Đề thi trắc nghiệm - Tư duy hệ thống và ứng dụng (Chương 3)

Albert Einstein

Isaac Newton

Niels Bohr

Werner Heisenberg

Nhị nguyên luận

Tổng hợp luận

Phức hợp luận

Hệ thống luận

Tư duy phức hợp

Tư duy toàn diện

Tư duy manh mún

Tư duy hệ thống

Tách rời vật chất ra khỏi tinh thần

Tính đa chiều của sự vật

Tính tương quan giữa các yếu tố

Tính mục tiêu rõ ràng

Thuyết Cơ học của Newton và thuyết Điện từ trường của Maxwell

Thuyết Nhật tâm của Copernicus và Thuyết Cơ học của Newton

Thuyết tương đối của Einstein và thuyết lượng tử của N. Bohr, Heisenberg

Thuyết tiến hóa của Darwin và thuyết tương đối của Einstein

Phương pháp tư duy chỉ tập trung vào các bộ phận riêng lẻ của sự vật

Phương pháp tư duy hướng đến mở rộng tầm nhìn để hiểu mối liên hệ tồn tại giữa mọi sự vật

Cách tiếp cận tách rời từng yếu tố để phân tích

Phương pháp luôn đảm bảo mọi kết quả đều chắc chắn 100%

Một phương pháp phân tích từng phần riêng biệt của hệ thống

Một khuôn khổ để nhìn thấy các mối quan hệ qua lại hơn là sự vật, để nhìn thấy các khuôn mẫu hơn là những bức ảnh chụp nhanh tĩnh

Một phương pháp chỉ áp dụng trong lĩnh vực kỹ thuật

Một công cụ để đảm bảo kết quả chính xác tuyệt đối

Xem xét đối tượng trong toàn cục chứ không 'cắt mảnh'

Chấp nhận rằng Bất định và ngẫu nhiên là bản chất của các hiện tượng

Tất định luận - 1 nguyên nhân chỉ có 1 kết quả

Thừa nhận tính Bất toàn của mọi giả thuyết khoa học

Vì các học thuyết của khoa học cổ điển không còn áp dụng được cho thế giới vi mô và thế giới vĩ mô

Vì các nhà khoa học cổ điển không còn hoạt động nữa

Vì loài người cảm thấy chán các thuyết cũ

Vì không có tiến bộ kỹ thuật nào trong thế kỷ 19

Albert Einstein

Kurt Godel

Isaac Newton

James Maxwell

Cách nhìn đơn chiều, tập trung vào từng yếu tố riêng lẻ

Cách nhìn tổng thể

Tách rời các yếu tố để phân tích riêng biệt

Luôn đảm bảo tính chính xác tuyệt đối

Chỉ xem xét vấn đề từ một góc độ duy nhất

Xem xét vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau như thời gian, không gian, con người, kỹ thuật, tài chính

Tập trung phân tích một yếu tố quan trọng nhất

Chỉ nhìn vào kết quả trước mắt, bỏ qua bối cảnh

Chỉ thị trường và khách hàng

Chỉ đối thủ cạnh tranh và sản phẩm

Thị trường, khách hàng, đối thủ cạnh tranh, sản phẩm, tài chính

Chỉ tài chính và lợi nhuận

Hướng đến việc giải quyết vấn đề một cách hiệu quả và cần xác định rõ mục tiêu cụ thể

Chỉ tập trung vào phân tích lý thuyết, không cần mục tiêu

Không cần xác định mục tiêu trước khi phân tích

Chỉ tập trung vào các thành phần riêng lẻ

Chấp nhận mọi điều được cho là hiển nhiên

Đặt câu hỏi về những điều được cho là hiển nhiên, tìm kiếm bằng chứng để hỗ trợ hoặc bác bỏ giả định

Chỉ tập trung giải quyết vấn đề trước mắt mà bỏ qua tác động lâu dài

Không quan tâm đến việc phát hiện sai sót trong lập luận

Bó hẹp trong khuôn khổ tư duy cũ kỹ, rập khuôn

Vượt ra khỏi lối mòn, liên kết các yếu tố tưởng chừng không liên quan để tạo ý tưởng độc đáo

Chỉ tập trung vào lý thuyết mà bỏ qua thực tiễn

Tránh mọi thay đổi để giữ ổn định

Chỉ tập trung vào lý thuyết và phân tích trừu tượng

Đề cao việc áp dụng kiến thức và công cụ vào thực tế để tạo thay đổi tích cực

Giải quyết từng phần nhỏ của vấn đề một cách riêng lẻ

Bỏ qua các mối liên hệ giữa các yếu tố trong hệ thống

Tư duy theo mô hình (mô phỏng)

