Bài 12: Đọc hiểu văn bản thông tin (1): thiên nhiên
Đọc bài giới thiệu cảnh đẹp thiên nhiên: tìm ý chính của đoạn và của bài, tìm thông tin và số liệu, so sánh và tính từ số liệu trong bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧭 Cách đọc văn bản thông tin
Dạng bài
Đọc bài giới thiệu cảnh đẹp
- 1 Đọc câu hỏi trước: câu nào hỏi số liệu, câu nào hỏi ý chính?
- 2 Đọc lướt từng đoạn, mỗi đoạn tự hỏi: đoạn này nói về cái gì?
- 3 Gạch chân tên riêng, con số kèm đơn vị (héc-ta, mét, tháng…).
- 4 Trả lời bằng thông tin có trong bài, đừng thêm điều em biết bên ngoài.
⚠️ Bẫy hay gặp: Bài có nhiều số, đề chỉ hỏi một số. Gạch từng số và ghi bên cạnh nó chỉ cái gì, em sẽ không lấy nhầm.
Bài viết: "Hồ Mây dài 3 ki-lô-mét, chỗ rộng nhất là 800 mét." Hỏi: Chỗ rộng nhất của hồ là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải
2 🎯 Tìm ý chính
Ý chính là điều đoạn văn "nói về"
- ✦Ý chính của đoạn thường nằm ở câu đầu (câu chủ đề) hoặc câu cuối. Các câu còn lại giải thích, thêm ví dụ, số liệu.
- ✦Ý chính của bài = gộp ý chính các đoạn lại. Chi tiết nhỏ (một con số, một tên) không phải ý chính.
Đoạn: "Thác Bạc rất hùng vĩ. Nước đổ từ độ cao 60 mét, tiếng ầm vang cả núi. Khói nước bay trắng xoá như mây." Ý chính là gì?
Hướng dẫn giải
3 🔢 Tìm thông tin và số liệu
Từ để hỏi cho em biết cần tìm gì
| Hỏi | Tìm trong bài | Ví dụ |
|---|---|---|
| Ở đâu? Nơi nào? | Tên địa điểm | dưới chân núi, ven cửa sông |
| Bao nhiêu? Mấy? | Một số + đơn vị | 120 héc-ta, 4 đợt |
| Khi nào? Mùa nào? | Mốc thời gian | từ tháng tư đến tháng sáu |
| Vì sao? Để làm gì? | Chữ vì, nhờ, để | nhờ rễ cây giữ bùn |
Bài viết: "Năm 2010 rừng có 40 héc-ta. Nay rừng có 95 héc-ta." Rừng tăng thêm bao nhiêu héc-ta?
Hướng dẫn giải
4 ⚖️ So sánh, tính từ số liệu
Từ trong đề cho biết phải làm phép tính nào
| Đề hỏi | Phép tính | Ví dụ |
|---|---|---|
| hơn, kém bao nhiêu? tăng, giảm bao nhiêu? | Trừ: lớn − bé | 95 − 40 = 55 |
| tất cả, tổng cộng? | Cộng | 40 + 55 = 95 |
| gấp mấy lần? | Chia: lớn : bé | 120 : 40 = 3 |
Bài viết: "Ban ngày hồ nóng 26 độ C, ban đêm còn 18 độ C. Hồ sâu 12 mét ở giữa và 5 mét ở bờ." Ban ngày nóng hơn ban đêm bao nhiêu độ C?
Hướng dẫn giải
- ✦Muốn so sánh, hai số phải cùng đơn vị. Một số là mét, một số là ki-lô-mét thì đổi trước.
- ✦Chỉ so sánh những số bài đã cho. Đừng đem số em biết ngoài đời vào tính.
5 ⚠️ Bẫy hay ra thi
Ba cái bẫy
| Bẫy | Trông thế nào | Cách tránh |
|---|---|---|
| Lấy nhầm số | Bài có 3–4 số, em chọn số đầu tiên thấy | Gạch số, ghi chú nó chỉ cái gì |
| Nhầm đơn vị | Đề hỏi ki-lô-mét, bài ghi mét | Đọc kĩ đơn vị rồi mới đáp |
| Chi tiết thành ý chính | Chọn đáp án nói về một con số, không bao quát đoạn | Ý chính phải bao trùm cả đoạn |
- ✦Đề hay đặt đáp án đúng ngoài đời nhưng bài không nhắc. Chỉ chọn điều có trong bài.
- ✦Từ "khoảng", "chừng" nghĩa là số chưa đúng chính xác. Đáp án đòi đúng từng số thì đó là bẫy.