Bài 20: Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc (2): về một bài thơ
Viết đoạn văn nói cảm xúc về một bài thơ: nêu hình ảnh, câu thơ em thích; chỉ ra cách viết (so sánh, nhân hoá, điệp từ); nói vì sao hay và em cảm thấy gì; tự sửa bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Đoạn văn về một bài thơ có gì?
Ba phần, mỗi phần một câu hỏi
| Phần | Em trả lời | Gợi ý |
|---|---|---|
| Câu mở đoạn | Bài thơ nào? Hình ảnh / câu thơ em thích nhất? | Em thích nhất hình ảnh… |
| Thân đoạn | Nhà thơ viết thế nào? Vì sao hay? | so sánh · nhân hoá · điệp từ… |
| Câu kết | Đọc xong em cảm thấy gì, nghĩ tới điều gì? | Em nhớ tới… / Em thấy… |
Điểm khác với đoạn văn về truyện
- ✦Thơ có hình ảnh và cách nói đặc biệt. Em phải chỉ ra một hình ảnh hay và nhà thơ dùng cách nào để tạo ra nó.
- ✦Đoạn văn là lời của em: không chép lại cả bài thơ thành văn xuôi.
2 🌧️ Bài thơ để luyện: Mưa trên mái nhà
Thơ ngắn (tự sáng tác), đọc to hai lần
- ✦Mưa gõ nhịp trên mái, / Lộp bộp như tiếng đàn.
- ✦Lá xanh cười rung rinh / Hứng từng giọt nước trong.
- ✦Bà ngồi bên hiên vắng, / Nghe mưa kể chuyện xưa.
Soi cách viết (đều là biện pháp em đã học)
| Hình ảnh | Biện pháp | Cái hay |
|---|---|---|
| Mưa gõ nhịp trên mái | Nhân hoá (mưa “gõ nhịp” như người) | Mưa trở nên sống động |
| Lộp bộp như tiếng đàn | So sánh tiếng mưa với tiếng đàn | Ta nghe thấy tiếng mưa vui tai |
| Mưa kể chuyện xưa | Nhân hoá (mưa biết “kể”) | Gợi cảm giác ấm áp bên bà |
3 🔦 Đoạn mẫu có chú thích
Bấm vào từng nhãn để soi
Bài thơ “Mưa trên mái nhà” khiến em thích nhất hình ảnh mưa gõ nhịp trên mái.
Nhà thơ đã nhân hoá cơn mưa như một nhạc công đang gõ nhịp.
Nhờ vậy, tiếng mưa không còn vô tình mà trở nên vui tai, sinh động.
Em còn nhớ mãi câu “Nghe mưa kể chuyện xưa”, vì nó làm em nhớ những chiều mưa nằm nghe bà kể chuyện.
Đọc xong, em thấy lòng mình ấm lại như đang ngồi cạnh bà.
Câu thơ được trích đúng chữ, đặt trong ngoặc kép. Rồi mới đến lời của em: cách nhà thơ viết ⇒ cái hay ⇒ cảm xúc.
4 ❝ Cách trích thơ vào đoạn văn
Dạng bài
Trích một câu thơ rồi nói cái hay
- 1 Chọn một hình ảnh, câu thơ em thích nhất.
- 2 Chép đúng chữ, đặt trong ngoặc kép “ ”.
- 3 Chỉ ra biện pháp (so sánh? nhân hoá? điệp từ?).
- 4 Nói vì sao hay: người đọc thấy, nghe, hay cảm nhận được gì.
⚠️ Bẫy hay gặp: Không viết “thơ hay lắm, tả mưa rất hay”. Đó là khen suông. Phải chỉ ra hình ảnh nào, biện pháp nào, làm em thấy gì.
Nói về câu “Lá xanh cười rung rinh”.
Hướng dẫn giải
5 🛠️ Tự sửa bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa |
|---|---|---|
| Chép lại thơ thành văn | Mưa gõ nhịp. Lá cười. Bà ngồi… | Chọn một hình ảnh, nói cái hay |
| Khen suông | Bài thơ hay lắm. | Chỉ ra hình ảnh + biện pháp |
| Trích sai chữ | “Mưa đánh nhịp trên mái” | Chép đúng từng chữ |
| Quên cảm xúc của em | Đoạn dừng ở phần phân tích. | Thêm câu: em cảm thấy… |
Dạng bài
Soát đoạn văn về thơ
- 1 Câu đầu có tên bài thơ và điều em thích chưa?
- 2 Có trích đúng câu thơ trong ngoặc kép chưa?
- 3 Có nói biện pháp / cái hay (không chỉ “hay”) chưa?
- 4 Có câu cuối nói em cảm thấy gì?
⚠️ Bẫy hay gặp: Em thích hình ảnh nào cũng được, nhưng phải giải thích được. Giải thích không được thì chọn hình ảnh khác em hiểu rõ hơn.