Bài 15: Đoạn văn giới thiệu nhân vật (1): trong một cuốn sách
Viết đoạn văn giới thiệu một nhân vật trong sách: câu mở đoạn nêu tên nhân vật và tên truyện, nêu đặc điểm kèm dẫn chứng cụ thể, câu kết nêu cảm nghĩ; tự soát lỗi.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Ba phần của một đoạn giới thiệu
Hỏi: AI, trong truyện nào? Nêu tên nhân vật và tên cuốn sách, có thể thêm một chữ cho biết em quý nhân vật đó.
Hỏi: Nhân vật thế nào, truyện nào cho thấy vậy? Nêu đặc điểm rồi kèm một việc cụ thể (dẫn chứng).
Hỏi: Em nghĩ gì về nhân vật? Một câu nói cảm nghĩ hoặc điều em học được.
Nhớ hai điều
- ✦Đoạn văn chỉ nói một ý lớn: giới thiệu một nhân vật. Chuyện khác dù hay cũng để dành.
- ✦Đoạn thường dài 5–8 câu, viết liền một mạch và lùi đầu dòng ở câu đầu.
2 🗒️ Dàn ý mẫu trước khi viết
Nháp nhanh bằng gạch đầu dòng, chưa cần viết thành câu hay
| Phần | Em trả lời | Ví dụ (truyện bịa) |
|---|---|---|
| Mở đoạn | Ai? Truyện nào? | Sóc Nâu · "Rừng Sồi thì thầm" |
| Đặc điểm | Nhân vật thế nào? (1–2 từ) | bé xíu, gan dạ |
| Dẫn chứng | Việc nào cho thấy điều đó? | bão đổ cành, bạn che tổ chim non |
| Kết đoạn | Em thấy gì? Học được gì? | thương và nể, muốn dũng cảm |
Lập dàn ý giới thiệu Rùa Xám trong truyện "Chuyện ở đầm sen" (truyện bịa): bạn ấy chậm nhưng kiên nhẫn, từng đẩy lá sen cả buổi chiều để cứu ếch con.
Hướng dẫn giải
3 🔦 Đoạn mẫu có chú thích
Bấm vào từng nhãn để soi (đoạn tự viết, truyện hư cấu)
Trong truyện “Rừng Sồi thì thầm”, em nhớ nhất bạn Sóc Nâu.
Sóc Nâu bé xíu, đuôi xù như chiếc chổi lông, nhưng rất gan dạ.
Khi bão quật đổ cành sồi chắn lối về, một mình bạn kéo chiếc lá to che kín tổ chim non.
Em thương và nể bạn ấy, thầm mong mình cũng dũng cảm như vậy.
Đoạn có 4 câu, 4 nhiệm vụ. Câu dẫn chứng kể một việc có thật trong truyện (bão, cành sồi, tổ chim non), không chỉ nói "bạn ấy gan dạ" lần nữa.
4 🔎 Dẫn chứng: biến lời khen thành việc cụ thể
Dạng bài
Thêm dẫn chứng cho một nhận xét
- 1 Viết nhận xét: nhân vật thế nào?
- 2 Nhớ lại truyện: nhân vật đã làm gì (hoặc nói gì) cho thấy điều đó?
- 3 Viết việc đó trong một câu: ai · làm gì · ở đâu/khi nào.
⚠️ Bẫy hay gặp: Hai bẫy: (1) khen đi khen lại ("rất tốt, tốt bụng, hiền") mà không có việc nào; (2) chép dài cả đoạn truyện. Dẫn chứng chỉ cần một câu ngắn, đúng trọng tâm.
Nhận xét: "Cáo Lửa rất tinh nghịch." (truyện bịa "Làng dưới chân đồi") Thêm dẫn chứng.
Hướng dẫn giải
Từ gợi tả hay hơn từ chung chung
- ✦Đừng chỉ viết "bạn ấy tốt". Thử: tốt bụng, dũng cảm, kiên nhẫn, tinh nghịch. Từ càng riêng thì nhân vật càng rõ.
5 🛠️ Tự sửa bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa |
|---|---|---|
| Thiếu tên truyện | Em thích bạn Thỏ. | Thêm: trong truyện "…" |
| Khen suông | Bạn ấy rất tốt, rất tốt bụng. | Thêm một việc cụ thể |
| Lạc ý | Hôm qua em đi chợ cùng mẹ. | Bỏ, hoặc nối với nhân vật |
| Không có kết | Đoạn dừng ở dẫn chứng. | Thêm một câu cảm nghĩ |
Dạng bài
Đọc lại đoạn văn của mình
- 1 Gạch chân câu mở đoạn: có tên nhân vật + tên truyện chưa?
- 2 Mỗi đặc điểm có một việc cụ thể đi kèm chưa?
- 3 Có câu nào không nói về nhân vật không? Xoá.
- 4 Câu cuối có nói em nghĩ gì không? Rồi đọc lại tìm lỗi chính tả.
⚠️ Bẫy hay gặp: Đọc thầm thường bỏ sót. Đọc thành tiếng nhỏ, chỗ nào vấp là chỗ câu có vấn đề.