Bài 14: Dùng từ điển
Tra từ theo thứ tự chữ cái; đọc một mục từ (từ loại, các nghĩa, ví dụ); chọn đúng nghĩa hợp với câu.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 👋 Một mục từ có gì?
Bấm vào từng nhãn để soi
nhẹ (tt.)
1. Có cân nặng ít, dễ nhấc lên. Chiếc cặp này nhẹ.
2. (Âm thanh, cử động) êm, không mạnh. Mun bước nhẹ trên sàn.
Từ điển là người thầy đứng sẵn trên kệ sách: hỏi gì cũng trả lời về nghĩa, từ loại, cách dùng. Mục từ trên do cô tự viết cho vui, từ điển thật còn nhiều nghĩa hơn.
2 🔤 Tra theo thứ tự chữ cái
Hỏi: "Chữ cái đầu của từ này đứng ở đâu trong dãy?"
- ✦Từ điển xếp từ theo dãy chữ cái: a, ă, â, b, c, d, đ, e, ê, g, h, i, k, l, m, n, o, ô, ơ, p, q, r, s, t, u, ư, v, x, y.
- ✦Hai từ cùng chữ đầu thì xét chữ thứ hai, rồi chữ thứ ba… như xếp hàng theo tên.
Dạng bài
Xếp các từ theo thứ tự từ điển
- 1 Nhìn chữ cái đầu của mỗi từ, xếp theo dãy a, ă, â, b, c…
- 2 Từ nào trùng chữ đầu thì so tiếp chữ thứ hai.
- 3 Đọc lại cả dãy một lượt cho chắc.
⚠️ Bẫy hay gặp: d và đ là hai chữ khác nhau, đ đứng sau d: "dê" đứng trước "đèn". Tương tự, ă, â đứng ngay sau a.
Xếp: mũi, mắt, mèo.
Hướng dẫn giải
3 📖 Đọc một mục từ
Bốn thứ nằm trong mục từ
| Phần | Cho em biết | Ví dụ |
|---|---|---|
| Từ in đậm | Từ em cần tra | nhẹ |
| Kí hiệu từ loại | Từ thuộc loại nào: d. = danh từ, đg. = động từ, tt. = tính từ | (tt.) |
| Các nghĩa (1, 2, 3…) | Từ dùng được với những nghĩa nào | 1. cân nặng ít 2. êm, nhẹ nhàng |
| Ví dụ | Cách dùng từ trong một câu | Mun bước nhẹ trên sàn. |
Từ điển còn giúp gì nữa?
- ✦Kiểm tra chính tả: không chắc viết thế nào thì tra xem.
- ✦Biết từ đó đồng nghĩa hay trái nghĩa với từ nào (một số từ điển có ghi).
4 🎯 Chọn nghĩa hợp với câu
Dạng bài
Chọn đúng nghĩa của từ trong câu
- 1 Đọc cả câu có từ đó.
- 2 Đọc hết các nghĩa trong mục từ, đừng dừng ở nghĩa số 1.
- 3 Thế thử từng nghĩa vào câu. Nghĩa nào đọc lên trôi chảy thì chọn.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đừng tưởng nghĩa số 1 lúc nào cũng đúng. Số 1 thường là nghĩa quen nhất, còn câu của em có thể đang dùng nghĩa khác.
Từ nhẹ trong câu "Em chỉ bị cảm nhẹ." hợp nghĩa nào? (nghĩa 1: cân nặng ít · 2: êm, không mạnh · 3: (bệnh, lỗi) không nghiêm trọng)
Hướng dẫn giải
5 ⚠️ Bẫy khi tra từ điển
Ba cái bẫy
- ✦Hai mục từ cùng tên (thường đánh số nhỏ: đồng¹, đồng²): đó là hai từ đồng âm, nghĩa không liên quan (cánh đồng · kim loại đồng). Một từ đa nghĩa thì chỉ có một mục, các nghĩa đánh số 1, 2, 3.
- ✦d đứng trước đ; a đứng trước ă, â. Quên là tra nhầm trang.
- ✦Đọc ví dụ trong mục từ để hiểu cách dùng, đừng chỉ đọc nghĩa.