Bài 31: Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc (3): về một sự việc
Chọn một sự việc, kể ngắn gọn các chi tiết chính, bộc lộ cảm xúc bằng từ ngữ, cử chỉ, so sánh; lập dàn ý, viết đoạn, tự sửa.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Khuôn của đoạn văn
Em đã quen khuôn này ở Bài 17 và 20, bài này thêm phần kể sự việc
| Vị trí | Viết gì | Hỏi để nhớ |
|---|---|---|
| Câu mở | Nêu sự việc + cảm xúc chính | Chuyện gì? Em thấy thế nào? |
| Các câu giữa | Kể 2–3 chi tiết chính + cảm xúc đi cùng | Diễn ra thế nào? Em làm gì, nghĩ gì? |
| Câu kết | Điều em nhận ra hoặc mong muốn | Em nhớ mãi điều gì? |
2 ✂️ Kể sự việc ngắn gọn
Dạng bài
Kể gọn một sự việc
- 1 Trả lời nhanh 3 câu: chuyện gì · ở đâu, lúc nào · kết quả ra sao.
- 2 Chỉ giữ 2–3 chi tiết làm em xúc động nhất.
- 3 Gạch chi tiết không giúp người đọc hiểu cảm xúc của em.
⚠️ Bẫy hay gặp: Kể từ lúc ngủ dậy đến lúc đi ngủ là kể lan man. Đây là đoạn văn về cảm xúc: sự việc chỉ là cái nền.
Kể gọn lần đầu em nấu cơm. Chi tiết nào nên bỏ? (nồi cơm hơi sống · hôm đó trời nắng · bố khen cơm dẻo · em đã ăn sáng bằng bánh mì)
Hướng dẫn giải
3 💗 Bộc lộ cảm xúc
Em rất vui. Em rất buồn. Đúng nhưng mờ, ai cũng viết được.
Tim em đập thình thịch, hai tay run run, rồi em reo lên một tiếng thật to. Người đọc tự hiểu em vui.
Ba cách làm cảm xúc rõ lên
- ✦Dùng từ chỉ cảm xúc đúng mức: hồi hộp, tự hào, áy náy, hụt hẫng, vỡ oà.
- ✦Tả cử chỉ, lời nói, cơ thể: mắt cay cay, nụ cười không tắt, giọng lạc đi.
- ✦Dùng so sánh: lòng nhẹ như được cởi gánh nặng. Câu sau nối câu trước bằng từ nối hoặc lặp từ khoá (em đã học ở Bài 30) cho mạch đoạn không bị gãy.
4 🗂️ Dàn ý mẫu
Về lần đầu em tự nấu cơm
| Ý | Nội dung | Gợi ý ghi |
|---|---|---|
| Mở | Sự việc + cảm xúc chính | Lần đầu nấu cơm, vừa lo vừa háo hức |
| Kể (1) | Chuẩn bị, hồi hộp | Vo gạo, canh nước, tim đập mạnh |
| Kể (2) | Kết quả + cảm xúc | Cơm hơi sống nhưng bố khen, em vui sướng |
| Kết | Điều em nhận ra | Việc nhỏ làm mình thấy lớn lên |
5 📄 Đoạn mẫu có chú thích
Lần đầu em tự nấu cơm (bấm nhãn để soi)
Chiều thứ Bảy, lần đầu tiên em tự nấu cơm cho cả nhà, vừa lo vừa háo hức.
Em vo gạo, đong nước rồi bấm nút nồi cơm điện. Tim em đập thình thịch như đang chờ kết quả thi.
Lát sau, cơm chín hơi sống nhưng bố vẫn ăn hết bát và khen "cơm con nấu dẻo lắm". Em cười toe, hai má nóng bừng vì sung sướng.
Hoá ra, một việc nhỏ cũng khiến em thấy mình đã lớn thêm một chút.
Cả đoạn chỉ có bốn câu kể gọn, còn lại là cảm xúc. Chỗ tim đập thình thịch và hai má nóng bừng là cách "cho người đọc thấy" thay vì chỉ nói "em vui".
6 🛠️ Tự sửa bài
Dạng bài
Soát đoạn văn cảm xúc
- 1 Câu mở đã có sự việc + cảm xúc chưa?
- 2 Có chỗ nào kể lan man (thời tiết, ăn uống…) mà không dính cảm xúc? Gạch bỏ.
- 3 Mỗi chi tiết kể có một câu cảm xúc đi kèm không? Thiếu thì thêm cử chỉ hoặc từ chỉ cảm xúc.
- 4 Hai câu liền nhau đã nối nhau chưa (từ nối, lặp từ khoá)?
⚠️ Bẫy hay gặp: Cảm xúc phải khớp sự việc. Kể chuyện buồn rồi kết "em rất vui" là chỗ cô giáo hay gạch đỏ.
Sửa: "Hôm qua trời mưa. Em làm rơi bình hoa. Em vui."
Hướng dẫn giải