Phương pháp nghiên cứu khoa học - Đề thi tổng hợp

Hoạt động tìm kiếm, phát hiện, xem xét, điều tra hoặc thử nghiệm những kiến thức mới, lý thuyết mới về tự nhiên và xã hội

Bất kỳ hoạt động thu thập dữ liệu nào mà không cần tuân theo phương pháp khoa học

Chỉ bao gồm các thí nghiệm được thực hiện trong phòng thí nghiệm

Hoạt động dựa trên kinh nghiệm cá nhân của nhà nghiên cứu mà không cần hệ thống hóa

Tri thức kinh nghiệm dựa trên quan sát mối quan hệ giữa con người với con người, con người với tự nhiên; tri thức khoa học được tích lũy có hệ thống nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học

Tri thức kinh nghiệm có giá trị hơn tri thức khoa học

Tri thức khoa học chỉ xuất phát từ thí nghiệm, còn tri thức kinh nghiệm từ quan sát

Tri thức khoa học không cần kiểm chứng còn tri thức kinh nghiệm thì có

Phương pháp luôn thay đổi theo lĩnh vực

Tính khách quan luôn đảm bảo tuyệt đối

Tuân theo phương pháp khoa học có cấu trúc và nghiêm ngặt, hướng tới tính khách quan

Mục tiêu chỉ tìm kiếm kiến thức mà không cần kiểm tra

Nghiên cứu cơ bản do người làm việc ở các tổ chức thực hiện

Nghiên cứu cơ bản nhằm mở rộng tri thức, các nguyên lý phổ quát; nghiên cứu ứng dụng hướng đến kiến thức cụ thể, tính thực tiễn

Nghiên cứu ứng dụng có lịch trình linh hoạt hơn nghiên cứu cơ bản

Nghiên cứu ứng dụng không có mục tiêu rõ ràng

Bắt đầu từ một lý thuyết để xây dựng giả thuyết cụ thể

Quan sát nhiều lần một hiện tượng giống nhau, sau đó khái quát thành quy luật chung

Kiểm định giả thuyết bằng dữ liệu thực tế

Xây dựng khung lý thuyết từ tài liệu thứ cấp

Quan sát → Khái quát → Hình thành quy luật

Lý thuyết → Giả thuyết cụ thể → Kiểm tra bằng dữ liệu thực tế

Thu thập dữ liệu → Mã hóa → Phân tích chủ đề

Khảo sát mẫu nhỏ → Phân tích thống kê → Kết luận

Nghiên cứu định lượng mô tả, xây dựng lý thuyết; nghiên cứu định tính kiểm định lý thuyết

Nghiên cứu định lượng sử dụng số liệu bằng con số và mẫu lớn; nghiên cứu định tính dùng dữ liệu hình ảnh, văn bản với mẫu nhỏ

Nghiên cứu định tính nhấn mạnh tính khách quan

Cả hai loại đều sử dụng phân tích thống kê

Nội hàm và ngoại diên

Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Mục đích và mục tiêu

Biến độc lập và biến phụ thuộc

Nội hàm càng rộng thì ngoại diên càng rộng

Nội hàm càng rộng thì ngoại diên càng hẹp và ngược lại

Nội hàm và ngoại diên không liên quan với nhau

Ngoại diên luôn rộng hơn nội hàm

Tính rõ ràng

Tính chính xác

Tính dài dòng, càng dài càng tốt

Tính ngắn gọn

Đối tượng nghiên cứu trả lời cho câu hỏi 'chúng ta nghiên cứu ai?'; khách thể nghiên cứu trả lời 'cái gì?'

Đối tượng nghiên cứu mang tính trừu tượng, khái quát; khách thể nghiên cứu mang tính cụ thể, có thể quan sát, đo lường

Đối tượng nghiên cứu luôn là con người, còn khách thể nghiên cứu là hiện tượng

Khách thể nghiên cứu mang tính trừu tượng hơn đối tượng nghiên cứu

Số giờ luyện tập thể thao

Chỉ số sức khỏe tim mạch (nhịp tim, huyết áp)

Giới tính của người tập

Tuổi của người tập

Biến số có giá trị số, có thể đo lường

Biến số không có giá trị số, mô tả bằng danh mục hoặc đặc điểm

Biến số do nhà nghiên cứu kiểm soát

Biến số bị ảnh hưởng bởi biến độc lập

Xây dựng luận điểm khoa học

Xác định và lựa chọn vấn đề nghiên cứu

Chứng minh luận điểm khoa học

Trình bày luận điểm khoa học

Hai bộ phận: Luận điểm và Luận cứ

Ba bộ phận: Luận điểm, Luận cứ và Phương pháp

Bốn bộ phận bao gồm cả Tài liệu tham khảo

Năm bộ phận

Phần mở đầu

Tổng quan nghiên cứu

Khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Lời cảm ơn gia đình và bạn bè chi tiết kèm ảnh cá nhân

