Đề thi Giải phẫu - Sinh lý người (Mức độ khó)

Việc chỉ dựa vào kiến thức giải phẫu để xác định tư thế ngồi đúng cho trẻ

Sự kết hợp giữa hiểu biết về đặc điểm hệ thần kinh trẻ với việc xây dựng chương trình giáo dục phù hợp lứa tuổi

Chỉ sử dụng kiến thức giải phẫu để mô tả cấu tạo các hệ cơ quan

Áp dụng kiến thức giải phẫu để phẫu thuật chỉnh hình cho trẻ khuyết tật

Màng tế bào hoàn toàn không thấm với mọi chất nên không có vai trò trong vận chuyển.

Nhân tế bào chỉ chứa vật chất di truyền mà không tham gia vào điều hòa chuyển hóa.

Ti thể cung cấp năng lượng (ATP) còn ribosome tổng hợp protein, hai bào quan phối hợp tạo nên sự thống nhất cấu trúc – chức năng.

Tế bào chỉ có một bào duy nhất đảm nhiệm toàn bộ hoạt động sống của cơ thể.

Khi nhiệt độ cơ thể tăng cao, mạch máu dưới da co lại để giữ nhiệt.

Nồng độ glucose máu tăng → tế bào β tuyến tụy tăng tiết insulin → glucose máu hạ trở về bình thường.

Khi huyết áp giảm, cơ thể không có bất kỳ phản ứng nào để bù trừ.

Nhịp tim hoàn toàn độc lập với hoạt động của hệ thần kinh.

Trẻ em có tỉ lệ diện tích bề mặt cơ thể/thể tích nhỏ hơn người lớn.

Trẻ em có hệ tiêu hoá hoàn thiện như người lớn nên không khác biệt về nhu cầu dinh dưỡng.

Chuyển hoá cơ bản ở trẻ thấp hơn nên nhu cầu năng lượng/kg thấp hơn.

Trẻ em có chuyển hoá cơ bản cao, tỉ lệ diện tích bề mặt/thể tích lớn, hệ tiêu hoá chưa hoàn thiện nên cần chế độ ăn riêng.

Tính cá thể

Tính lồng ghép (gối đầu) của các giai đoạn

Tính phát triển không đồng đều giữa các hệ cơ quan

Gia tốc phát triển

Quy luật về thời kỳ

Quy luật về sự phát triển không đồng đều giữa các hệ cơ quan

Quy luật về tính lồng ghép

Quy luật về gia tốc phát triển

Sự tăng nhanh chiều cao và cân nặng ở một cá thể qua từng năm.

Sự thay đổi tích luỹ qua các thế hệ: thế hệ sau phát triển nhanh hơn, hoàn thiện sớm hơn thế hệ trước.

Hiện tượng trẻ em hoàn toàn không phát triển khi bị ốm.

Hiện tượng dậy thì muộn ở trẻ em hiện đại.

Chiều cao

Cân nặng

Vòng ngực

Vòng đầu

Trẻ phát triển rất tốt, vượt chuẩn.

Trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc bệnh lý, cần được đánh giá can thiệp kịp thời.

Trẻ bình thường vì biểu đồ có dao động tự nhiên.

Trẻ sẽ sớm phát triển bù trong thời gian tới nên không cần lo lắng.

Hệ thần kinh phát triển muộn nhất trong các hệ cơ quan.

Não bộ và tuỷ sống hình thành từ rất sớm từ lá thần kinh ngoại bì, phát triển nhanh trong 3 tháng đầu.

Hệ thần kinh chỉ phát triển sau khi trẻ ra đời.

Các phản xạ có điều kiện xuất hiện ngay trong bào thai.

Trẻ sơ sinh đã có khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt hoàn hảo như người lớn.

Não bộ chưa hoàn thiện, chủ yếu hoạt động dưới vỏ, cần giấc ngủ nhiều và phản xạ bú nuốt bản năng.

Trẻ sơ sinh không có bất kỳ phản xạ nào.

Trẻ sơ sinh có thể tự phối hợp vận động phức tạp ngay từ đầu.

Hoạt động dưới vỏ chiếm ưu thế tuyệt đối, phản xạ có điều kiện bắt đầu hình thành nhưng chưa ổn định.

Trẻ phát triển tâm lý hoàn toàn độc lập với gia đình.

Trẻ có khả năng đọc và viết thành thạo.

Chỉ cần cho trẻ ăn no là đủ, không cần tác động giáo dục.

Hoạt động thần kinh dưới vỏ chiếm ưu thế tuyệt đối, hoàn toàn không có ức chế.

Vỏ não đã hoàn thiện cấu trúc nhưng hoạt động thần kinh cao cấp chưa ổn định, dễ bị kích thích, nghỉ ngơi quá nhiều gây ức chế bảo vệ.

Hoàn toàn không có khả năng học tập.

Phản xạ có điều kiện không thể hình thành thêm.