Tư duy tương quan

Tư duy phản biện

Tư duy hệ thống động

Loại bỏ hoàn toàn việc phân tích các yếu tố riêng lẻ

Sử dụng các mô hình để mô phỏng vấn đề thực tế và nhận diện cách các yếu tố tương tác trong hệ thống

Chỉ phục vụ cho việc trình bày báo cáo cuối kỳ

Thay thế hoàn toàn cho việc triển khai thực tế

Chỉ xem xét các yếu tố riêng lẻ không liên quan đến nhau

Nhận diện và hiểu rõ các mối liên kết, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các yếu tố trong hệ thống

Phân tích các yếu tố tại một thời điểm cố định

Loại bỏ hoàn toàn các mối quan hệ gián tiếp

Hệ thống có trạng thái không thay đổi theo thời gian

Hệ thống mà trạng thái của nó thay đổi theo thời gian

Hệ thống chỉ tồn tại trong lý thuyết mà không áp dụng được

Hệ thống được tạo ra bởi máy móc

Chỉ phân tích và mô phỏng hệ thống mà không đưa ra giải pháp

Sử dụng kiến thức về tư duy hệ thống để thiết kế, quản lý và cải thiện các hệ thống

Chỉ tập trung vào phản ứng trước những thay đổi mà không chủ động điều chỉnh

Loại bỏ các yếu tố con người khỏi quá trình quản lý

Số lượng các thành phần càng nhiều càng tốt

Sự liên kết giữa các thành phần

Tính chất vật lý riêng biệt của từng thành phần

Sự tách biệt hoàn toàn giữa các thành phần

Sự thay đổi từ tư duy tuyến tính sang tư duy vòng tròn, mọi thứ đều được kết nối với nhau

Mọi sự vật đều tồn tại độc lập, tách rời

Chỉ cần phân tích từng phần riêng biệt là đủ

Loại bỏ mọi mối quan hệ phức tạp để đơn giản hóa

Tổng hợp phù hợp với chủ nghĩa giản lược, chia nhỏ thế giới thành nhiều phần

Tổng hợp là sự kết hợp các yếu tố để tạo ra cái mới; Phân tích là sự phân chia độ phức tạp thành các thành phần quản lý được

Tổng hợp và phân tích là hai khái niệm giống nhau

Tổng hợp chỉ áp dụng trong khoa học tự nhiên, không áp dụng trong khoa học xã hội

Luôn luôn có lợi cho hệ thống

Các yếu tố trong hệ thống củng cố nhiều thứ giống nhau, có thể dẫn đến ảnh hưởng xấu tới các yếu tố khác

Luôn giữ cho hệ thống ở trạng thái cân bằng

Chỉ xảy ra trong các hệ thống tự nhiên

Vòng phản hồi dương và vòng phản hồi âm

Vòng phản hồi củng cố và vòng phản hồi cân bằng

Vòng phản hồi ngắn hạn và vòng phản hồi dài hạn

Vòng phản hồi đơn và vòng phản hồi kép

Chỉ để vẽ sơ đồ tổ chức công ty

Xác định và biểu diễn các yếu tố của sự vật trong hệ thống để hiểu cách chúng kết nối và hoạt động

Chỉ phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính

Loại bỏ các mối quan hệ phức tạp trong hệ thống

Phần tử

Liên kết

Chức năng/Mục đích

Nguồn dự trữ

Hệ thống vẫn giữ nguyên như cũ vì phần tử và liên kết không đổi

Hệ thống trường học sẽ bị thay đổi hoàn toàn

Chỉ có một số ít giáo viên thay đổi hành vi

Hệ thống sẽ tự động phục hồi về trạng thái ban đầu

Phân tích từng phần riêng lẻ một cách chi tiết

Nhìn vào tổng thể thay vì từng phần riêng lẻ

Tập trung vào việc điều chỉnh các tham số

Bỏ qua các tương tác giữa các yếu tố

Ổn định hệ thống bằng cách điều chỉnh sự thay đổi

Khuếch đại sự thay đổi, làm cho hệ thống phát triển mạnh mẽ hơn hoặc không ổn định

Luôn có tác động tiêu cực đến hệ thống

Không có tác động gì đến hệ thống

Khoảng thời gian giữa việc thực hiện một hành động và việc nhìn thấy tác động của nó

