Bài 6: Đo góc, đơn vị đo góc
Đơn vị đo góc là độ (°), góc vuông 90°; đọc số đo trên thước đo góc (hai vòng số); các bước đo góc và vẽ góc; so sánh, ghép và tìm số đo góc còn thiếu.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🔺 Đơn vị đo góc: độ
Kiến thức cần nhớ
- ✦Để đo độ lớn của góc, ta dùng đơn vị độ. Độ viết là ° (đặt trên, bên phải con số): 40° đọc là bốn mươi độ.
- ✦Góc vuông (góc của ê ke) có số đo là 90°.
- ✦Góc càng mở rộng thì số đo càng lớn: góc 30° hẹp hơn góc vuông, góc 120° rộng hơn góc vuông.
Số đo góc của kim đồng hồ
| Lúc | Số khoảng giữa hai kim | Số đo góc |
|---|---|---|
| 1 giờ đúng | 1 khoảng | 30° |
| 2 giờ đúng | 2 khoảng | 60° |
| 3 giờ đúng | 3 khoảng | 90° (góc vuông) |
| 4 giờ đúng | 4 khoảng | 120° |
Trên mặt đồng hồ, hai số liền nhau cách nhau một khoảng, ứng với góc 30°. Lúc 5 giờ đúng, kim phút chỉ số 12, kim giờ chỉ số 5. Hai kim tạo thành góc bao nhiêu độ?
Hướng dẫn giải
2 📏 Đọc số đo trên thước đo góc
Đo góc AOB bằng thước đo góc
Kéo chấm vàng (hoặc bấm vào thước) để mở góc. Bấm "Đổi phía cạnh OA" xem vòng số nào sáng lên.
Góc AOB = 65°
Số 0 của vòng trong nằm trên cạnh OA ⇒ đọc vòng trong: góc AOB = 65°. Vòng kia ghi 115 — đọc nhầm vòng là ra 115°.
Điều cần nhớ
- ✦Thước có tâm đặt đúng vào đỉnh O và hai vòng số từ 0 đến 180, chạy ngược chiều nhau.
- ✦Cạnh OA trùng vạch 0 của vòng nào thì chỉ đọc vòng đó: cạnh OB chỉ vào số nào, góc AOB bấy nhiêu độ.
- ✦Hai số cùng một vạch ở hai vòng cộng lại luôn bằng 180: 65 + 115 = 180. Đọc nhầm vòng là ra số kia.
Một cạnh trùng vạch 0 — đọc vòng nào?
| Vạch 0 của cạnh nằm ở | Cạnh kia qua hai số | Số đo góc |
|---|---|---|
| vòng trong | 40 (trong) và 140 (ngoài) | 40° |
| vòng ngoài | 40 (trong) và 140 (ngoài) | 140° |
| vòng ngoài | 75 (trong) và 105 (ngoài) | 105° |
Dạng bài
Đọc số đo góc trên thước
- 1 Xem cạnh thứ nhất của góc trùng với vạch 0 ở vòng số nào.
- 2 Chỉ đọc số ở vòng đó (vòng có vạch 0 ấy).
- 3 Đọc số ở vạch mà cạnh thứ hai đi qua.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đọc nhầm vòng, ghi 145° thay vì 35°. Mẹo tự kiểm: nhìn góc xem nó hẹp hay rộng hơn góc vuông 90°. Góc hẹp mà đọc ra số lớn hơn 90 thì đã đọc sai vòng.
Bạn Hà đo góc mở của chiếc kìm. Cạnh thứ nhất trùng vạch 0 của vòng ngoài. Cạnh thứ hai đi qua vạch 35 ở vòng ngoài và vạch 145 ở vòng trong. Góc mở của kìm là bao nhiêu độ?
Hướng dẫn giải
3 🧭 Đo góc bằng thước đo góc
Dạng bài
Đo góc từng bước
- 1 Đặt tâm của thước trùng với đỉnh của góc.
- 2 Xoay thước cho vạch 0 nằm trên một cạnh của góc.