Hệ thần kinh chỉ điều khiển vận động, không ảnh hưởng đến chức phận nội tạng.

Hệ thần kinh điều khiển, điều hoà mọi hoạt động của các hệ cơ quan và chi phối cả tâm lý, tinh thần.

Hệ thần kinh hoạt động độc lập hoàn toàn với các hệ khác.

Hệ thần kinh không cần thiết cho phản xạ và hành vi.

Sợi trục (axon)

Đầu tận cùng (synapse)

Sợi nhánh (dendrite)

Bao myelin

Là nơi tổng hợp các chất trung gian hoá học.

Cách điện và tăng tốc độ dẫn truyền xung động theo cơ chế nhảy cóc giữa các eo Ranvier.

Tiếp nhận xung cảm giác từ ngoại biên.

Là nơi phát sinh xung động thần kinh duy nhất.

Synapse điện

Synapse hoá học

Synapse hỗn hợp

Synapse cơ – xương

Hệ thần kinh trung ương và hệ thần kinh ngoại biên

Hệ thần kinh vận động và hệ thần kinh cảm giác

Hệ thần kinh giao cảm và phó giao cảm

Hệ thần kinh động vật và hệ thần kinh thực vật

Giao cảm: tăng nhịp tim, giãn phế quản; Phó giao cảm: giảm nhịp tim, co phế quản.

Giao cảm: tăng nhịp tim, co phế quản; Phó giao cảm: giảm nhịp tim, giãn phế quản.

Giao cảm: làm tăng tiêu hoá; Phó giao cảm: ức chế tiêu hoá.

Giao cảm và phó giao cảm đều có cùng tác dụng lên mọi cơ quan.

Phản ứng của cơ thể với kích thích thông qua hệ thống thần kinh, là cơ sở của mọi hoạt động thần kinh.

Là hoạt động chỉ có ở người, không có ở động vật.

Là phản ứng mang tính bản năng không qua hệ thần kinh.

Là phản ứng tự phát của cơ thể không cần kích thích.

Chỉ gồm cơ quan thụ cảm và cơ quan đáp ứng

Cơ quan thụ cảm, đường hướng tâm, trung tâm thần kinh, đường ly tâm, cơ quan đáp ứng.

Chỉ gồm trung tâm thần kinh và cơ quan đáp ứng

Gồm não và tuỷ sống

Chỉ có vai trò dẫn truyền xung động

Tiếp nhận xung từ đường hướng tâm, phân tích – tổng hợp và phát lệnh qua đường ly tâm

Chỉ làm nhiệm vụ co cơ

Tiếp nhận kích thích từ môi trường

Kích thích yếu gây hưng phấn lan rộng ra nhiều vùng vỏ não

Kích thích mạnh gây hưng phấn lan toả sang nhiều vùng vỏ não và tới các trung khu dưới vỏ.

Hiện tượng ức chế lan rộng

Sự tập trung hưng phấn tại một vùng duy nhất

Trẻ học tập quá nhiều, không nghỉ ngơi dẫn đến mệt mỏi, kém tập trung.

Trẻ càng học nhiều càng thông minh

Trẻ không cần nghỉ giữa giờ học

Ức chế bảo vệ chỉ xuất hiện ở người lớn

Chỉ có hệ thống tín hiệu thứ nhất (tín hiệu thực tế)

Chỉ có hệ thống tín hiệu thứ hai (ngôn ngữ, chữ viết)

Có cả hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ hai (ngôn ngữ – chữ viết).

Hoạt động thần kinh cao cấp không có tín hiệu nào

Nghe – nói – đọc – viết

Nói – nghe – viết – đọc

Nghe – nói – đọc – viết (theo mức độ phức tạp tăng dần)

Viết – đọc – nói – nghe

Giấc ngủ chỉ giúp cơ thể nghỉ ngơi mà không có ý nghĩa sinh học đặc biệt.

Giấc ngủ sâu (slow-wave sleep) đặc biệt quan trọng cho phục hồi thể chất, còn giấc ngủ REM quan trọng cho phát triển não bộ.

Trẻ em cần ngủ ít hơn người lớn.

Giấc ngủ chỉ xảy ra khi không có kích thích bên ngoài.

Thuyết hoá học

Thuyết ức chế (của Pavlov)

Thuyết trung tâm ngủ

Thuyết vận động

Ngủ chậm → ngủ nhanh → REM → thức

Buồn ngủ → ngủ nông → ngủ sâu → ngủ rất sâu → ngủ nhanh (REM)

Thức → buồn ngủ → ngủ sâu ngay lập tức

Ngủ nhanh → ngủ chậm → ngủ rất sâu

Chỉ gồm bộ phận tiếp nhận kích thích

Bộ phận thụ cảm, đường dẫn truyền và vùng phân tích ở vỏ não

Chỉ gồm đường dẫn truyền và trung tâm

Chỉ gồm vỏ não

Thị lực của trẻ đã hoàn thiện ngay khi sinh

Trẻ sơ sinh có khả năng nhìn rõ các vật ở xa, màu sắc phân biệt tốt

Trẻ sơ sinh nhìn rõ nhất ở khoảng cách 20-30 cm (tương đương khoảng cách tới mặt mẹ khi bú), thị lực phát triển dần.

