Hệ thống quan điểm duy nhất về thế giới

Hệ thống quan điểm, lý luận chung nhất về thế giới, về con người và vị trí của con người trong thế giới ấy

Khoa học nghiên cứu về tự nhiên

Nghệ thuật suy luận trừu tượng

Thế giới vật chất

Các quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Con người cụ thể

Lịch sử phát triển của nhân loại

Triết học có tính hệ thống, lý luận, được xây dựng trên cơ sở khoa học

Triết học mang tính cảm tính, tự phát

Triết học không phản ánh thế giới

Triết học chỉ dành cho giới trí thức

Toàn bộ quan điểm của con người về thế giới

Quan điểm riêng của nhà triết học

Hệ thống pháp luật xã hội

Cách nhìn nhận của một cá nhân về bản thân

Thời kỳ công xã nguyên thủy

Thời kỳ chiếm hữu nô lệ, khi xã hội phân chia thành giai cấp

Thời kỳ phong kiến

Thời kỳ công nghiệp hiện đại

Mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên

Mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại, giữa ý thức và vật chất

Mối quan hệ giữa con người và con người

Mối quan hệ giữa khoa học và tôn giáo

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức và vật chất là hai thực thể độc lập

Thế giới là sản phẩm của ý chí siêu nhiên

Vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau

Thế giới vật chất là sản phẩm của cảm giác, ý thức con người

Thế giới là sản phẩm của một ý thức tuyệt đối

Thế giới vận động theo quy luật khách quan

Vật chất và ý thức đều là những nguyên khởi độc lập, ngang hàng nhau

Chỉ có vật chất là có thật

Chỉ có ý thức là có thật

Vật chất là sản phẩm của ý thức

Phương pháp nhìn nhận thế giới trong trạng thái tĩnh tại, đứng im

Học thuyết về sự vận động, phát triển và mối liên hệ phổ biến của thế giới trên cơ sở thế giới quan duy vật

Phương pháp tư duy chỉ dựa trên cảm tính

Cách nhìn thế giới tách rời, phiến diện

Coi sự vật luôn vận động và biến đổi

Coi sự vật tồn tại cô lập, tách rời, không có liên hệ và phát triển

Xem xét sự vật trong mối liên hệ phổ biến

Thừa nhận mâu thuẫn là nguồn gốc của sự phát triển

Sự tĩnh tại

Sự vận động

Sự cô lập

Sự nhận thức

Là sản phẩm của bộ óc con người, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Là thực thể tự nó tồn tại độc lập với vật chất

Là sản phẩm của thần thánh

Là bản chất vật chất

Tính sáng tạo

Tính năng động của ý thức

Tính năng động và tính sáng tạo của ý thức

Tính bị động của ý thức

Triết học thay thế các khoa học cụ thể

Triết học cung cấp phương pháp luận chung, định hướng nhận thức cho các khoa học cụ thể

Triết học không liên quan đến khoa học cụ thể

Triết học phụ thuộc hoàn toàn vào khoa học cụ thể

Vì triết học cung cấp thế giới quan và phương pháp luận cho hoạt động nhận thức và cải tạo thực tiễn

Vì triết học giải thích được mọi hiện tượng cụ thể

Vì triết học dự đoán được tương lai chính xác

Vì triết học là khoa học duy nhất