Đề kiểm tra Chương III – Giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường

Trong lưu thông hàng hóa của chủ nghĩa tư bản, tiền vận động theo công thức , và phần tiền tăng thêm so với số tiền ứng ra ban đầu chính là giá trị thặng dư.

Quá trình lưu thông hàng hóa là nơi trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư.

Sức lao động trở thành hàng hóa khi người lao động tự do về thân thể và không có đủ tư liệu sản xuất cần thiết để tự kết hợp sức lao động của mình tạo ra hàng hóa để bán.

Giá trị của hàng hóa sức lao động chỉ gồm phí tổn đào tạo người lao động.

Giá trị sử dụng đặc biệt của hàng hóa sức lao động là khả năng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của chính nó trong quá trình sản xuất.

Giá trị thặng dư là toàn bộ giá trị mới mà công nhân làm thuê tạo ra trong quá trình sản xuất.

Tư bản bất biến tăng về lượng trong quá trình sản xuất vì giá trị của nó được lao động cụ thể chuyển vào sản phẩm.

Tư bản khả biến là bộ phận tư bản được dùng để mua sức lao động và là nguồn gốc của giá trị thặng dư.

Tư bản cố định thuộc thành phần tư bản bất biến; còn tư bản lưu động thuộc cả tư bản bất biến và tư bản khả biến.

Tiền công trong chủ nghĩa tư bản về bản chất là giá cả của hàng hóa sức lao động, dù bề ngoài thường được trả theo thời gian và có vẻ như trả công cho toàn bộ lao động đã hao phí.

Việc mua hàng hóa sức lao động đồng nghĩa với việc nhà tư bản đã thu được ngay giá trị thặng dư.

Giai đoạn sản xuất trong tuần hoàn tư bản là giai đoạn quan trọng nhất vì ở đây tạo ra giá trị và giá trị thặng dư.

Một sự gián đoạn ở giai đoạn mua các yếu tố sản xuất không ảnh hưởng đến việc thu hồi tiền tệ ở giai đoạn lưu thông.

Tốc độ chu chuyển tư bản tỷ lệ nghịch với thời gian chu chuyển tư bản một vòng.

Giá trị của tư bản cố định được chuyển một lần, toàn phần vào giá trị sản phẩm khi kết thúc mỗi quá trình sản xuất.

Sức lao động, nguyên liệu và vật liệu phụ đều là những hình thức cụ thể của tư bản lưu động.

Tỷ suất giá trị thặng dư phản ánh trình độ bóc lột, còn khối lượng giá trị thặng dư phản ánh quy mô bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân.

Nếu tỷ suất giá trị thặng dư không thay đổi, việc tăng tư bản khả biến sẽ làm khối lượng giá trị thặng dư tăng tương ứng.

Sản xuất giá trị thặng dư tương đối thu được bằng cách kéo dài ngày lao động, còn sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối dựa trên việc rút ngắn thời gian lao động tất yếu.

Giá trị thặng dư siêu ngạch là giá trị thặng dư thu được do tăng năng suất lao động cá biệt, và hiện tượng này thúc đẩy các nhà tư bản cải tiến kỹ thuật, đổi mới hoạt động sản xuất kinh doanh.