Ở Mỹ; quan niệm rằng nhiều nền văn hóa của các dân tộc khác nhau có thể cùng tồn tại trên một vùng lãnh thổ.

Ở châu Âu; quan niệm rằng văn hóa được hình thành từ một trung tâm rồi “lan tỏa” ra các nơi khác.

Ở dân tộc học Xô viết; quan niệm rằng trong lịch sử nhân loại tồn tại ba nhóm loại hình kinh tế - văn hóa.

Ở Đông Nam Á; quan niệm rằng văn hóa hình thành độc lập ở nhiều trung tâm khác nhau.

Châu Âu; nhấn mạnh sự lan tỏa từ một trung tâm duy nhất.

Mỹ; nhấn mạnh khả năng tồn tại nhiều nền văn hóa của các dân tộc khác nhau trên cùng một vùng lãnh thổ.

Xô viết; nhấn mạnh ba nhóm loại hình kinh tế - văn hóa.

Mỹ; nhấn mạnh rằng chỉ có một nền văn hóa duy nhất trên mỗi vùng lãnh thổ.

Săn bắt - hái lượm - đánh cá; nông nghiệp dùng cuốc và chăn nuôi; nông nghiệp dùng cày với sức kéo động vật.

Săn bắt - hái lượm; nông nghiệp lúa nước; thương nghiệp - công nghiệp.

Du mục; bán du mục; định cư.

Nông nghiệp dùng cuốc; nông nghiệp dùng cày; công nghiệp hóa.

Ba thuyết loại trừ lẫn nhau, chỉ một thuyết đúng.

Ba thuyết không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau, mỗi thuyết thích hợp với những điều kiện khác nhau.

Ba thuyết hoàn toàn giống nhau về nội dung.

Ba thuyết đều phủ nhận sự tương đồng giữa các nền văn hóa.

Các nền văn hóa ở cách xa nhau và chưa bao giờ gặp gỡ.

Các nền văn hóa cùng gốc và/hoặc gần gũi nhau về địa lí.

Các nền văn hóa có nền kinh tế hoàn toàn khác nhau.

Các nền văn hóa thuộc hai vùng lãnh thổ không giáp ranh.

Do quan hệ lan tỏa từ một trung tâm văn hóa.

Do chúng nằm trong những điều kiện tự nhiên và xã hội tương đồng, tạo nên những nét giống nhau (đặc trưng loại hình).

Do hiện tượng vay mượn ngôn ngữ.

Do sự trùng hợp ngẫu nhiên không có cơ sở khoa học.

Khu vực đông-nam gồm châu Á và châu Phi.

Khu vực tây-bắc gồm toàn bộ châu Âu (đến dãy Uran).

Dải đệm chạy chéo từ tây-nam lên đông-bắc.

Vùng đồng bằng trù phú ven các con sông lớn.

Khu vực tây-bắc.

Khu vực đông-nam còn lại.

Toàn bộ châu Âu.

Dãy Uran.

Ngôn ngữ phương Tây biến hình / ngôn ngữ phương Đông đơn lập.

Coi trọng cá nhân / coi trọng cộng đồng.

Bắt tay khi gặp nhau / khoanh tay cúi đầu.

Ngôn ngữ phương Tây đơn âm / ngôn ngữ phương Đông đa âm tiết.

Xứ lạnh, khí hậu khô, chỉ có đồng cỏ mênh mông.

Xứ nóng, mưa nhiều (ẩm), có các con sông lớn với những vùng đồng bằng trù phú.

Xứ ôn đới, thích hợp cho chăn nuôi gia súc.

Vùng hải đảo, chủ yếu sống bằng đánh cá.

Trồng trọt (phương Tây) và chăn nuôi (phương Đông).

Chăn nuôi (phương Tây) và trồng trọt (phương Đông).

Thương nghiệp (phương Tây) và công nghiệp (phương Đông).

Săn bắt (phương Tây) và hái lượm (phương Đông).

Từ “lúa” được nhắc tới trên 5.000 lần.

Từ “cừu” được nhắc tới trên 5.000 lần, tín đồ được gọi là “con chiên”, Chúa là người “chăn chiên”.

Hình ảnh người nông dân cày ruộng xuất hiện 5.000 lần.

Từ “bò” được nhắc tới trên 5.000 lần.

Bằng số bò.

Bằng số cừu.

Bằng đồng tiền kim loại.

Bằng diện tích đất đai.

