Bài 47: Đoạn văn nêu ý kiến (2): phản đối
Nêu ý kiến không tán thành một vấn đề; lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục; lời lẽ lịch sự, có đề xuất thay thế; lập dàn ý, viết đoạn, tự sửa.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 🧱 Khuôn đoạn phản đối
Giống Bài 37 (ý kiến → lí lẽ → dẫn chứng), thêm hai chỗ khác
| Tầng | Trả lời câu hỏi | Ví dụ (điện thoại ở lớp) |
|---|---|---|
| Ý kiến | Em KHÔNG tán thành điều gì? | Em chưa tán thành việc cho học sinh mang điện thoại vào lớp. |
| Lí lẽ | Vì sao em không đồng ý? | Điện thoại dễ làm em xao nhãng giờ học. |
| Dẫn chứng | Có chuyện cụ thể nào? | Bạn ở lớp bên mải chơi game nên không nghe cô giảng bài. |
| Đề xuất | Có cách nào tốt hơn? | Chỉ nên mang khi cô giáo cho phép và cất khi vào học. |
2 🤝 Phản đối lịch sự
Bạn nào nghĩ vậy thì thật là ngốc, chẳng biết gì cả! Chê người, không có lí lẽ.
Em hiểu vì sao các bạn nghĩ vậy, nhưng em chưa đồng ý vì… Tôn trọng người nói, chỉ bàn ý kiến.
Mấy cách nói nhẹ mà vẫn rõ
- ✦Mở bằng "Em hiểu ý các bạn, nhưng…", "Em xin phép không đồng ý vì…", "Theo em, điều này chưa hợp lí vì…".
- ✦Phản đối ý kiến, không phản đối người. Không dùng từ chê bai (ngốc, vô lí hết sức).
- ✦Kết bằng lời đề xuất: Em nghĩ nên… để đoạn văn có chỗ dựa tích cực.
3 ⚖️ Lí lẽ và dẫn chứng phản đối
Dạng bài
Làm cho lời phản đối đứng vững
- 1 Hỏi: nếu làm theo ý kiến đó thì điều gì bất lợi? Viết 2 lí lẽ.
- 2 Mỗi lí lẽ có dẫn chứng thật, cụ thể.
- 3 Kết bằng cách làm tốt hơn (đề xuất).
⚠️ Bẫy hay gặp: Phản đối không có nghĩa là cãi bằng giọng to. Chỉ cần một lí lẽ rõ + một ví dụ thật là hơn mười câu chê bai.
Ý kiến cần phản đối: "Nên bỏ tiết thể dục để học thêm Toán." Câu nào là lí lẽ phản đối hợp lí? (a) Vì em ghét Toán. (b) Vì vận động giúp đầu óc tỉnh táo, học thêm mới nhớ lâu.
Hướng dẫn giải
4 🗂️ Dàn ý mẫu
Chưa nên cho học sinh mang điện thoại vào lớp
| Ý | Nội dung | Gợi ý ghi |
|---|---|---|
| Ý kiến | Nêu rõ không tán thành, lịch sự | Em hiểu điện thoại tiện, nhưng em chưa đồng ý |
| Lí lẽ 1 + dẫn chứng | Làm xao nhãng | Bạn lớp bên chơi game, không nghe giảng |
| Lí lẽ 2 + dẫn chứng | Dễ mất, hỏng | Bạn bị mất điện thoại giờ thể dục |
| Đề xuất | Cách làm hợp lí hơn | Gửi cô giáo trước khi vào học |
5 📄 Đoạn mẫu có chú thích
Điện thoại ở lớp (bấm nhãn để soi)
Em hiểu điện thoại rất tiện, nhưng em chưa tán thành việc cho học sinh mang điện thoại vào lớp.
Trước hết, điện thoại dễ làm chúng em xao nhãng giờ học. Có bạn ở lớp bên mải chơi game nên không nghe được bài giảng của cô.
Hơn nữa, máy dễ bị mất hoặc hỏng. Tuần trước, một bạn khối 5 làm rơi điện thoại trong giờ thể dục, màn hình vỡ tan.
Em nghĩ các bạn chỉ nên mang khi cô giáo cho phép và gửi máy ở bàn cô trước khi vào học.
Đoạn mở bằng Em hiểu… nhưng… nên nghe nhẹ, vẫn rõ ý. Cuối đoạn không "kết án" mà đưa cách làm tốt hơn.
6 🛠️ Tự sửa bài
Dạng bài
Soát đoạn phản đối
- 1 Câu mở đã nói rõ không tán thành điều gì, bằng lời lịch sự chưa?
- 2 Có từ chê người (ngốc, dở…) thì xoá, thay bằng lí lẽ.
- 3 Mỗi lí lẽ có dẫn chứng thật chưa?
- 4 Cuối đoạn có đề xuất chưa? Câu nào lạc đề thì bỏ.
⚠️ Bẫy hay gặp: Giọng càng gắt, đoạn văn càng kém sức thuyết phục. Nói nhẹ nhưng rõ lí lẽ mới khiến người khác nghe.
Sửa: "Ai bảo bỏ thể dục là ngốc. Em ghét ý đó."
Hướng dẫn giải