Đề kiểm tra giữa học kỳ I môn Sinh học 10

Theo đề cương, đối tượng nghiên cứu của sinh học bao gồm những gì?

Mục tiêu chính của lĩnh vực nghiên cứu cơ bản trong sinh học là gì?

Phát triển bền vững được hiểu đúng nhất là gì?

Ứng dụng nổi bật nào của sinh học hệ thống được nêu trong đề cương?

Nhờ trình tự nucleotide đặc hiệu, sinh học đã được ứng dụng trong lĩnh vực pháp y theo hướng nào?

Câu hỏi nào sau đây thuộc nhóm vấn đề đạo đức sinh học?

Trình tự thực hiện phương pháp quan sát trong nghiên cứu sinh học là gì?

Khi làm việc với hóa chất độc hại dễ bay hơi, cần thực hiện biện pháp nào?

Khi chuẩn bị tiêu bản tươi để quan sát nhiễm sắc thể, các thao tác nào thuộc đúng trình tự?

Nguyên lý của việc dùng máy li tâm để tách và phân lập các bào quan là gì?

Muốn quan sát một mẫu tế bào còn sống và chuẩn bị mẫu trong thời gian ngắn, nên chọn thiết bị nào?

Nếu kết quả thực nghiệm không ủng hộ giả thuyết, bước tiếp theo trong tiến trình nghiên cứu khoa học là gì?

Tin sinh học được đặc trưng bởi hoạt động nào?

Mối quan hệ về cấu tạo giữa các cấp độ tổ chức sống được mô tả đúng nhất là gì?

Đặc tính nổi trội của một cấp tổ chức sống được hình thành như thế nào?

Học thuyết tế bào hiện đại nhấn mạnh rằng mọi cơ thể sinh vật đều có thể được quy về tế bào hoặc nhiều tế bào.

Các nguyên tố vi lượng chỉ chiếm một lượng rất nhỏ trong cơ thể nhưng nếu thiếu chúng thì hoạt động sống có thể bị rối loạn.

Nhiệt dung riêng cao của nước có liên quan đến việc các phân tử nước liên kết với nhau bằng nhiều liên kết hydrogen.

Chức năng sinh học của protein hoàn toàn được quyết định bởi cấu trúc bậc 1 và không cần có cấu trúc không gian phù hợp.

Trong DNA mạch kép, adenine liên kết với thymin bằng hai liên kết hydrogen, còn guanine liên kết với cytosine bằng ba liên kết hydrogen.

RNA thông tin được dùng làm khuôn để tổng hợp protein tại ribosome.

Tế bào nhân sơ có hệ thống nội màng và các bào quan có màng bao bọc như tế bào nhân thực.

Vi khuẩn Gram dương không có lớp màng ngoài và thường bắt màu tím khi nhuộm theo phương pháp Gram.

Plasmid là thành phần bắt buộc phải có của mọi tế bào vi khuẩn và chứa toàn bộ thông tin điều khiển hoạt động sống.

Trong một hồ nước có vi khuẩn, tảo, cá, chim và các sinh vật phân giải chất hữu cơ, hãy xác định các cấp tổ chức cơ bản từ tế bào trở lên, giải thích quan hệ về cấu tạo và chức năng giữa các cấp, chỉ ra một đặc tính nổi trội của quần xã và đề cập cách hệ sinh thái trao đổi vật chất, năng lượng với môi trường. Gợi ý trả lời: Nêu các cấp tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã và hệ sinh thái; giải thích nguyên tắc thứ bậc, sự thống nhất về chức năng, đặc tính nổi trội do tương tác và tính chất hệ mở của các cấp tổ chức sống.

