Đề ôn tập tự luận - Cơ sở văn hóa Việt Nam

Phân tích khái niệm văn hóa theo ba định nghĩa tiêu biểu (UNESCO, Hồ Chí Minh, Trần Ngọc Thêm). Từ đó, rút ra những điểm thống nhất trong cách hiểu về văn hóa.

Trình bày nguồn gốc thuật ngữ "văn hóa" theo quan điểm phương Đông và phương Tây. So sánh hai cách tiếp cận này và chỉ ra điểm chung.

Phân biệt các khái niệm: văn hóa, văn minh, văn hiến, văn vật. Phân tích mối quan hệ giữa văn hóa và văn minh.

Trình bày các đặc trưng cơ bản của văn hóa (tính hệ thống, tính lịch sử, tính chuẩn mực và giá trị, tính nhân sinh). Lấy ví dụ minh họa cho từng đặc trưng từ văn hóa Việt Nam.

Phân tích bốn chức năng cơ bản của văn hóa: gắn kết cộng đồng, giáo dục, giao tiếp và hợp tác, giải trí. Trong đó làm rõ chức năng giáo dục đối với sự phát triển cá nhân và xã hội.

Phân tích các mô hình cấu trúc của hệ thống văn hóa. Nêu ý nghĩa của việc xác định cấu trúc văn hóa trong giáo dục, truyền thông và phát triển xã hội.

Trình bày sự ra đời và phát triển của ngành Văn hóa học thế giới. Điểm lại những đóng góp quan trọng của Tylor, Gustav Klemm, Wilhelm Ostwald và Leslie Alvin White.

So sánh các xu hướng nghiên cứu chính của Văn hóa học hiện đại: Văn hóa học Nga, Trung Quốc, Việt Nam và hướng tiếp cận Nghiên cứu văn hóa - Nhân học. Chỉ ra ảnh hưởng của hướng tiếp cận kiến tạo luận đến nghiên cứu văn hóa Việt Nam.

Phân tích loại hình văn hóa Việt Nam (văn hóa nông nghiệp - trồng trọt). Trình bày các đặc trưng cơ bản của loại hình văn hóa này thể hiện qua đời sống văn hóa Việt Nam.

Trình bày về không gian văn hóa Việt Nam và mối liên hệ với cơ tầng văn hóa Đông Nam Á tiền sử. Phân tích ý nghĩa của việc định vị không gian văn hóa Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Trình bày sự phát triển của văn hóa Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử. Phân tích các lớp văn hóa: bản địa, truyền thống và hiện đại.

Phân tích vai trò của chủ thể văn hóa Việt Nam trong việc hình thành, phát triển, bảo tồn và truyền bá các giá trị văn hóa dân tộc.

Phân tích các khái niệm: di sản văn hóa, giao lưu văn hóa, tiếp biến văn hóa, sáng tạo văn hóa, bản sắc văn hóa. Trình bày mối quan hệ giữa các khái niệm này trong bối cảnh Việt Nam đương đại.

Phân tích tính nhân sinh của văn hóa. Giải thích vì sao nói văn hóa vừa là sản phẩm của con người, vừa "sáng tạo" ra con người.

Phân tích vai trò của văn hóa trong việc gắn kết cộng đồng và duy trì sự ổn định xã hội. Lấy ví dụ từ các hoạt động văn hóa truyền thống ở Việt Nam.

Phân biệt chuẩn mực và giá trị văn hóa. Phân tích mối quan hệ giữa hai khái niệm này trong việc hình thành hệ giá trị văn hóa.

Phân tích chức năng giao tiếp và hợp tác của văn hóa. Vai trò của văn hóa đối với giao tiếp liên văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

So sánh quan niệm của Hồ Chí Minh và Trần Ngọc Thêm về văn hóa. Chỉ ra những điểm mới mẻ trong cách tiếp cận của Trần Ngọc Thêm.

Trình bày sự phát triển của ngành Văn hóa học Việt Nam từ sau Đổi mới 1986 đến nay. Phân tích sự chuyển đổi từ cách tiếp cận lịch sử và quy chất luận sang cách tiếp cận kiến tạo luận.

Phân tích mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển ở Việt Nam hiện nay. Đề xuất giải pháp bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế.