Bộ câu hỏi ôn tập Ngữ âm học – Tuần 1

Nghiên cứu mọi âm thanh tự nhiên và các hiện tượng vật lý của âm.

Nghiên cứu chữ viết, chính tả và quy tắc hình thức của câu.

Nghiên cứu âm thanh ngôn ngữ từ cách tạo ra, đặc điểm vật lý đến cách tiếp nhận và cảm thụ.

Nghiên cứu cách các âm được tổ chức và thực hiện chức năng trong hệ thống ngôn ngữ.

Khi âm thanh đó được xem xét như một phần của hoạt động lời nói.

Khi âm thanh đó được chuyển thành chữ viết theo quy tắc ngữ pháp.

Khi âm thanh đó tồn tại trong tự nhiên và có thể được ghi âm.

Khi âm thanh đó được tách hoàn toàn khỏi mọi ý nghĩa và bối cảnh lời nói.

NÓI

NGHE

Cả ba chặng

TÍN HIỆU

Micro thu âm ở chặng nghe; tai nghe tạo tín hiệu ở chặng nói.

Micro tạo tín hiệu có thể đo ở chặng tín hiệu; tai nghe tái tạo âm cho người nghe ở chặng nghe.

Micro tạo thanh; tai nghe đo tần số của âm.

Micro và tai nghe đều là các cơ quan cấu âm của người nói.

Cấu âm

Thính giác

Âm học

Âm vị học

Cấu âm

Âm học

Thính giác

Âm vị học

Âm học

Cấu âm

Ngôn ngữ học

Thính giác

Cấu âm – ngôn ngữ học – âm vị học

Cấu âm – âm học – thính giác

Âm học – cấu âm – ngôn ngữ học

Thính giác – âm vị học – cấu âm

Ngay lập tức sửa lỗi và yêu cầu học sinh lặp lại.

Đánh giá lời nói dựa vào cách viết của học sinh.

Ghi nhận chuỗi lời nói, quan sát cách phát âm và thu thập thông tin trước khi kết luận.

Chỉ dựa vào cảm nhận của giáo viên để kết luận về lỗi phát âm.

Vì kết luận ngữ âm cần dựa trên quan sát có hệ thống và mô tả có căn cứ.

Vì chữ viết luôn cho biết chính xác cách phát âm.

Vì mọi lỗi âm đều không thể sửa trong quá trình dạy học.

Vì người nghe không thể phân biệt các khác biệt về âm thanh.

Răng

Lưỡi

Vòm miệng

Hàm

Lưỡi – môi

Thanh quản – dây thanh âm

Lưỡi – vòm miệng

Răng – hàm

Tạo thanh và điều chỉnh cao độ âm.

Tạo âm răng và điều chỉnh khoang miệng.

Tạo âm môi tròn hoặc trải.

Tạo âm vòm.

Vì lưỡi tạo ra toàn bộ năng lượng âm.

Vì lưỡi không thể thay đổi vị trí trong khoang miệng.

Vì lưỡi là cơ quan linh hoạt nhất trong khoang miệng.

Vì lưỡi là nơi duy nhất có thể tạo âm mũi.

Lưỡi

Môi

Răng

Hàm

Tạo âm thanh và điều chỉnh cao độ.

Tạo âm môi tròn và âm môi trải.

Tạo âm vòm cứng và âm vòm mềm.

Tạo âm răng và điều chỉnh khoang miệng.

Vòm miệng

Khoang mũi

Thanh quản

Hàm

Tạo âm răng và điều chỉnh khoang miệng

Tạo thanh và điều chỉnh cao độ

Tạo âm mũi và tham gia cộng hưởng âm

Tạo âm môi và điều chỉnh khoang miệng

Môi và răng, đều là cơ quan bị động

Môi là cơ quan chủ động; vòm miệng là cơ quan bị động

Lưỡi là cơ quan chủ động; thanh quản là cơ quan bị động

Môi và hàm đều là cơ quan chủ động

Môi tạo thanh; lưỡi tạo âm răng; thanh quản tạo âm môi

Môi tạo âm răng; lưỡi tạo âm mũi; thanh quản điều chỉnh khoang miệng

Môi tạo âm vòm; lưỡi tạo âm môi; thanh quản tạo âm răng

Môi tạo âm môi; lưỡi điều biến khoang miệng; thanh quản tạo thanh và điều chỉnh cao độ

Cao độ – tần số – Hz

Cường độ – tần số – Hz

Trường độ – tần số – Hz

Âm sắc – tần số – Hz

Tần số thấp hơn.

Không có mối liên hệ nào.

Tần số cao hơn.

Chỉ phụ thuộc vào dây thanh, không phụ thuộc vào tín hiệu.

Cao độ

Cường độ

Trường độ

Âm sắc

Cao độ

Cường độ

Âm sắc

Trường độ

Trường độ

Cường độ

Cao độ

Âm sắc

Chỉ vào tần số của âm.

Chỉ vào độ lớn của âm.

Hình dạng sóng và đặc trưng cộng hưởng.

Chỉ vào vị trí của dây thanh âm.

