Bài 17: Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc (1): về một câu chuyện
Viết đoạn văn nói cảm xúc về một câu chuyện: câu mở đoạn nêu cảm xúc, nêu lí do kèm chi tiết trong truyện, câu kết; dùng từ chỉ cảm xúc cụ thể; tự sửa bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Đoạn văn nói cảm xúc có gì?
Ba phần, mỗi phần một câu hỏi
| Phần | Em trả lời | Ví dụ |
|---|---|---|
| Câu mở đoạn | Truyện nào? Em thấy thế nào? | Truyện X làm em xúc động. |
| Thân đoạn | Vì sao em thấy vậy? Chi tiết nào? | Vì… ; đặc biệt đoạn… |
| Câu kết | Em rút ra hay mong điều gì? | Em tự nhủ sẽ… |
Khác bài kể lại truyện ở đâu?
- ✦Đoạn này không kể lại truyện. Em chỉ nhắc một, hai chi tiết để giải thích vì sao mình xúc động.
- ✦Người đọc muốn nghe em nghĩ gì, cảm thấy gì, nhiều hơn là chuyện xảy ra thế nào.
2 📖 Truyện để luyện: Chiếc ô của bà Tư
Truyện ngắn (tự viết) — đọc rồi gạch chi tiết em thích
- ✦Chiều ấy mưa tầm tã. Bà Tư bán rau ở đầu chợ chỉ có một chiếc ô cũ.
- ✦Bé Na đứng co ro dưới hiên, quần áo ướt sũng. Bà đưa chiếc ô cho Na, còn mình úp rổ rau lên đầu, chạy về nhà.
- ✦Hôm sau, Na mang trả ô cùng một bó hoa dại. Bà Tư cười, mắt rưng rưng: "Bà có dùng đến đâu, cháu cứ giữ làm kỉ niệm."
Chọn chi tiết để nói về cảm xúc xúc động. Em chọn gì trong truyện?
Hướng dẫn giải
3 🔦 Đoạn mẫu có chú thích
Bấm vào từng nhãn để soi
Câu chuyện “Chiếc ô của bà Tư” khiến em xúc động nhất.
Em xúc động vì bà là người nghèo mà vẫn biết nhường nhịn người khác.
Bà chỉ có một chiếc ô, vậy mà vẫn đưa cho cô bé lạ, còn mình úp rổ rau lên đầu chạy trong mưa.
Em còn thấy ấm lòng khi cô bé mang trả ô cùng bó hoa dại.
Đọc xong, em tự nhủ sau này sẽ biết giúp người gặp khó khăn, dù chỉ bằng một việc nhỏ.
Cảm xúc nói ngay câu đầu. Mỗi lí do có một chi tiết của truyện đi theo. Câu kết nói về chính em: điều em sẽ làm.
4 💗 Từ chỉ cảm xúc: nói đúng điều em thấy
Đừng chỉ viết "hay", "thích". Thử từ riêng hơn
| Em thấy… | Có thể viết | Hợp với truyện |
|---|---|---|
| Thương, thấy nghẹn | xúc động, thương | Chuyện người nghèo biết sẻ chia |
| Thấy ấm áp | ấm lòng, ấm áp | Chuyện tình bạn, tình thân |
| Thấy buồn day dứt | day dứt, nuối tiếc | Chuyện có người bị bỏ lại |
| Thấy buồn cười, nhẹ nhõm | thích thú, nhẹ nhõm | Chuyện vui, kết thúc tốt |
Một mẹo nhỏ
- ✦Muốn nói rõ hơn thì thêm vì sao: "em xúc động vì …". Chữ vì biến câu cảm xúc thành câu có lí do.
5 🛠️ Tự sửa bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa |
|---|---|---|
| Tóm tắt thay vì nói cảm xúc | Bà đưa ô cho bé. Hôm sau bé trả ô… | Thêm em thấy và vì sao |
| Lí do trống rỗng | Em thích vì truyện hay. | Nêu một chi tiết cụ thể |
| Từ cảm xúc quá chung | Em thấy hay, thấy thích. | Đổi: xúc động, ấm lòng… |
| Kết bài không nói về mình | Truyện kết thúc rất đẹp. | Em rút ra / mong điều gì |
Dạng bài
Soát đoạn văn cảm xúc
- 1 Câu đầu đã nói em thấy thế nào chưa?
- 2 Mỗi cảm xúc đã có vì sao + chi tiết chưa?
- 3 Có đoạn nào chỉ kể lại truyện? Rút gọn còn một câu.
- 4 Câu cuối nói điều em nghĩ hay sẽ làm chưa?
⚠️ Bẫy hay gặp: Viết cảm xúc quá nhiều mà không có chi tiết thì người đọc không tin. Mỗi câu cảm xúc nên đi cùng một việc trong truyện.
Sửa câu: “Em thích truyện này vì nó hay.”
Hướng dẫn giải