Cơ chế trực giác

Cơ chế phân tích nguyên nhân - hậu quả

Cơ chế tiếp cận thực tiễn

Cơ chế tổng quan tài liệu

Cụ thể và rõ ràng

Ý nghĩa thực tiễn hoặc lý thuyết

Tính khả thi

Tính phức tạp tối đa để thể hiện đẳng cấp khoa học

Một nguồn: từ thực tế

Hai nguồn: từ lý thuyết và từ thực tế

Ba nguồn

Bốn nguồn

Sử dụng lại thiết kế, mô hình và mẫu y hệt nghiên cứu đã có

Sử dụng lại thiết kế nhưng thay đổi phạm vi, đối tượng

Thực hiện giống nghiên cứu đã có ở nhiều ngữ cảnh khác nhau

Lặp lại nghiên cứu đã có nhưng điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện hơn

Mục đích là tuyên bố cụ thể, rõ ràng về kết quả cần đạt được; mục tiêu là tuyên bố tổng quát về lý do nghiên cứu

Mục đích là tuyên bố tổng quát, khái quát về lý do nghiên cứu; mục tiêu là những tuyên bố cụ thể, rõ ràng về kết quả cần đạt được

Mục đích và mục tiêu là như nhau

Mục tiêu không cần cụ thể, chỉ cần mang tính định hướng

Càng phức tạp càng tốt để thể hiện chiều sâu

Xuất phát từ câu hỏi nghiên cứu, có thể kiểm nghiệm và mang tính khả thi

Không cần dựa trên cơ sở lý thuyết

Chỉ được phát biểu dưới dạng phủ định

Dạng thức quan hệ nhân - quả

Dạng thức nếu - vậy thì

Dạng thức mô tả

Dạng thức so sánh

Xác định bối cảnh nghiên cứu

Xác định khoảng trống nghiên cứu

Thay thế hoàn toàn việc phân tích dữ liệu thực tế

Hỗ trợ xây dựng khung lý thuyết

Năm bước

Sáu bước

Bảy bước

Tám bước

Kế hoạch tổng thể để tiến hành nghiên cứu, bao gồm phương pháp, công cụ và quy trình thu thập, phân tích dữ liệu

Cách trình bày kết quả nghiên cứu

Phương pháp thống kê sử dụng trong nghiên cứu

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết

Kiểm định giả thuyết chặt chẽ

Tìm hiểu, khám phá các vấn đề mới, chưa rõ ràng để tạo sự hiểu biết cơ bản

Xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến

Mô tả thực trạng của một vấn đề

Nghiên cứu chuẩn tắc hướng đến xác định tiêu chuẩn, giá trị lý tưởng

Nghiên cứu chuẩn tắc sử dụng dữ liệu thực nghiệm là chính

Nghiên cứu chuẩn tắc chỉ áp dụng trong khoa học tự nhiên

Nghiên cứu chuẩn tắc và nghiên cứu thăm dò giống nhau

Có can thiệp vào môi trường nghiên cứu

Quan sát và ghi nhận hành vi trong môi trường tự nhiên mà không can thiệp

Bắt buộc sử dụng phỏng vấn sâu

Không thể xảy ra hiệu ứng quan sát viên

Không can thiệp vào đối tượng nghiên cứu

Thu thập dữ liệu thông qua phỏng vấn, khảo sát hoặc thí nghiệm với sự can thiệp của nhà nghiên cứu

Chỉ thu thập dữ liệu thứ cấp

Chỉ áp dụng trong nghiên cứu định tính

Phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm

Khảo sát, thống kê mô tả, nghiên cứu dữ liệu thứ cấp

Thí nghiệm với biến độc lập và phụ thuộc

Quan sát không can thiệp

Chỉ mô tả hiện tượng mà không phân tích nguyên nhân

Xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến, kiểm tra giả thuyết

Không cần dữ liệu thực nghiệm

Chỉ tập trung vào xây dựng lý thuyết mới

Hai loại: định tính và định lượng

Ba loại: định tính, định lượng và hỗn hợp

Bốn loại

Năm loại

Khi cần kiểm định lý thuyết hoặc xác định các yếu tố dự báo

Khi tìm hiểu một khái niệm hay hiện tượng gần như chưa có nghiên cứu nào

Khi cần phân tích mối quan hệ nhân quả chặt chẽ

Khi đã có dữ liệu thứ cấp phong phú

Vấn đề, mục tiêu, câu hỏi, phương pháp thu thập dữ liệu phải nhất quán với nhau

Câu hỏi nghiên cứu phải độc lập với mục đích nghiên cứu

Phương pháp thu thập dữ liệu không liên quan đến câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu được xác định sau khi hoàn thành khảo sát