Đề ôn tập - Nhà nước và Pháp luật (40 câu Đúng/Sai)

Theo thuyết khế ước xã hội, nhà nước ra đời từ việc con người trong xã hội mâu thuẫn với nhau mà không tự giải quyết được, nên thỏa thuận thành lập một cơ chế quyền lực chung để điều chỉnh.

Thuyết thần quyền cho rằng quyền lực nhà nước được thần linh trao cho nhà vua, đồng thời phủ nhận quyền lật đổ nhà nước của nhân dân.

Theo học thuyết Mác - Lênin, nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người, tức là ở đâu có xã hội ở đó có nhà nước.

Thuyết gia trưởng giải thích sự ra đời của nhà nước bằng quá trình mở rộng gia đình ra thành bộ tộc, rồi hình thành nhà nước.

Theo thuyết tâm lý, quyền lực nhà nước được hình thành từ nhu cầu tự nhiên của con người muốn có những người lãnh đạo đặc biệt để điều khiển xã hội.

Thuyết bạo lực cho rằng nhà nước ra đời từ việc kẻ mạnh dùng bạo lực áp đặt sự thống trị lên kẻ yếu.

Theo Công ước Montevideo năm 1933, một chủ thể muốn được công nhận là nhà nước cần có dân cư thường trú, lãnh thổ xác định, chính phủ và khả năng tham gia quan hệ quốc tế.

Việc đặt ra thuế và thu thuế là đặc trưng chỉ có ở nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trong chính thể quân chủ, quyền lực nhà nước được hình thành chủ yếu thông qua bầu cử phổ thông đầu phiếu.

Chính thể cộng hòa có đặc điểm: người đứng đầu nhà nước là một cơ quan tập thể, quyền lực được hình thành thông qua bầu cử theo nhiệm kỳ.

Nhà nước đơn nhất là nhà nước có lãnh thổ thống nhất, các đơn vị hành chính phụ thuộc vào chính quyền trung ương, không có quyền tự chủ chính trị.

Chế độ chính trị dân chủ có đặc điểm: quyền lực nhà nước thuộc về nhà nước, nhân dân chỉ tham gia một số lĩnh vực nhất định và quyền tự do bị hạn chế.

Nhà nước và pháp luật có mối quan hệ biện chứng, trong đó nhà nước tạo ra pháp luật còn pháp luật là công cụ để nhà nước tổ chức và quản lý xã hội.

Pháp luật có vai trò kiểm soát quyền lực nhà nước, là cơ sở pháp lý để giới hạn phạm vi hoạt động của bộ máy nhà nước.

Theo phân loại theo chức năng, Quốc hội Việt Nam là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất.

Thủ tướng Chính phủ Việt Nam do nhân dân trực tiếp bầu ra thông qua bầu cử phổ thông đầu phiếu.

Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là người đứng đầu Chính phủ và đồng thời là nguyên thủ quốc gia.

Theo Hiến pháp 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025 - Nghị quyết 203/2025/QH15), hệ thống Tòa án nhân dân Việt Nam gồm: Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực và Tòa án chuyên biệt.

Viện Kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, xét xử các vụ án hình sự và dân sự.

Kiểm toán nhà nước Việt Nam hoạt động độc lập, chỉ tuân theo pháp luật, do Tổng Kiểm toán nhà nước đứng đầu và Tổng Kiểm toán do Quốc hội bầu.

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam không thừa nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với nhà nước.

Theo đặc trưng của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp và kiểm soát hiệu quả lẫn nhau giữa các cơ quan.

Tổ chức quốc tế liên chính phủ là chủ thể có chủ quyền quốc gia đầy đủ, tương đương với chủ quyền của các quốc gia thành viên.

Thành viên của tổ chức quốc tế liên chính phủ chủ yếu là các tổ chức phi chính phủ và cá nhân có uy tín quốc tế.

ASEAN được thành lập ngày 08/8/1967 tại Bangkok bởi 5 quốc gia sáng lập, đến nay đã có 10 quốc gia thành viên.

Nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp công việc nội bộ là những nguyên tắc hoạt động đặc trưng của ASEAN.

Liên Hợp Quốc được thành lập năm 1945 với 51 quốc gia sáng lập và hiện nay có 193 quốc gia thành viên.

Liên minh châu Âu (EU) được chính thức thành lập theo Hiệp ước Maastricht ngày 01/11/1993 và hiện nay có 27 quốc gia thành viên.

Theo học thuyết Mác - Lênin, pháp luật ra đời hoàn toàn do ý chí chủ quan của nhà nước, không liên quan đến điều kiện kinh tế - xã hội.

Nhà nước có thể thừa nhận các tập quán và quy tắc xã hội khác (đạo đức...) trở thành pháp luật, chứ không chỉ ban hành các văn bản chứa quy phạm pháp luật mới.

Theo học thuyết pháp luật tự nhiên, pháp luật tự nhiên tồn tại độc lập với ý chí con người, không do con người tạo ra và là tối thượng so với luật do con người ban hành.

Lý thuyết pháp luật thực định (Legal Positivism) cho rằng luật và đạo đức là hai phạm trù gắn bó chặt chẽ, không thể tách rời.

Theo lý thuyết pháp luật thực dụng (Legal Realism), bản chất của pháp luật được quyết định trước hết bởi tính đạo đức phổ quát và sự công bằng tuyệt đối.

Thuyết vị lợi (Utilitarianism) cho rằng mọi quy định pháp luật phải được đánh giá dựa trên khả năng mang lại hạnh phúc cho đa số.

Tính xác định chặt chẽ về hình thức của pháp luật có nghĩa là cùng một quy phạm pháp luật có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy theo người áp dụng.

Tính được bảo đảm thực hiện bằng cưỡng chế là thuộc tính đặc thù của pháp luật, phân biệt pháp luật với các quy tắc xã hội khác như đạo đức, tập quán.

Trong ba chức năng của pháp luật (điều chỉnh, giáo dục, bảo vệ), chức năng điều chỉnh đóng vai trò cơ sở, còn chức năng giáo dục và bảo vệ là hệ quả và điều kiện bảo đảm.

Chức năng bảo vệ của pháp luật nhằm trừng trị các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời khôi phục và bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

Một trong các đặc trưng của nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc, tuân thủ pháp luật quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế trên cơ sở bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.

Việt Nam là nhà nước đơn nhất, có lãnh thổ thống nhất do chính quyền trung ương quản lý; các đơn vị hành chính phụ thuộc và không có quyền tự chủ chính trị như một quốc gia độc lập.