Một nhóm nghiên cứu muốn kiểm tra ảnh hưởng của nhiệt độ đến hoạt động của một enzyme. Hãy đề xuất quy trình nghiên cứu theo các bước quan sát, đặt câu hỏi, hình thành giả thuyết, thiết kế và tiến hành thí nghiệm, phân tích dữ liệu, rút ra kết luận; đồng thời nêu cách kiểm soát điều kiện thí nghiệm và cách xử lý khi giả thuyết bị bác bỏ. Gợi ý trả lời: Nêu một phát hiện quan sát được, một câu hỏi nghiên cứu và một giả thuyết có thể kiểm chứng; chỉ ra biến thay đổi, đối chứng và các điều kiện cần giữ ổn định; thu thập và xử lý số liệu; nếu bác bỏ giả thuyết thì quay lại hình thành giả thuyết mới, còn nếu chấp nhận thì có thể thẩm định và công bố.

Hãy lựa chọn kính hiển vi thích hợp để quan sát một mẫu tế bào sống và một mẫu vi khuẩn cực nhỏ đã được làm khô, rồi so sánh hai loại kính hiển vi về nguồn sáng, độ phóng đại, độ phân giải, mẫu vật, màu ảnh và mục đích sử dụng. Gợi ý trả lời: Chọn kính hiển vi quang học cho mẫu sống và kính hiển vi điện tử cho mẫu vi khuẩn cực nhỏ; nêu nguồn sáng, giới hạn độ phóng đại, đặc điểm độ phân giải, yêu cầu chuẩn bị mẫu, màu ảnh và mục đích quan sát của từng loại.

Giải thích vì sao nước và carbon là hai nguyên tố có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tế bào, đồng thời chỉ ra mối liên hệ giữa cấu trúc của chúng với các chức năng sinh học tương ứng. Gợi ý trả lời: Với nước, liên hệ cấu trúc phân cực và liên kết hydrogen với vai trò là thành phần cấu tạo, dung môi, môi trường phản ứng, định hình phân tử và điều hòa nhiệt; với carbon, liên hệ bốn electron hóa trị ở vòng ngoài với khả năng tạo bộ khung hydrocarbon và nhiều hợp chất hữu cơ có cấu trúc, tính chất khác nhau.

Một gen của vi khuẩn chứa thông tin tổng hợp enzyme E. Hãy phân tích mối liên hệ giữa cấu trúc của enzyme E với chức năng xúc tác, giải thích ảnh hưởng của biến tính protein và nêu vai trò của DNA, mRNA, tRNA và rRNA trong quá trình tạo ra enzyme E. Gợi ý trả lời: Trình tự amino acid tạo cấu trúc bậc 1, các cấu trúc bậc 2, 3 và 4 tạo nên hình dạng không gian cần thiết cho hoạt động của enzyme; thay đổi pH, nhiệt độ, áp suất hoặc nồng độ ion có thể gây biến tính và làm enzyme mất chức năng; DNA mang và bảo quản thông tin di truyền, mRNA làm khuôn, tRNA vận chuyển amino acid, rRNA tham gia cấu tạo ribosome nơi tổng hợp protein.

Một mẫu vi khuẩn được xác định sơ bộ là Gram âm và có chứa plasmid. Hãy dự đoán những đặc điểm cấu trúc cơ bản của tế bào đó, giải thích vai trò của DNA vùng nhân và plasmid, phân tích ảnh hưởng tiềm tàng của plasmid đối với kháng sinh và đề xuất các biện pháp an toàn khi làm việc với mẫu. Gợi ý trả lời: Vi khuẩn Gram âm có peptidoglycan mỏng, màng ngoài giàu lipopolysaccharide và bắt màu đỏ; tế bào không có nhân hoàn chỉnh và bào quan có màng, DNA vùng nhân là DNA vòng mạch kép còn plasmid là DNA vòng nhỏ không bắt buộc; plasmid có thể mang gen kháng thuốc nhưng sự hiện diện của plasmid không tự động chứng minh kháng thuốc; cần chọn kháng sinh dựa trên đặc tính và độ nhạy cảm, đồng thời tuân thủ quy trình vô trùng và trang bị bảo hộ.