của vi khuẩn

Là cấu trúc cứng cung cấp hình dạng tế bào

Tổng hợp mRNA cho tất cả các gen

Có thành tế bào peptidoglycan dày như vi khuẩn Gram dương

Không có thành tế bào, màng sinh chất chứa sterol (cholesterol) làm ổn định

Có nhân tế bào thật sự

Sống ký sinh nội bào bắt buộc

Có peptidoglycan trong thành tế bào giống vi khuẩn

Màng sinh chất chứa lipid ether với chuỗi phân nhánh, có thể đơn lớp ở archaeon ưa cực

RNA polymerase phức tạp hơn vi khuẩn và chỉ có một tiểu đơn vị

Có ribosome 80S giống tế bào nhân thực

Do đột biến nhiều gen trên chromosome

Nhờ plasmid R (resistance plasmid) mang nhiều gen kháng khác nhau, có thể truyền qua tiếp hợp

Do vi khuẩn tự tổng hợp kháng sinh nội bào

Do màng tế bào cấu tạo hoàn toàn bằng lipoprotein

Vi khuẩn tiết ra phân tử tín hiệu (autoinducer) vào môi trường; khi nồng độ đạt ngưỡng sẽ kích hoạt biểu hiện gen quần thể

Là quá trình vi khuẩn cảm nhận ánh sáng để định hướng

Là quá trình vi khuẩn tự phân hủy khi mật độ cao

Là khả năng vi khuẩn cảm nhận nhiệt độ thay đổi

Là cộng đồng vi khuẩn bám trên bề mặt, bao bọc trong chất nền polysaccharide do chính vi khuẩn tiết ra, có khả năng kháng kháng sinh cao hơn dạng tự do

Là cấu trúc đơn lớp tế bào vi khuẩn không có chất nền

Chỉ xuất hiện trên bề mặt kim loại

Là dạng bào tử chịu nhiệt

Cyanobacteria (vi khuẩn lam)

Rhodospirillum, Chromatium (vi khuẩn lưu huỳnh tím và lưu huỳnh)

E. coli

Bacillus subtilis

Nước có nhiều khoáng chất

Nước đã bị ô nhiễm phân người hoặc động vật máu nóng và có nguy cơ chứa vi khuẩn gây bệnh đường ruột

Nước chứa nhiều oxy hòa tan

Nước đã được khử trùng đúng cách

Azotobacter, Clostridium, cyanobacteria

E. coli, Salmonella, Shigella

Streptococcus, Staphylococcus

Mycobacterium tuberculosis