Pháp luật đại cương – Chương 5.2: Luật Hôn nhân và Gia đình

Luật số 52/2014/QH13

Luật số 22/2000/QH10

Luật số 21/2012/QH13

Luật số 36/2018/QH14

01/01/2001

01/01/2015

03/01/1987

01/07/2025

10 chương, 57 điều

13 chương, 110 điều

9 chương, 133 điều

8 chương, 100 điều

1946

1986

2000

1959

Rải rác trong các bộ luật chung của từng thời kỳ, chưa có luật riêng

Bằng một đạo luật chuyên biệt duy nhất áp dụng cả nước

Hoàn toàn không có quy định pháp luật nào

Theo pháp luật quốc tế

Nam từ đủ 18, nữ từ đủ 16

Nam từ đủ 20, nữ từ đủ 18

Nam từ đủ 22, nữ từ đủ 20

Nam và nữ đều từ đủ 18

Việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng

Việc vợ chồng tạm thời sống ly thân

Việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án

Việc hủy kết hôn trái pháp luật

Cấm tuyệt đối và xử phạt

Thừa nhận và cho đăng ký kết hôn

Không có quy định nào

Không thừa nhận (thay vì "cấm" như luật trước)

Ủy ban nhân dân cấp xã

Tòa án nhân dân

Công an cấp xã

Sở Tư pháp cấp tỉnh

Chương IV

Chương VII

Chương V

Chương VI

Vì đây là luật duy nhất áp dụng thống nhất cả nước ngay từ đầu

Vì lần đầu quy định về mang thai hộ

Vì lần đầu tiên xóa bỏ chế độ đa thê, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, xác lập nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, một vợ một chồng, nam nữ bình đẳng

Vì lần đầu quy định cấm kết hôn đồng giới

Xóa bỏ chế độ đa thê

Công nhận lao động nội trợ có giá trị kinh tế

Cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Lần đầu quy định cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính

Vì góp phần bảo đảm bình đẳng thực chất giữa vợ và chồng trong việc xác lập quyền đối với tài sản chung, không phân biệt ai là người trực tiếp tạo ra thu nhập

Vì giúp tăng thu nhập thực tế cho gia đình

Vì đây là quy định bắt buộc trả lương cho công việc nội trợ

Không có ý nghĩa pháp lý thực tế

Tài sản chung là tài sản do một trong hai người đứng tên trên giấy tờ

Tài sản chung là tài sản tạo ra, thu nhập có được trong thời kỳ hôn nhân (trừ trường hợp được thừa kế/tặng cho riêng); tài sản riêng là tài sản có trước khi kết hôn hoặc được thừa kế/tặng cho riêng

Tài sản riêng là tài sản có giá trị lớn hơn 100 triệu đồng

Không có tiêu chí phân biệt rõ ràng

Thuận tình ly hôn không cần ra Tòa án

Ly hôn theo yêu cầu một bên chỉ áp dụng khi có yếu tố nước ngoài

Thuận tình ly hôn: cả hai bên tự nguyện và đã thỏa thuận về tài sản, con cái; ly hôn theo yêu cầu một bên: Tòa án giải quyết dựa trên căn cứ hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài

Không có sự khác biệt về bản chất

Vì cha mẹ luôn có quyền quyết định hôn nhân của con

Vì đây là quy định không có căn cứ thực tế

Chỉ áp dụng khi có yếu tố nước ngoài

Để bảo vệ quyền lợi của người bị bệnh tâm thần/mất khả năng nhận thức và là nạn nhân bạo lực gia đình, khi bản thân họ không thể tự mình yêu cầu

Vì việc đòi hỏi vật chất quá đáng, coi đó là điều kiện kết hôn sẽ cản trở quyền tự nguyện kết hôn của các bên

Vì của cải không được phép trao đổi trong hôn nhân dưới mọi hình thức

Vì chỉ áp dụng cho hôn nhân có yếu tố nước ngoài

Không có lý do rõ ràng

Hạn chế quyền tự do kinh doanh của vợ hoặc chồng

Xác định rõ trách nhiệm pháp lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba cũng như của vợ, chồng khi một bên thực hiện giao dịch liên quan tài sản chung

Chỉ áp dụng khi ly hôn

Không có ý nghĩa thực tiễn

Vì một trong hai nguồn không đáng tin cậy

Vì số liệu của Tòa án luôn thấp hơn GSO

Vì hai nguồn dùng phương pháp thống kê khác nhau (vụ ly hôn hoàn tất so với tổng vụ việc HN&GĐ thụ lý có phạm vi rộng hơn)