- 3 Xem cạnh còn lại đi qua vạch nào, đọc số ở vòng có vạch 0 ấy.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đặt tâm thước lệch khỏi đỉnh góc, số đọc được bị sai. Mẹo: nhìn xuống đỉnh, tâm thước phải che khít đỉnh. Cạnh góc vẽ quá ngắn không chạm vạch thì kéo dài cạnh ra (số đo góc không đổi).
Cánh cửa tủ mở ra tạo với khung tủ một góc. Em đặt tâm thước vào đỉnh góc, vạch 0 của vòng trong nằm trên cạnh khung tủ. Cạnh cánh cửa đi qua vạch 70 của vòng trong. Góc mở của cánh cửa là bao nhiêu độ?
Hướng dẫn giải
Tâm thước trùng đỉnh góc. Vạch 0 nằm trên một cạnh của góc. Đọc vòng số có vạch 0 ấy.
Tâm thước lệch khỏi đỉnh; vạch 0 không nằm trên cạnh nào; đọc nhầm sang vòng số kia.
Bạn Nam mở quyển sách ra, hai trang tạo thành một góc. Thước đo góc: vạch 0 vòng ngoài nằm trên một trang, trang kia đi qua vạch 120 của vòng ngoài. Góc mở của quyển sách là bao nhiêu độ?
Hướng dẫn giải
4 ✏️ Vẽ góc có số đo cho trước
Dạng bài
Vẽ góc từng bước
- 1 Dùng thước thẳng vẽ một cạnh của góc, kí hiệu đỉnh O và điểm A trên cạnh.
- 2 Đặt tâm thước trùng đỉnh O, vạch 0 trùng cạnh OA.
- 3 Chấm điểm B ở vạch có số đo cần vẽ, trên vòng số có vạch 0 ấy.
- 4 Bỏ thước, nối O với B.
⚠️ Bẫy hay gặp: Chấm điểm ở vạch của vòng kia. Vạch 0 ở vòng trong mà chấm ở số 50 của vòng ngoài thì vẽ ra góc 130° (vì 50 + 130 = 180), không phải 50°.
Vẽ góc đỉnh O, cạnh OA có số đo 50°.
Hướng dẫn giải
Em muốn vẽ mô hình lưng ghế sofa nghiêng một góc 110° so với mặt ghế (cạnh OA nằm ngang). Vạch 0 của vòng ngoài trùng OA. Em chấm điểm ở vạch nào?
Hướng dẫn giải
Kiểm lại góc vừa vẽ
- ✦Vẽ xong, đặt ê ke vào góc để so với góc vuông: góc 50° phải hẹp hơn góc ê ke, góc 120° phải rộng hơn.
- ✦Muốn chắc hơn, đo lại góc vừa vẽ rồi so với số đo đề cho.
5 🧩 So sánh và ghép các góc
Kiến thức cần nhớ
- ✦So sánh hai góc: số đo lớn hơn thì góc rộng hơn. Ví dụ 84° rộng hơn 48°.
- ✦Hai góc ghép sát nhau thành một góc thì số đo góc lớn là tổng số đo hai góc nhỏ: 40° + 25° = 65°.
- ✦Góc vuông 90° chia thành hai góc thì hai số đo cộng lại bằng 90.
Một góc vuông của miếng bánh được cắt thành hai miếng. Miếng thứ nhất có góc 35°. Miếng thứ hai có góc bao nhiêu độ?
Hướng dẫn giải
Dạng bài
Tìm số đo góc còn thiếu
- 1 Xem các góc ghép lại thành góc nào, số đo của góc lớn là bao nhiêu (ở bài này là góc vuông 90°).
- 2 Lấy số đo góc lớn trừ các góc đã biết.
- 3 Thử lại: cộng các góc, phải ra đúng số đo của góc lớn.
⚠️ Bẫy hay gặp: Lấy số nhỏ trừ số lớn hoặc cộng nhầm: ghi 90 + 28 = 118°. Góc nhỏ hơn góc vuông thì số đo phải bé hơn 90.
Một góc vuông của khung cửa sổ được chia thành hai góc bởi thanh chéo. Góc thứ nhất là 28°. Tính góc thứ hai.
Hướng dẫn giải