Kỳ thi trắc nghiệm: Loét dạ dày – tá tràng

Tổn thương chỉ ở lớp niêm mạc và không vượt qua lớp cơ niêm.

Tổn thương mất chất vượt qua lớp cơ niêm đến các lớp sâu hơn của thành dạ dày hoặc tá tràng.

Phù nề niêm mạc không gây mất chất.

Tổn thương do xuất huyết động mạch trong lớp dưới niêm mạc.

Nhiễm HSV và CMV.

Stress nặng và hút thuốc lá.

U tiết gastrin và tăng chức năng tế bào G.

Nhiễm H. pylori và sử dụng thuốc NSAIDs.

U tiết gastrin.

Nhiễm H. pylori.

Sử dụng NSAIDs.

Phẫu thuật lớn hoặc chấn thương nặng.

Yếu tố bảo vệ tăng quá mức làm thành loét.

Chỉ do tăng tiết acid, không liên quan đến yếu tố bảo vệ.

Mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công và yếu tố bảo vệ tại niêm mạc dạ dày – tá tràng.

Do thiếu máu cục bộ đơn thuần gây hoại tế bào.

Ho khan, khàn giọng kéo dài và đau ngực lan xuống lưng.

Đau vùng thượng vị, thường liên quan đến bữa ăn, kèm đầy bụng, mau no, buồn nôn hoặc nôn.

Vàng da, đau tận hậu quả và tiểu tiện màu đậm.

Phù mắt cá chân, đau bụng dưới và tiểu đau ở giai đoạn muộn.

Chiếm khoảng 10% trường hợp và chủ yếu ở trẻ nhỏ.

Thường xuất hiện với đau dữ dội và dấu hiệu màng bụng.

Chỉ được gọi là loét câm sau khi đã điều trị khỏi.

Chiếm khoảng 70% trường hợp, thường gặp ở người lớn tuổi sử dụng NSAIDs.

Khám lâm sàng thường không thấy bất thường.

Luôn xuất hiện dấu hiệu màng bụng rõ rệt.

Thường không có bất thường, nhưng có thể đau thượng vị khi khám.

Thường phát hiện một khối u cứng vùng thượng vị.

Nôn ra máu, tiêu ra máu hoặc tiêu phân đen, kèm da niêm nhợt và rối loạn huyết động.

Đau lan tỏa dữ dội kèm cứng bụng và dấu hiệu phúc mạc.

Mau no, chướng bụng, nôn và sụt cân sau ăn.

Không có triệu chứng và chỉ phát hiện loét khi nội soi.

Đau bụng đột ngột lan tỏa, dữ dội và có dấu hiệu phúc mạc.

Nôn ra máu, tiêu phân đen và rối loạn huyết động.

Mau no, chướng bụng, ăn không tiêu, chán ăn, buồn nôn, nôn, đau sau ăn và sụt cân.

Không có triệu chứng, chỉ tăng men gan.

Xuất huyết tiêu hóa.

Thủng ổ loét.

Hẹp môn vị.

Loét câm.

X-quang dạ dày – tá tràng có cản quang.

Xét nghiệm kháng thể H. pylori trong máu.

Nội soi tiêu hóa trên.

Siêu âm bụng.

Ổ loét có bờ đều và đáy phẳng.

Ổ loét có bờ dày, nhô cao và không đều.

Nếp niêm mạc hội tụ quanh ổ loét rồi bị cắt cụt.

Ổ loét xơ chai với bờ cứng và nếp niêm mạc dừng trước bờ loét.

Ổ loét có bờ đều và đáy phẳng.

Ổ loét nhỏ, tròn, bờ rõ và đều.

Niêm mạc quanh ổ loét hoàn toàn bình thường.

Bờ loét dày, nhô cao, không đều; nếp niêm mạc hội tụ rồi bị cắt cụt quanh ổ loét.

Một vùng mất cản quang nhỏ nằm giữa lớp cơ niêm.

Hình tròn hoặc bầu dục, bờ rõ, nhô ra ngoài bờ dạ dày hoặc hành tá tràng.

Một đường cản quang thẳng chạy song song bờ dạ dày.

Hình bầu dục nằm hoàn toàn ngoài ống tiêu hóa.

Ổ loét xơ chai có bờ cứng và nếp niêm mạc dừng trước bờ ổ loét.

Ổ đọng thuốc tròn hoặc bầu dục nhô ra ngoài bờ ống tiêu hóa.

Các nếp niêm mạc tụ hướng về ổ loét.

Hành tá tràng bị kéo co và biến dạng theo hình bầu dục.

CT scan giúp chẩn đoán phân biệt hoặc nghi ngờ biến chứng; siêu âm có ít vai trò và chủ yếu dùng chẩn đoán phân biệt.

Cả hai đều là phương pháp chẩn đoán xác định có độ nhạy cao hơn nội soi.

Siêu âm là phương pháp chính xác nhất còn CT không có vai trò.

CT và siêu âm đều có thể thay thế hoàn toàn nội soi trong xác định ổ loét.

Kháng thể H. pylori trong mô phản ứng với chất chỉ thị màu.

H. pylori tiết men urease, thủy phân urea thành ammonia và carbon dioxide; ammonia làm tăng độ pH và chất chỉ thị chuyển từ vàng sang hồng hoặc đỏ.

Carbon dioxide từ hơi thở được đo bằng máy phát hiện nhanh.

Kháng nguyên H. pylori trong phân gây đổi màu chất chỉ thị.