Vì không có sự khác biệt gì, có thể cộng gộp bình thường

Đây là quy định hoàn toàn mới chưa từng có trong Luật 2014

Bản chất nội dung Luật 2014 đã bị thay đổi hoàn toàn

Không có ý nghĩa gì đối với việc giảng dạy

Pháp luật liên tục được cập nhật, bổ sung theo văn bản hợp nhất để phản ánh đầy đủ, chính xác các quy định đang có hiệu lực

Không được chấp nhận vì chị B chưa đủ 18 tuổi theo quy định về độ tuổi kết hôn

Được chấp nhận vì cả hai đã đủ 16 tuổi

Được chấp nhận nếu có sự đồng ý của cha mẹ chị B

Được chấp nhận nếu hai bên tự nguyện

Áp dụng đầy đủ chế độ tài sản chung như vợ chồng có đăng ký kết hôn

Không được pháp luật hôn nhân gia đình công nhận là vợ chồng hợp pháp; hậu quả (kể cả tài sản) được xử lý theo quy định riêng về hậu quả của việc chung sống không đăng ký kết hôn (Đ.14–16), không đương nhiên như tài sản chung vợ chồng

Toàn bộ tài sản thuộc về người đứng tên trên giấy tờ

Không có cơ chế giải quyết nào

Không có giá trị pháp lý vì trái với nguyên tắc tài sản chung của vợ chồng

Chỉ có giá trị nếu được lập sau khi kết hôn

Có giá trị pháp lý theo Điều 47 Luật HN&GĐ 2014 về thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng

Chỉ áp dụng cho quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài

Điều 55 về thuận tình ly hôn

Không có căn cứ nào vì phải có sự đồng ý của chồng

Chỉ Tòa án mới có quyền quyết định mà không cần chị H nêu căn cứ

Điều 56 về ly hôn theo yêu cầu của một bên, với căn cứ bạo lực gia đình khiến hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng

Theo thỏa thuận của vợ chồng hoặc quyết định của Tòa án dựa trên quyền lợi mọi mặt của con (Đ.81–84); người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng

Do Tòa án chỉ định ngẫu nhiên

Luôn luôn là người mẹ

Luôn luôn là người cha

Nên hạ độ tuổi kết hôn tối thiểu để giảm ly hôn

Cần tăng cường công tác giáo dục pháp luật, kỹ năng sống và tư vấn tiền hôn nhân cho nhóm tuổi trẻ, song song với việc thực thi đúng các nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng của Luật HN&GĐ

Nên cấm kết hôn với người dưới 30 tuổi

Số liệu này không có ý nghĩa thực tiễn nào

Chương III — Quan hệ giữa vợ và chồng

Chương IV — Chấm dứt hôn nhân

Chương VIII — Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài (Đ.121–130)

Chương IX — Điều khoản thi hành

Đúng hoàn toàn

Đúng nếu cha mẹ đã ly hôn

Không có quy định về cấp dưỡng ngoài quan hệ cha mẹ – con

Sai — nghĩa vụ cấp dưỡng có thể phát sinh giữa nhiều thành viên gia đình (vợ chồng, cha mẹ–con, ông bà–cháu, anh chị em...) khi không sống chung hoặc người có nghĩa vụ nuôi dưỡng trốn tránh nghĩa vụ

Phản ánh vai trò ngày càng chủ động của phụ nữ trong việc sử dụng quyền yêu cầu ly hôn để bảo vệ quyền lợi bản thân, phù hợp với nguyên tắc bình đẳng nam nữ mà Luật hướng tới bảo vệ, không phải hệ quả của một quy định pháp lý hạn chế quyền của nam giới

Cho thấy nam giới không có quyền yêu cầu ly hôn theo luật

Cho thấy phụ nữ ly hôn dễ hơn nam giới theo quy định pháp luật

Không có ý nghĩa xã hội học nào đáng chú ý

Ngày càng thắt chặt quyền tự do cá nhân trong hôn nhân

Xu hướng nhất quán hướng tới bảo đảm nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, bình đẳng giới, đồng thời mở rộng, cụ thể hóa các quyền liên quan tài sản, con cái và các quan hệ gia đình phức tạp hơn theo sự phát triển của xã hội

Không có sự thay đổi đáng kể nào qua các lần sửa đổi

Chuyển từ mô hình bình đẳng sang mô hình gia trưởng truyền thống