Cao độ

Âm sắc

Cường độ

Trường độ

Cao độ – dB; cường độ – Hz; trường độ – ms

Cao độ – Hz; cường độ – ms; trường độ – dB

Cường độ – Hz; trường độ – dB; âm sắc – ms

Cao độ – Hz; cường độ – dB; trường độ – giây hoặc ms

Cường độ cho nhấn nhấn âm; trường độ cho nhịp điệu

Cao độ cho nhấn nhấn âm; âm sắc cho nhịp điệu

Trường độ cho nhấn nhấn âm; cường độ cho nhịp điệu

Âm sắc cho nhấn nhấn âm; cao độ cho nhịp điệu

Cao độ

Trường độ

Cường độ

Âm sắc

Âm ma sát

Âm thanh thanh quản

Âm nổ

Âm mũi

Âm thanh thanh quản

Âm nổ

Âm mũi

Âm ma sát

Âm nổ

Âm ma sát

Âm thanh thanh quản

Âm mũi

Âm ma sát

Âm nổ

Âm mũi

Âm thanh thanh quản

Âm nổ

Âm ma sát

Âm thanh thanh quản

Âm mũi

Cả hai đều phát sinh chủ yếu từ rung dây thanh.

Âm ma sát do khí bị chặn đột ngột; âm nổ do khí đi qua khe hẹp.

Cả hai đều yêu cầu khí đi qua khoang mũi.

Âm ma sát dùng khe hẹp; âm nổ dùng chặn khí rồi giải phóng.

Âm thanh thanh quản

Âm ma sát

Âm nổ

Âm mũi

Âm ma sát

Âm mũi

Âm nổ

Âm thanh thanh quản

Âm ma sát

Âm mũi

Âm nổ

Âm thanh thanh quản

(1) ma sát; (2) nổ; (3) thanh quản; (4) mũi

(1) nổ; (2) mũi; (3) ma sát; (4) thanh quản

(1) mũi; (2) thanh quản; (3) ma sát; (4) nổ

(1) thanh quản; (2) ma sát; (3) nổ; (4) mũi

Ngữ âm học hỏi âm được tạo, truyền đi và cảm nhận thế nào; âm vị học hỏi âm được tổ chức và thực hiện chức năng ra sao.

Ngữ âm học nghiên cứu chức năng ngôn ngữ; âm vị học nghiên cứu chữ viết.

Ngữ âm học và âm vị học có cùng đối tượng nhưng khác nhau về mức độ khó.

Ngữ âm học nghiên cứu chính tả; âm vị học nghiên cứu phát âm.

Tín hiệu âm có hình dạng sóng như thế nào?

Lưỡi và môi thay đổi vị trí như thế nào khi phát âm?

Các âm được tổ chức và thực hiện chức năng trong ngôn ngữ ra sao?

Người nghe có thể phân biệt hai âm khác nhau như thế nào?

Âm vị học

Ngữ âm học

Ngữ pháp học

Chữ viết học

Chỉ ngôn ngữ học và vật lý âm học

Ngôn ngữ học và âm vị học

Chỉ vật lý âm học và công nghệ giáo dục

Ngôn ngữ học, vật lý âm học, tâm lý–tri nhận và công nghệ–giáo dục

Quan sát có hệ thống → mô tả có căn cứ → chọn công cụ phù hợp → thiết kế hoạt động

Chọn công cụ → quan sát → thiết kế hoạt động → mô tả

Mô tả → phán xét → sửa lỗi → chọn công cụ

Sửa lỗi → chọn công cụ → mô tả → phán xét

Người học phát âm sai, vì vậy phải sửa ngay.

Câu nói nghe không tự nhiên nên không cần dữ liệu.

Ghi âm lời nói, đối chiếu đặc tính tín hiệu và khả năng nghe phân biệt trước khi giải thích.

Chỉ dựa vào cảm nhận của giáo viên là đủ để kết luận.

Chỉ đọc và viết chữ

Ghi âm, đo tín hiệu và kiểm tra nghe

Chỉ sửa lỗi phát âm

Chỉ quan sát trực tiếp mà không ghi âm hay đo

Cho học sinh đọc bảng chữ cái rồi tự sửa lỗi phát âm mà không ghi âm.

Chỉ nghe giáo viên nhận xét lỗi rồi ghi nhớ nhận xét đó.

Dùng phần mềm mô phỏng giọng đọc nhưng không thu âm hay đo tín hiệu.

Ghi âm lời nói, mô tả dữ liệu, dùng ghi âm–đo tín hiệu–kiểm tra nghe để đối chiếu và thiết kế nhiệm vụ theo mục tiêu.

Dùng kiến thức nghiên cứu để xác định cần quan sát và nghe điều gì, lựa chọn công cụ rồi thiết kế hoạt động theo mục tiêu.

Chuyển mọi kết luận âm học thành quy tắc ngữ pháp một cách tự động.

Chỉ đánh giá học sinh bằng chính tả mà không xét cách phát âm.

Không dùng công cụ để giữ cho hoạt động dạy học đơn giản.

Chỉ nghiên cứu cấu âm, sau đó sửa lỗi phát âm ngay.

Chỉ nghiên cứu âm học, sau đó kết luận về chức năng âm trong hệ thống ngôn ngữ.

Phối hợp cấu âm, âm học và thính giác theo chuỗi quan sát → mô tả → chọn công cụ → thiết kế hoạt động.

Chỉ nghiên cứu thính giác, sau đó sửa lỗi dựa trên cảm nhận của giáo viên.