Đề ôn tập Triết học Mác - Lênin - Mức độ Khó

Là phép biện chứng duy vật lấy vật chất làm tiêu điểm

Là phép biện chứng duy tâm, trong đó 'biện chứng của ý niệm' sinh ra 'biện chứng của sự vật'

Là phép biện chứng hoàn toàn giống với phép biện chứng của C. Mác

Phủ nhận hoàn toàn mọi mối liên hệ và sự vận động của sự vật

Cả hai đều có chung quan điểm duy vật siêu hình nên không có khác biệt

C. Mác kết hợp chủ nghĩa duy vật với phép biện chứng, khắc phục tính trực quan, siêu hình của duy vật cũ

L. Phôbắc đã xây dựng được chủ nghĩa duy vật biện chứng hoàn chỉnh

C. Mác vẫn giữ tính siêu hình trong cách xem xét sự vật

Vật chất là một sự vật cụ thể, có thể sờ, nắm, nhìn thấy được

Vật chất không phải là một sự vật cụ thể mà là khái niệm chỉ thực tại khách quan, tồn tại độc lập với ý thức

Vật chất chỉ tồn tại trong ý thức của con người

Vật chất là nguyên tử - phần tử nhỏ nhất không thể phân chia

Quan điểm của Platon về thế giới ý niệm

Quan điểm duy tâm khách quan của Hêghen

Quan điểm của Aistot rằng vật nặng hơn sẽ rơi nhanh hơn vật nhẹ hơn

Thuyết nguyên tử của Đêmôcrit

Khẳng định nguyên tử là khối tĩnh tại, bất biến, không có cấu trúc bên trong

Chứng minh nguyên tử có cấu trúc bên trong và không phải là khối tĩnh tại bất biến

Phủ nhận sự tồn tại khách quan của vật chất, ủng hộ chủ nghĩa duy tâm

Chứng minh ý thức quyết định vật chất

Quan niệm vật chất là hữu hạn, có thể tiêu tan hoàn toàn

Quan niệm đồng nhất vật chất với một khối lượng cố định bất biến

Quan niệm vật chất do ý thức sinh ra

Quan niệm vũ trụ tĩnh tại, không vận động

Vật chất có trước hay ý thức có trước trong thế giới

Con người có khả năng nhận thức được thế giới khách quan hay không

Thế giới có tồn tại khách quan hay không

Triết học phục vụ giai cấp nào trong xã hội

Phép biện chứng duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình (chủ nghĩa duy vật cũ)

Phép biện chứng duy vật (chủ nghĩa duy vật biện chứng)

Thuyết bất khả tri

Vật chất và ý thức đều có trước, không cái nào quyết định cái nào

Ý thức quyết định hoàn toàn vật chất, vật chất chỉ là sản phẩm của ý thức

Vật chất có trước, quyết định nội dung của ý thức; ý thức tác động trở lại vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Vật chất hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức, không có tính độc lập

1 tính chất: tính khách quan

2 tính chất: tính khách quan và tính phổ biến

3 tính chất: tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng phong phú

4 tính chất bao gồm cả tính kế thừa

Tính khách quan

Tính phổ biến

Tính bất biến, không thay đổi

Tính kế thừa

Là số lượng cụ thể, tuyệt đối của sự vật

Là giới hạn mà sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi về chất của sự vật

Là toàn bộ bản chất, tính quy định khách quan của sự vật

Là quá trình chuyển hóa từ chất cũ sang chất mới

Cả ba quy luật cùng chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển

Lần lượt chỉ ra nguồn gốc, động lực và khuynh hướng của sự phát triển

Lần lượt chỉ ra cách thức, nguồn gốc - động lực và khuynh hướng của sự phát triển

Lần lượt chỉ ra khuynh hướng, cách thức và nguồn gốc

Sự vật sẽ biến mất hoàn toàn khỏi thế giới khách quan

Mâu thuẫn được giải quyết, cái mới ra đời thay thế cái cũ

Duy trì trạng thái cũ, không có sự thay đổi nào

Tạo ra sự cân bằng vĩnh viễn, không còn vận động

Phải biết phát hiện mâu thuẫn trong từng sự vật, hiện tượng

Phải phân tích mâu thuẫn để tìm cách giải quyết phù hợp

Điều hòa, xoa dịu hoặc né tránh mâu thuẫn

Giải quyết mâu thuẫn bằng con đường đấu tranh phù hợp

Phủ nhận hoàn toàn cái cũ, không giữ lại bất kỳ yếu tố nào

Giữ nguyên mọi thứ của cái cũ, không thay đổi gì

Kế thừa có chọn lọc những giá trị tích cực của cái cũ, loại bỏ những mặt lạc hậu

Không liên quan gì đến cái cũ

Nguyên nhân và kết quả là hai phạm trù hoàn toàn tách biệt, không thể chuyển hóa

Nguyên nhân luôn xuất hiện sau kết quả trong thời gian

Nguyên nhân và kết quả có thể chuyển hóa lẫn nhau trong một chuỗi dây chuyền vô tận

Chỉ có nguyên nhân quyết định kết quả, không có chiều ngược lại

Tính đơn nhất, đơn giản của mối quan hệ nhân quả

Tính đa dạng, phức tạp của mối quan hệ nhân quả

Tính chủ quan của nhân quả, do con người quy định

Tính tĩnh tại, không vận động của nhân quả

Nguyên cớ - sự tác động bề ngoài, gián tiếp

Điều kiện - nhân tố tạo môi trường thuận lợi

Nguyên nhân - sự tác động lẫn nhau gây ra biến đổi

Cả ba khái niệm đều có vai trò ngang nhau

Duy tâm khách quan

Duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật chất phác - Thuyết nguyên tử

Chủ nghĩa duy vật cổ điển Đức

Vật chất cảm tính tồn tại độc lập

Nguyên tử - phần tử nhỏ nhất

Nước - nguyên tố đầu tiên của vạn vật

Ý niệm (tinh thần khách quan) tồn tại trước và sinh ra thế giới sự vật

Chủ nghĩa duy vật cổ đại

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa xã hội không tưởng

Người sáng lập và bảo vệ chủ nghĩa tư bản

Đại biểu chủ nghĩa xã hội không tưởng - nguồn gốc lý luận cho CNXH khoa học

Người sáng tạo ra chủ nghĩa duy vật biện chứng

Đại biển kinh tế chính trị cổ điển Anh

Vận dụng sáng tạo các nguyên lý chung của Chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của cách mạng Việt Nam

Sáng tạo ra một hệ thống triết học mới hoàn toàn thay thế Chủ nghĩa Mác - Lênin

Gắn lý luận Mác - Lênin với thực tiễn cách mạng Việt Nam

Phát triển Chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện lịch sử thế kỷ XX

Hai nguyên lý hoàn toàn tách biệt, không liên quan đến nhau

Hai nguyên lý bổ sung cho nhau, trong đó nguyên lý mối liên hệ phổ biến làm nền tảng để hiểu sự vận động và phát triển của sự vật

Nguyên lý phát triển quan trọng hơn nên không cần nguyên lý mối liên hệ phổ biến

Chỉ cần áp dụng nguyên lý phát triển là đủ để nhận thức thế giới