Bài 26: Tả người (1): cấu tạo bài, mở bài, kết bài
Nắm ba phần của bài văn tả người; viết mở bài (trực tiếp, gián tiếp) nêu người được tả; viết kết bài nêu tình cảm, mong ước; tự sửa mở bài, kết bài.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Ba phần của bài văn tả người
Mỗi phần một câu hỏi để nhớ
| Phần | Câu hỏi | Nội dung |
|---|---|---|
| Mở bài | Tả ai? | Giới thiệu người được tả: là ai với em, em gặp lúc nào, ở đâu |
| Thân bài | Người ấy thế nào? | Tả ngoại hình, tính cách, hoạt động (em sẽ học viết ở Bài 28) |
| Kết bài | Em nghĩ gì? | Nói tình cảm của em với người đó, điều em mong ước |
Nhớ hai điều
- ✦Chọn một người em biết rõ: bà, mẹ, cô giáo, bác hàng xóm… Em quen càng nhiều, bài càng thật.
- ✦Mở bài và kết bài đều ngắn (khoảng 2–4 câu), thân bài mới là phần dài nhất.
2 🚪 Mở bài: giới thiệu người em tả
Giới thiệu ngay người được tả. Ví dụ: Người em yêu quý nhất trong nhà là bà ngoại.
Nói một chuyện liên quan trước (một kỉ niệm, một cảnh), rồi mới dẫn tới người được tả. Cách này tự nhiên, nhiều cảm xúc hơn.
Viết mở bài gián tiếp tả bà ngoại, nhớ về mùa hè ở quê.
Hướng dẫn giải
3 🏁 Kết bài: nói điều em nghĩ
Kết bài nói gì?
- ✦Nêu tình cảm của em với người được tả: yêu, quý, biết ơn, tự hào…
- ✦Nêu mong ước hoặc lời hứa: mong bà khỏe mạnh, hứa chăm ngoan học giỏi.
Dạng bài
Viết kết bài tả người
- 1 Em thấy thế nào về người ấy? (một từ chỉ tình cảm)
- 2 Người ấy cho em điều gì? (bài học, niềm vui)
- 3 Em mong hoặc hứa điều gì?
⚠️ Bẫy hay gặp: Kết bài không kể thêm việc mới, cũng không tả lại người. Chỉ nói tình cảm và mong ước, rồi dừng.
Viết kết bài cho bài tả bà ngoại.
Hướng dẫn giải
4 🔦 Khung bài mẫu có chú thích
Bấm vào từng nhãn (thân bài em sẽ học viết ở Bài 28)
Mỗi lần nghe tiếng ve kêu, em lại nhớ những trưa hè ở quê. Hình ảnh hiện lên đầu tiên là bà ngoại ngồi bên hiên, tay quạt nan phe phẩy. Bà là người em yêu quý nhất.
(Thân bài: tả ngoại hình của bà, tính tình của bà, những việc bà thường làm.)
Em rất yêu và biết ơn bà. Em mong bà luôn khỏe mạnh để mãi kể chuyện cho em nghe, và em sẽ học thật giỏi để bà vui.
Mở bài này là gián tiếp: kể tiếng ve, trưa hè rồi mới nói tới bà. Kết bài chỉ có tình cảm và mong ước.
5 🛠️ Tự sửa mở bài, kết bài
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Ví dụ | Sửa |
|---|---|---|
| Mở bài chưa nói rõ tả ai | Mùa hè rất nóng, em thường ra sân chơi. | Thêm câu nêu người được tả |
| Mở bài quá dài, tả luôn người | Bà em tóc bạc, da nhăn, lưng còng, đi chậm… | Để chi tiết xuống thân bài |
| Kết bài kể chuyện mới | Hôm sau em đi chợ cùng bà, mua rất nhiều rau. | Chỉ giữ tình cảm, mong ước |
| Kết bài chung chung | Em rất yêu bà. | Thêm lí do hoặc mong ước cụ thể |
Dạng bài
Soát mở bài và kết bài
- 1 Đọc mở bài: người đọc có biết tả ai sau 2–3 câu không?
- 2 Mở bài có tả chi tiết ngoại hình không? Nếu có, chuyển xuống thân bài.
- 3 Đọc kết bài: có tình cảm và mong ước chưa?
- 4 Kết bài có kể thêm việc mới không? Nếu có, xoá.
⚠️ Bẫy hay gặp: Mở bài gián tiếp dễ đi xa quá (kể chuyện trời nắng mãi). Chỉ một, hai câu dẫn rồi phải quay về người được tả.