Không đăng nhập · không quảng cáo · miễn phí

Bài 39: Thành ngữ, tục ngữ

Phân biệt cụm thành ngữ với câu tục ngữ; hiểu nghĩa bóng; nhớ khoảng 40 câu hay ra thi về biết ơn, đoàn kết, học tập, đức tính; chọn câu hợp tình huống.

Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem

Thành ngữ, tục ngữ

1 🔑 Đọc nghĩa bóng

Thành ngữ

Một cụm từ quen dùng, nghĩa không nằm ở từng chữ: chung lưng đấu cật, ếch ngồi đáy giếng.

Tục ngữ

Một câu trọn ý, nói kinh nghiệm hay lời khuyên: Có công mài sắt, có ngày nên kim.

Dạng bài

Giải nghĩa một câu thành ngữ, tục ngữ

1 Đọc nghĩa đen: câu nói gì, có hình ảnh nào?
2 Hỏi: hình ảnh đó nói về chuyện gì của con người?
3 Chốt bài học: câu khuyên hoặc chê điều gì?

⚠️ Bẫy hay gặp: Đừng hiểu theo từng chữ. "Ăn cháo đá bát" không bàn chuyện ăn cháo, "Thùng rỗng kêu to" không bàn chuyện cái thùng. Phải tìm xem nó chê hay khuyên người ra sao.

🍎

Làm mẫu

Giải nghĩa: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

Hướng dẫn giải

Thử tự giải trước nhé!

2 🤝 Biết ơn và đoàn kết

Biết ơn, tình nghĩa. Hỏi: câu này khuyên em điều gì?

Câu	Nghĩa bóng
Uống nước nhớ nguồn	Nhớ ơn người đã tạo ra thành quả cho mình.
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây	Hưởng thành quả phải nhớ người làm ra.
Chim có tổ, người có tông	Con người phải nhớ gốc gác, dòng họ.
Ăn cháo đá bát	Được giúp xong lại quay lưng, vô ơn.
Tôn sư trọng đạo	Kính trọng thầy cô, coi trọng lời dạy.
Không thầy đố mày làm nên	Không có thầy dạy thì khó thành tài.
Lá lành đùm lá rách	Người khá giả giúp người gặp khó khăn.
Thương người như thể thương thân	Thương người khác như thương chính mình.

Đoàn kết, đùm bọc

Câu	Nghĩa bóng
Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao	Đoàn kết, chung sức thì làm nên việc lớn.
Chung lưng đấu cật	Cùng chung sức, đồng lòng làm việc.
Đồng tâm hiệp lực	Cùng một lòng, cùng góp sức.
Anh em như thể tay chân	Anh em gắn bó, đùm bọc nhau.
Chị ngã em nâng	Chị em nâng đỡ nhau lúc khó khăn.
Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ	Một người gặp chuyện, cả tập thể cùng lo, cùng chia sẻ.
Nhường cơm sẻ áo	Chia sẻ, giúp đỡ người thiếu thốn.

3 📚 Học tập và kiên trì

Hỏi: muốn giỏi thì phải làm gì?

Câu	Nghĩa bóng
Có công mài sắt, có ngày nên kim	Kiên trì thì việc khó cũng thành.
Nước chảy đá mòn	Kiên trì, bền bỉ lâu ngày sẽ làm được việc lớn.
Kiến tha lâu cũng đầy tổ	Chăm chỉ góp từng chút sẽ có kết quả lớn.
Có chí thì nên	Có ý chí quyết tâm thì sẽ thành công.
Học một biết mười	Học ít mà hiểu rộng, thông minh.
Học đi đôi với hành	Học xong phải làm, phải áp dụng.
Học thầy không tày học bạn	Học hỏi từ bạn bè cũng rất bổ ích.
Đi một ngày đàng học một sàng khôn	Đi nhiều, trải nghiệm nhiều thì hiểu biết thêm.
Thất bại là mẹ thành công	Rút kinh nghiệm từ thất bại sẽ dẫn đến thành công.
Tiên học lễ, hậu học văn	Học cách cư xử lễ phép trước, rồi học kiến thức.

4 🌱 Đức tính và cách sống

Hỏi: câu này khen hay chê điều gì ở con người?

Câu	Nghĩa bóng
Tốt gỗ hơn tốt nước sơn	Phẩm chất bên trong quan trọng hơn vẻ ngoài.
Đói cho sạch, rách cho thơm	Dù nghèo khó vẫn giữ phẩm giá, sống trong sạch.
Thùng rỗng kêu to	Người ít hiểu biết mà hay nói khoác, ồn ào.
Ếch ngồi đáy giếng	Hiểu biết hạn hẹp mà tưởng mình giỏi.
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng	Chơi với người xấu dễ hư, chơi với người tốt thì tiến bộ.
Lời chào cao hơn mâm cỗ	Biết chào hỏi, cư xử lễ phép là rất quý.
Một điều nhịn, chín điều lành	Biết nhường nhịn thì mọi chuyện êm đẹp.
Uốn cây từ thuở còn non	Dạy dỗ con người từ nhỏ.
Cái khó ló cái khôn	Gặp khó khăn thì nghĩ ra cách hay.

5 ⏰ Cẩn thận và hậu quả

Hỏi: nên làm gì, làm lúc nào?

Câu	Nghĩa bóng
Cẩn tắc vô áy náy	Cẩn thận từ đầu thì khỏi phải lo lắng về sau.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh	Đề phòng trước tốt hơn đợi sự cố mới xử lí.
Nước đến chân mới nhảy	Đến lúc gấp mới cuống cuồng lo liệu.
Mất bò mới lo làm chuồng	Việc đã xảy ra rồi mới lo phòng ngừa.
Gieo gió gặt bão	Làm điều xấu, liều lĩnh thì phải chịu hậu quả nặng nề.
Ở hiền gặp lành	Sống tốt, hiền lành thì gặp điều tốt đẹp.

Mẹo nhớ 40 câu

✦Đừng học thuộc theo từng câu lẻ. Nhớ theo chủ đề: biết ơn, đoàn kết, học tập, đức tính, cẩn thận. Gặp câu lạ thì đoán chủ đề trước, rồi đoán nghĩa.