Không xâm lấn, do đó đặc biệt thuận tiện cho trẻ em.

Có chi phí cao và phải đo carbon dioxide trong hơi thở.

Có độ đặc hiệu thấp vì thường cho kết quả âm tính giả.

Phổ biến và chính xác trên 90%, nhưng có thể âm tính giả nếu lấy mẫu mô không đúng vị trí.

Phát hiện kháng thể H. pylori trong máu.

Phát hiện kháng nguyên H. pylori trong phân.

Phát hiện carbon dioxide đánh dấu trong hơi thở sau khi H. pylori thủy phân urea; có độ nhạy, độ đặc hiệu cao và không xâm lấn.

Quan sát trực tiếp ổ loét và lấy mô sinh thiết.

Xét nghiệm đơn giản, dễ thực hiện nhưng có tỷ lệ dương tính giả cao nên độ chính xác không cao.

Không xâm lấn, nhạy và đặc hiệu cao nhưng chi phí rất cao.

Giá thành rẻ nhưng khó lấy bệnh phẩm.

Phải thực hiện trên mô sinh thiết và có thể âm tính giả nếu lấy mô sai vị trí.

Cần nội soi lấy mô và có nguy cơ âm tính giả cao.

Giá thành rẻ nhưng khó lấy bệnh phẩm.

Dựa trên kháng thể trong máu nên không cần bệnh phẩm.

Đo carbon dioxide trong hơi thở nên không có hạn chế về bệnh phẩm.

Ngừng kháng sinh và bismuth ít nhất 2 tuần, ngừng PPI ít nhất 4 tuần.

Ngừng mọi thuốc trong vòng 24 giờ, không cần lưu ý đặc biệt đến kháng sinh hoặc PPI.

Tiếp tục dùng PPI để tăng độ chính xác của mọi phương pháp xét nghiệm.

Ngừng tất cả kháng sinh và bismuth ít nhất 4 tuần, ngừng PPI ít nhất 2 tuần.

Chỉ thụ thể beta adrenergic và thụ thể opioid.

Thụ thể M1, H2 và thụ thể gastrin.

Thụ thể H1, H3 và H4.

Thụ thể acid chủ động, muscarinic M3 và thụ thể serotonin.

Tiệt trừ H. pylori nếu có, ngừng NSAIDs nếu có thể, ngừng hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và điều chỉnh bệnh lý kết hợp.

Chỉ sử dụng thuốc trung hòa acid, không cần tiệt trừ H. pylori.

Tiếp tục NSAIDs và hút thuốc lá để duy trì tác động bảo vệ niêm mạc.

Chỉ điều trị triệu chứng, không cần thay đổi dinh dưỡng hoặc bệnh lý thiếu máu kết hợp.

Ức chế cạnh tranh thuận nghịch histamin tại thụ thể H2.

Ức chế bơm proton ở màng tế bào viền, làm ngừng tiết ion hydro vào lòng dạ dày.

Trung hòa trực tiếp acid đã có sẵn trong dạ dày.

Ức chế men urease của H. pylori trên bề mặt niêm mạc.

Có thể uống bất kỳ lúc nào và tác dụng tối đa xuất hiện ngay lập tức.

Khởi phát tác dụng sau vài giờ và không cần uống trước bữa ăn.

Hiệu quả không phụ thuộc thời điểm uống và không bị ảnh hưởng nhiều bởi chuyển hóa CYP2C19.

Uống trước bữa ăn 30–60 phút; cần khoảng 3–5 ngày để đạt ức chế tối đa.

Ức chế không thuận nghịch bơm proton và cần nhiều ngày để có tác dụng.

Chỉ có tác dụng khi uống trước bữa ăn 30–60 phút.

Cạnh tranh với ion kali tại bơm proton, khởi phát nhanh, hiệu quả ổn định suốt 24 giờ và ít bị ảnh hưởng bởi CYP2C19.

Ức chế thụ thể H2 và hiệu quả kém hơn PPI.

Ức chế cạnh tranh thuận nghịch histamin tại thụ thể H2, làm giảm hoạt động bơm proton; hiệu quả kém hơn PPI.

Ức chế không thuận nghịch bơm proton và có tác dụng tối đa sau vài ngày.

Trung hòa acid đã có sẵn trong dạ dày và tá tràng.

Là chất tương tự prostaglandin E1, làm tăng tiết nhầy và bicarbonate.

Chỉ uống lúc đang đau và phải uống cùng mọi thuốc khác để tăng hiệu quả.

Dùng sau bữa ăn 1–3 giờ và trước khi ngủ hoặc khi đau, nóng rát; uống cách xa thuốc khác ít nhất 2 giờ.

Uống trước bữa ăn 30–60 phút để đạt ức chế tối đa sau 3–5 ngày.

Uống mỗi ngày một lần và không cần điều chỉnh theo thời điểm bữa ăn hoặc triệu chứng.

Sucralfate ức chế men urease; bismuth ức chế thụ thể H2; misoprostol trung hòa acid.

Sucralfate làm tăng tiết acid; bismuth ức chế bơm proton; misoprostol là thuốc kháng H2.

Sucralfate là thuốc kháng H2; bismuth là PPI; misoprostol là thuốc trung hòa acid.

Sucralfate tạo lớp đệm bảo vệ ổ loét và bất hoạt pepsin, muối mật; bismuth tạo màng chelate bảo vệ trong môi trường acid; misoprostol là chất tương tự prostaglandin E1, tăng tiết nhầy, bicarbonate và giảm tiết acid.