Mắt trẻ phát triển hoàn toàn độc lập với sự phát triển não

Trẻ mới sinh đã nghe rõ như người lớn

Trẻ sơ sinh có phản xạ với âm thanh nhưng khả năng phân biệt âm phát triển dần theo tháng tuổi.

Trẻ không nghe được gì trong tháng đầu

Thính giác hoàn thiện sau 10 tuổi

Chỉ gồm chất hữu cơ

Chỉ gồm chất vô cơ

Phối hợp giữa chất hữu cơ (tạo tính đàn hồi) và chất vô cơ (tạo độ cứng), tỉ lệ thay đổi theo tuổi.

Chỉ gồm nước

Khớp bất động (đường khớp)

Khớp bán động (khớp sụn)

Khớp động (khớp hoạt dịch)

Khớp giả

Xương trẻ em cứng hơn xương người lớn do nhiều chất vô cơ

Xương trẻ em mềm, đàn hồi, chứa nhiều chất hữu cơ hơn nên ít gãy nhưng dễ cong, biến dạng khi tư thế sai.

Xương trẻ không có màng xương

Xương trẻ không phát triển thêm sau khi sinh

Hoạt động không theo ý muốn, có ở thành nội tạng

Hoạt động theo ý muốn, gắn vào xương, là cơ quan vận động chủ động

Chỉ có ở thành mạch máu

Không có khả năng co giãn

Cơ trẻ phát triển hoàn toàn như người lớn ngay từ nhỏ

Cơ trẻ phát triển không đồng đều, cơ lớn phát triển sớm hơn cơ nhỏ, nên cho trẻ tập các động tác lớn trước.

Trẻ em có thể tập cử tạ nặng ngay từ 3 tuổi

Cơ trẻ không có khả năng tăng kích thước

Tư thế không ảnh hưởng đến sức khoẻ

Giúp phòng cong vẹo cột sống, bảo vệ các cơ quan nội tạng, đặc biệt ở trẻ em do xương còn mềm.

Chỉ có ý nghĩa với người lớn

Gây cản trở phát triển chiều cao

Chỉ vận chuyển oxy

Vận chuyển oxy, CO2, chất dinh dưỡng, hormon, chất thải và tham gia bảo vệ cơ thể.

Chỉ vận chuyển chất dinh dưỡng

Không tham gia bảo vệ cơ thể

Hồng cầu

Bạch cầu

Huyết tương

Tiểu cầu

Có nhân lớn để chứa nhiều hemoglobin

Không có nhân, hình đĩa lõm hai mặt, chứa nhiều hemoglobin, tăng diện tích tiếp xúc.

Có lông roi để di chuyển

Hình cầu hoàn toàn

Vận chuyển oxy

Tham gia bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng và các yếu tố lạ

Đông máu

Vận chuyển hormon

Nhóm A

Nhóm B

Nhóm AB

Nhóm O

Hồng cầu

Tiểu cầu và các yếu tố đông máu trong huyết tương

Huyết tương chỉ

Bạch cầu

Trẻ có lượng hemoglobin và hồng cầu cao hơn người lớn

Trẻ có số lượng bạch cầu và tỉ lệ mẫn cảm với bệnh nhiễm trùng cao nên cần phòng bệnh cẩn thận.

Trẻ không cần truyền máu khi mất máu

Máu trẻ không đông

Chỉ gồm tim

Tim, hệ mạch máu (động mạch, tĩnh mạch, mao mạch) và máu

Chỉ gồm mạch máu

Gồm phổi và tim

Máu từ tim đến các cơ quan rồi về tim

Máu từ tim (thất phải) → phổi → tim (nhĩ trái) để trao đổi khí.

Máu chỉ chảy trong động mạch

Máu chỉ chảy trong tĩnh mạch

Thành mỏng, áp lực thấp

Thành dày, có nhiều lớp cơ trơn và sợi đàn hồi, chịu được áp lực cao.

Có van để chống trào ngược

Thành rất mỏng, chỉ có một lớp tế bào

Thành dày nhiều lớp cơ

Thành rất mỏng chỉ gồm một lớp tế bào nội mô, kích thước nhỏ, tốc độ dòng chảy chậm.

Có van chống trào ngược

Thành dày chứa nhiều sợi đàn hồi

Chỉ cần theo dõi cân nặng là đủ

Kết hợp vòng đầu với chiều cao, cân nặng, độ phát triển vận động, tâm thần và các dấu hiệu thần kinh khác.

Chỉ cần đo chiều cao

Không cần đánh giá thêm