Bài 49: Đọc hiểu văn bản thông tin (3): công nghệ, môi trường
Đọc văn bản thông tin về công nghệ, môi trường: tìm ý chính, tìm thông tin và số liệu, đọc sơ đồ; phân biệt thông tin với ý kiến; nêu ý kiến của em có lí lẽ.
Sơ đồ tư duy · bấm nhánh để xem
1 👀 Cách đọc văn bản thông tin
Dạng bài
Đọc văn bản thông tin trong 4 bước
- 1 Đọc tên bài và các câu hỏi trước.
- 2 Đọc lướt: mỗi đoạn nói về việc gì?
- 3 Gạch số liệu, năm, tên riêng, đơn vị (kg, m, %…).
- 4 Trả lời bằng thông tin có trong bài, rồi dò lại.
⚠️ Bẫy hay gặp: Văn bản thông tin hay có nhiều con số. Đọc cả đơn vị và năm đi kèm trước khi chọn đáp án.
Bài viết: "Pin dùng một lần thải ra nhiều chất độc. Mỗi nhà nên dùng pin sạc để giảm rác." Câu hỏi: "Vì sao nên dùng pin sạc?"
Hướng dẫn giải
2 🎯 Tìm ý chính
Hỏi: "Cả bài (cả đoạn) nói về điều gì?"
- ✦Mỗi đoạn thường có một câu chủ đề nói ý chính, hay nằm ở đầu hoặc cuối đoạn.
- ✦Ý chính bao trùm các chi tiết. Chi tiết (số liệu, ví dụ) chỉ làm rõ ý chính.
Đoạn: Rác nhựa mất hàng trăm năm mới phân huỷ. Một chiếc túi ni lông bị bỏ đi hôm nay vẫn có thể còn nằm đó khi các em đã làm ông bà. Vì vậy, giảm dùng đồ nhựa là việc cần làm ngay. Ý chính?
Hướng dẫn giải
3 🔢 Tìm thông tin, số liệu, đọc sơ đồ
Đọc số liệu: lấy đúng hàng, đúng cột
| Năm | Rác thải của lớp (kg/tuần) |
|---|---|
| Học kì I | 24 |
| Học kì II | 16 |
Dạng bài
Tìm số liệu và so sánh
- 1 Gạch từ khoá của câu hỏi (năm nào, cái gì).
- 2 Tìm đúng năm, đúng đối tượng, đọc cả đơn vị.
- 3 Câu hỏi "giảm bao nhiêu / hơn bao nhiêu" ⇒ làm phép trừ hai số cùng đơn vị.
⚠️ Bẫy hay gặp: Hỏi "giảm bao nhiêu" thì đáp là hiệu (8), đừng chọn nhầm số còn lại của học kì II (16).
Dựa vào bảng trên: rác thải của lớp giảm bao nhiêu ki-lô-gam mỗi tuần từ học kì I sang học kì II?
Hướng dẫn giải
Đọc sơ đồ
- ✦Sơ đồ có mũi tên (→): đọc theo hướng mũi tên, từ bước đầu đến bước cuối.
- ✦Ví dụ: nắng → tấm pin → điện → đèn sáng. Bước nào đứng sau chỉ xảy ra sau bước trước.
4 💬 Thông tin và ý kiến
Có thể kiểm chứng: số liệu, sự việc, năm tháng. VD: "Trường có 30 túi ni lông mỗi ngày."
Là cách nghĩ của một người, có thể đồng ý hoặc không. VD: "Mang bình nước đi học thật phiền."
Dấu hiệu của ý kiến
- ✦Có theo em, tôi nghĩ, cho rằng, nhận xét, hoặc từ đánh giá: tốt nhất, đẹp nhất, quá phiền, nên.
Dạng bài
Nêu ý kiến của em (3–4 câu)
- 1 Nêu ý kiến: em đồng ý hay không đồng ý, vì điều gì.
- 2 Nêu lí do, kèm một số liệu hoặc ví dụ lấy từ bài.
- 3 Nói điều em sẽ làm hoặc lời khuyên ngắn.
Ý kiến: "Học sinh nên mang bình nước cá nhân đi học." Em đồng ý không?
Hướng dẫn giải
5 ⚠️ Bẫy hay ra thi
Bốn cái bẫy
- ✦Nhầm đơn vị, nhầm năm: bài nói "45 héc-ta", "3 triệu đồng mỗi tháng" thì đáp án phải kèm đúng đơn vị, đúng mốc.
- ✦Nhầm ý chính với chi tiết: một con số chỉ là chi tiết, ý chính là điều bài muốn nói.
- ✦Nhầm ý kiến với thông tin: câu có số liệu là thông tin; câu có "nên", "cho rằng", "tốt nhất" là ý kiến.
- ✦Đúng ngoài đời nhưng không có trong bài ⇒ không chọn.