Đề thi trắc nghiệm Kinh tế chính trị Mác - Lênin - Chương I

Thuật ngữ 'Kinh tế chính trị' lần đầu tiên xuất hiện ở Châu Âu năm 1615 trong tác phẩm 'Chuyên luận về Kinh tế chính trị' do nhà kinh tế người Pháp A. Montchretien đề xuất, với mục đích đề xuất một môn khoa học mới.

Chủ nghĩa trọng thương nhận định đúng mục đích của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa là tìm kiếm lợi nhuận, đồng thời chỉ ra rằng nguồn gốc của lợi nhuận là do lao động sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp tạo ra.

Theo thuyết chu trình kinh tế của Quesnay, xã hội được chia thành 3 giai cấp: giai cấp sản xuất (nông dân), giai cấp sở hữu (địa chủ) và giai cấp không sản xuất.

Theo thuyết trật tự thiên định của Quesnay, xã hội là bộ phận của giới tự nhiên và do thượng đế sắp đặp; vì vậy Nhà nước cần phải can thiệp tích cực vào nền kinh tế để đảm bảo trật tự xã hội.

William Petty được coi là cha đẻ của kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh, còn Adam Smith là người đã làm cho kinh tế chính trị chính thức trở thành một khoa học với hệ thống các phạm trù, khái niệm chuyên ngành.

KTCT tư sản cổ điển Anh cho rằng sự giàu có của xã hội chỉ biểu hiện ở lương thực thực phẩm và của cải sinh sôi nảy nở trong nông nghiệp, không bao gồm các loại kinh tế khác.

Cùng với C. Mác, Ph. Ăngghen đã công bố 3 phát kiến vĩ đại gồm: chủ nghĩa duy vật lịch sử; học thuyết về giá trị thặng dư; sứ mệnh lịch sử của giai cấp tư sản.

Theo quan điểm của Ph. Ăngghen, kinh tế chính trị về thực chất là một môn khoa học có tính lịch sử, nghiên cứu trước hết những quy luật phổ biến áp dụng đồng nhất cho mọi quốc gia và mọi thời đại lịch sử.

Ở nghĩa hẹp, kinh tế chính trị Mác - Lênin nghiên cứu quan hệ sản xuất và trao đổi trong một phương thức sản xuất nhất định; còn ở nghĩa rộng, đó là khoa học về những quy luật chi phối sự sản xuất vật chất và sự trao đổi những tư liệu sinh hoạt vật chất trong xã hội loài người.

Đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin là các quan hệ kỹ thuật - công nghệ trong quá trình sản xuất và trao đổi của các chủ thể kinh tế.

Khi nghiên cứu các quan hệ sản xuất và trao đổi, KTCT Mác - Lênin xem nhẹ các quan hệ kinh tế khách quan giữa các quá trình kinh tế trong các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội (sản xuất, lưu thông, phân phối, tiêu dùng).

Kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh đã nhận thấy quy luật vận động phát triển của xã hội và chỉ ra rằng chủ nghĩa tư bản chỉ mang tính lịch sử, sẽ bị thay thế bởi hình thái kinh tế - xã hội cao hơn.

Kinh tế học hiện đại có cách tiếp cận khác với KTCT Mác - Lênin khi nghiên cứu kinh tế thuần túy, tách khỏi yếu tố chính trị, đồng thời che đậy quan hệ sản xuất và mâu thuẫn giai cấp trong xã hội.

Quy luật kinh tế mang tính chủ quan, còn chính sách kinh tế mang tính khách quan, phản ánh ý chí của Nhà nước và các chủ thể kinh tế.

Mục đích nghiên cứu của KTCT Mác - Lênin là tìm ra các quy luật kinh tế chi phối sự vận động và phát triển của phương thức sản xuất, đồng thời giúp các chủ thể trong xã hội vận dụng hoạch định các chính sách kinh tế hợp lý.

Theo KTCT Mác - Lênin, mỗi khoa học kinh tế đều có đối tượng nghiên cứu giống nhau là phát hiện ra những hiện tượng hoạt động kinh tế cụ thể trên bề mặt xã hội.

Phép biện chứng duy vật là phương pháp chủ yếu nhất của KTCT Mác - Lênin vì các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi có thể được nghiên cứu trực tiếp trong phòng thí nghiệm với sự hỗ trợ của các thiết bị kỹ thuật hiện đại.

Phương pháp trừu tượng hóa khoa học giúp nhận ra và gạt bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, những hiện tượng tạm thời, đồng thời giữ lại những yếu tố điển hình, bền vững, trực tiếp tác động tới đối tượng nghiên cứu để nắm được bản chất.

Chức năng nhận thức của KTCT Mác - Lênin giúp người học có cơ sở để xác định trách nhiệm công dân, hình thành tư duy, kỹ năng phù hợp quy luật; đồng thời là cơ sở lý luận cho việc giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích kinh tế.

Chức năng phương pháp luận của KTCT Mác - Lênin là nền tảng lý luận khoa học cho việc đi sâu hơn vào nội hàm các khái niệm, phạm trù của các khoa học kinh tế chuyên ngành; đồng thời khi vận dụng đúng các quy luật kinh tế sẽ tạo ra các quan hệ lợi ích hài hòa, từ đó thúc đẩy sự sáng tạo và sự giàu có, văn minh của xã hội.