Sự chậm trễ trong quá trình sản xuất

Khoảng cách vật lý giữa các hệ thống

Thời gian nghỉ giữa các ca làm việc

Vòng phản hồi dương

Vòng phản hồi âm

Điểm bẫy

Độ trễ

Những vị trí trong hệ thống mà một thay đổi nhỏ có thể tạo ra sự khác biệt lớn

Điểm yếu nhất của hệ thống cần được loại bỏ

Điểm bắt đầu của mọi quá trình trong hệ thống

Điểm kết thúc của một chu trình trong hệ thống

Điều chỉnh các tham số (parameters)

Thay đổi các quy tắc của hệ thống

Thay đổi các mô hình tư duy (paradigms)

Tăng số lượng phần tử trong hệ thống

Vì thuốc trừ sâu luôn có hại cho cây trồng

Vì tập trung vào một phần của hệ sinh thái có thể gây mất cân bằng, dẫn đến kháng thuốc hoặc mất đa dạng sinh học

Vì người nông dân không thích sử dụng thuốc trừ sâu

Vì thuốc trừ sâu quá đắt đỏ

Nguyên tắc tìm kiếm điểm bẫy

Nguyên tắc nhìn vào tổng thể thay vì từng phần riêng lẻ

Nguyên tắc giữ tư duy linh hoạt

Nguyên tắc học hỏi và điều chỉnh

Vì mọi hệ thống đều hoàn toàn dự đoán được

Vì bất kỳ thay đổi nào trong hệ thống đều có thể mang lại những hậu quả không mong muốn

Vì chỉ có hệ thống xã hội mới có hậu quả không mong muốn

Vì mọi quyết định đều sai

Nguyên tắc 2 - Hiểu các vòng phản hồi

Nguyên tắc 6 - Học hỏi và điều chỉnh dựa trên phản hồi

Nguyên tắc 3 - Nhận biết và quản lý độ trễ

Nguyên tắc 7 - Giữ tư duy linh hoạt

Mục tiêu tiết kiệm mong muốn

Tổng số tiền trong tài khoản ngân hàng

Các khoản chi tiêu hàng tháng

Sự khác biệt giữa thu nhập và chi tiêu

Là sự chênh lệch giữa trạng thái được nhận thức và mục tiêu, kích hoạt các hành động điều chỉnh

Là yếu tố không cần thiết trong vòng phản hồi

Là dòng chảy vào của hệ thống

Là trạng thái lý tưởng của hệ thống

Vì các hệ thống phức tạp có số lượng lớn các yếu tố và mối quan hệ, cùng khả năng biến đổi không lường trước

Vì không ai có khả năng suy nghĩ logic

Vì công nghệ máy tính chưa phát triển

Vì tư duy hệ thống chỉ phù hợp với các hệ thống đơn giản

Thiếu linh hoạt trước thay đổi và cản trở tư duy sáng tạo, đổi mới

Giúp hệ thống thích nghi nhanh với mọi thay đổi

Luôn tạo ra các giải pháp đột phá

Không có ảnh hưởng gì đến hệ thống

Khi có một người phân tích toàn bộ hệ thống

Khi có nhiều người/nhóm cùng tham gia phân tích nhưng thiếu sự phối hợp, gây mất tính nhất quán

Chỉ khi sử dụng công nghệ cũ

Khi không có đủ dữ liệu

Thành phố hoạt động hiệu quả hơn nhờ tiết kiệm năng lượng

Thành phố gặp khó khăn trong điều chỉnh sử dụng điện phù hợp với lưu lượng giao thông, gây lãng phí

Hệ thống giao thông ngừng hoạt động

Hệ thống năng lượng tự động tối ưu hóa

Khó khăn trong việc bao quát toàn bộ hệ thống phức tạp

Giới hạn bởi các khung tư duy hiện có

Vấn đề tư duy phân mảnh

Hạn chế trong tính liên kết giữa các hệ thống con

Vì nó không nhìn nhận sự thay đổi của các yếu tố theo thời gian

Vì tư duy hệ thống chú trọng đến việc các yếu tố thay đổi như thế nào trong quá trình phát triển của hệ thống

Vì nó chỉ tập trung vào một thời điểm cố định

Vì nó bỏ qua yếu tố thời gian

Quy giản luận

Sự xuất hiện mới (emergence) - kết quả tự nhiên của sự kết hợp các phần nhỏ hơn

Tất định luận

Nhị nguyên luận

Chỉ đọc lý thuyết mà không áp dụng vào thực tế

Học cách nhìn nhận tổng thể, sử dụng các thành phần tư duy, áp dụng vào thực tế và luyện tập thường xuyên

Chỉ cần học thuộc lý thuyết là đủ

Tránh mọi sai lầm để không phải học hỏi