Nhận biết & Phân tích luận điểm - Đề kiểm tra

Hãy trình bày khái niệm luận điểm theo nội dung đã học và phân tích mối quan hệ giữa luận điểm với tư duy phản biện. Vì sao luận điểm được xem là "vectơ ngôn ngữ" truyền tải kết quả của tư duy phản biện?

Hãy liệt kê và giải thích bốn thành tố cấu thành một luận điểm. Trong đó nhấn mạnh vai trò của mối quan hệ logic giữa tiền đề và kết luận.

Phân biệt "điều đảm bảo" (warrant) và "giả định" (assumption) trong một luận điểm. Lấy ví dụ minh họa cho mỗi khái niệm.

Phân tích sự khác nhau giữa luận điểm đơn và luận điểm phức hợp. Cho biết trong luận điểm phức hợp có những loại thành phần nào và mối quan hệ giữa chúng.

Hãy lấy một ví dụ về luận điểm trong đời sống hàng ngày (không trùng với tài liệu) và phân tích luận điểm đó bằng sơ đồ (argument mapping) theo các thành tố: chủ đích, tiền đề, kết luận, điều đảm bảo, giả định.

Trình bày đặc điểm của năm kiểu hành văn chính. Theo em, khi nào nên sử dụng kiểu nghị luận (lập luận) thay vì các kiểu hành văn khác?

Hãy chỉ ra các thành tố (tiền đề, kết luận, điều đảm bảo, giả định) trong luận điểm sau: "Hằng có điểm số rất cao trong mọi bài kiểm tra môn Toán. Hằng là một học sinh giỏi Toán."

Phân tích các thành tố của luận điểm sau và cho biết đây là luận điểm đơn hay phức hợp: "Bạn sẽ bị lỡ chuyến bay nếu bạn không đến cổng làm thủ tục trước 5:45. Bây giờ đã 5:15 mà đường ra sân bay đang bị tắc nghẽn do kẹt xe, bạn sẽ không thể đến cổng trước 5:45, do đó chắc chắn bạn bị lỡ chuyến bay. Bạn cần tìm cách khác để kịp vào TPHCM sáng mai nếu không thì không thể ký được hợp đồng quan trọng mà chúng ta đang rất cần nó để khôi phục hoạt động của công ty."

Vì sao việc nhận diện và phân tích các giả định ngầm được xem là kỹ năng quan trọng của tư duy phản biện? Hãy nêu ít nhất hai ví dụ về giả định ngầm trong các luận điểm phổ biến.

Phân tích luận điểm sau và cho biết giả định cốt lõi của nó: "Trong những năm gần đây, nhiều quảng cáo đã giành được giải thưởng về chất lượng nghệ thuật. Nhưng vì quảng cáo phải đóng vai trò là một công cụ tiếp thị, các giám đốc quảng cáo phải rèn luyện kỹ năng của mình với mục tiêu hướng đến hiệu quả của quảng cáo. Vì lý do này, quảng cáo không phải là nghệ thuật."

Tại sao chúng ta cần học về luận điểm? Hãy phân tích vai trò của luận điểm trong ba lĩnh vực: giao tiếp hàng ngày, học tập/nghiên cứu, và công việc.

Hãy tóm tắt luận điểm dài sau bằng cách xác định luận điểm chính, các luận điểm phụ và mối liên hệ giữa chúng: "AI sẽ không thay thế con người, nhưng người biết dùng AI sẽ lợi thế hơn nhiều người không dùng AI. Thế giới không chờ chúng ta kịp chuẩn bị. Và AI thì không có nút 'tạm dừng'. Nếu như ngày trước, biết tiếng Anh là lợi thế, thì hôm nay, biết công nghệ - biết cách giao tiếp và làm việc với máy móc thông minh - mới là 'ngôn ngữ sống còn'. Chờ đến khi trưởng thành mới học là quá muộn. Cơ hội, năng lực và thói quen tư duy cần được gieo từ nhỏ. AI không thay thế con người, nhưng sẽ thay thế những ai không biết học cách dùng nó. Chúng ta cần bắt đầu ngay bây giờ - không chỉ cho bản thân, mà cho cả thế hế tiếp theo."

Hãy phân tích các thành tố (tiền đề, kết luận, điều đảm bảo, giả định) của luận điểm sau: "Khánh Hòa là tỉnh có chiều dài bờ biển dài nhất Việt Nam. Không những thế Khánh Hòa còn sở hữu nhiều danh thắng nổi tiếng như Vịnh Vân Phong, Bãi Dài, Vịnh Vĩnh Hy, Hang Rái. Khánh hòa có điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh về du lịch biển, nuôi trồng thủy sản và công nghiệp cảng biển."

Hãy xây dựng một luận điểm ngắn để thuyết phục bạn bè cùng tham gia hiến máu nhân đạo. Trong luận điểm đó, hãy chỉ rõ tiền đề, kết luận và điều đảm bảo.

Trình bày quy trình phân tích một luận điểm ngắn bằng sơ đồ (argument mapping) theo các bước cụ thể. Áp dụng quy trình này để phân tích luận điểm: "Dù thích hay không bạn vẫn phải dành nhiều thời gian cho học phần tư duy phản biện. Vì nó là học phần bắt buộc và khá rắc rối."

Hãy phân tích điểm chung giữa các lập luận trong bốn tình huống sau và cho biết chúng có đặc điểm gì giống nhau về cấu trúc: (1) bạn không muốn đi uống trà sữa mà muốn đi xem phim; (2) bạn muốn đề nghị các bạn trong tổ cùng tham gia hiến máu nhân đạo; (3) bạn không đồng ý việc lớp sử dụng đồ nhựa dùng một lần; (4) bạn muốn thay đổi thói quen, ít dùng thiết bị điện tử hơn.

Theo em, đâu là những tiêu chí để đánh giá một luận điểm có tính thuyết phục cao? Hãy phân tích ít nhất bốn tiêu chí và minh họa bằng ví dụ.

Hãy phân tích luận điểm sau theo góc độ phản biện: "Hiện đang có tình trạng quá lạm dụng các hệ thống AI. Kỹ sư phần mềm lấy yêu cầu của khách hàng dán lên Chat GPT để nhận đoạn code nhưng điều này rất nguy hiểm vì lộ thông tin. Nhân viên lấy báo cáo tài chính của công ty đưa lên ChatGPT để làm báo cáo, để lộ dữ liệu rất lớn. Trong các trường học, giáo viên khủng hoảng khi sinh viên, học sinh làm bài tập, kể cả đồ án, báo cáo khoa học bằng Chat GPT." Cho biết luận điểm này có điểm mạnh và điểm yếu nào?

Hãy trình bày cách nhận biết một luận điểm trong văn bản hoặc lời nói. Theo em, dấu hiệu nào cho thấy một phát biểu là luận điểm (chứ không phải chỉ là thông tin, miêu tả hay kể chuyện)?

Hãy tóm tắt lại toàn bộ nội dung về luận điểm đã học bằng một đoạn văn ngắn (khoảng 200-300 từ), trong đó nêu bật: khái niệm luận điểm, các thành tố, phân loại luận điểm, và ý nghĩa của việc học về luận điểm đối với tư duy phản biện.