4 con bò và 9 con bò.

9 con bò và 4 con bò.

5 con bò và 3 con bò.

9 con bò và 9 con bò.

Người La Mã coi bò là loài vật linh thiêng.

Chăn nuôi (bò) có vai trò trọng yếu trong đời sống kinh tế - văn hóa, gắn với đơn vị giá trị và tiền bạc.

Người La Mã chủ yếu sống bằng nông nghiệp trồng lúa.

Tiếng La Mã không có từ riêng để chỉ tiền.

Định cư, chủ yếu trồng lúa nước.

Du mục.

Sống bằng thương nghiệp ven biển.

Sống bằng săn bắt và hái lượm.

Vẫn chưa biết cấy trồng, hoàn toàn sống bằng săn bắt.

Đã cấy trồng nhưng không chí thú với cuộc sống định cư, sau mỗi năm lại chuyển đi nơi khác, sống chủ yếu bằng sữa và súc vật.

Đã phát triển công nghiệp và đô thị.

Đã từ bỏ chăn nuôi để chuyển hẳn sang trồng trọt định cư.

Vì gia súc dùng để cày ruộng.

Vì đó là “hình thức của cải duy nhất và dễ chịu nhất”.

Vì gia súc dùng để cúng tế thần linh.

Vì gia súc là phương tiện đi lại duy nhất.

Họ chỉ sống bằng chăn nuôi, hoàn toàn không làm nông nghiệp.

Họ làm nông nghiệp nhưng vẫn đặc biệt coi trọng chăn nuôi (bò, lợn), công xã có bãi chăn nuôi chung.

Họ đã phát triển thương nghiệp và đô thị.

Họ cấm chăn nuôi trong công xã.

Vì phương Tây chưa bao giờ chuyển sang thương nghiệp, công nghiệp.

Vì mặc dù sau này đã chuyển sang thương nghiệp, rồi phát triển công nghiệp và đô thị, những đặc trưng gốc du mục vẫn in dấu trong văn hóa của họ.

Vì họ vẫn sống du mục cho đến ngày nay.

Vì họ đã từ bỏ hoàn toàn chăn nuôi.

Căn cứ vào ngôn ngữ của hai khu vực.

Căn cứ vào nguồn gốc của hai khu vực văn hóa.

Căn cứ vào vị trí địa lí hiện tại.

Căn cứ vào tôn giáo chủ đạo.

Vì Việt Nam ở góc tận cùng phía đông-nam.

Vì Việt Nam nằm ở phía tây-bắc châu Á.

Vì Việt Nam có khí hậu khô, lạnh.

Vì Việt Nam phát triển thương nghiệp từ sớm.

Để tránh các cuộc chiến tranh giữa các bộ lạc.

Để chờ cây cối lớn lên, ra hoa kết trái và thu hoạch.

Để thuận tiện cho việc buôn bán đường dài.

Để tránh sự kiểm soát của nhà nước.

Từ việc họ ít phụ thuộc vào thiên nhiên.

Từ việc họ sống phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên.

Từ truyền thống tôn giáo độc thần.

Từ ảnh hưởng của văn hóa du mục.

Thái độ tôn trọng và ước vọng sống hòa hợp với thiên nhiên.

Tham vọng chinh phục tự nhiên.

Lối tư duy phân tích, lí tính.

Thói quen sống theo pháp luật.

Vì người nông dân chỉ quan tâm đến một yếu tố duy nhất là nước.

Vì nghề nông lúa nước cùng một lúc phụ thuộc vào tất cả mọi hiện tượng thiên nhiên (trời, đất, mây, mưa, gió, ngày, đêm…).

Vì người nông dân phải di chuyển liên tục.

Vì nghề nông đòi hỏi phải chinh phục thiên nhiên.

Tổng hợp là chú trọng các mối quan hệ; biện chứng là bao quát mọi yếu tố.

Tổng hợp là bao quát được mọi yếu tố; biện chứng là chú trọng đến các mối quan hệ giữa chúng.

Tổng hợp và biện chứng là hai cách gọi khác nhau của cùng một hiện tượng.

Tổng hợp dựa trên thực nghiệm; biện chứng dựa trên lí tính.

Kinh nghiệm phong phú về các mối quan hệ giữa các hiện tượng tự nhiên (tư duy tổng hợp - biện chứng).

Tham vọng chinh phục thiên nhiên của người nông dân.

Lối tư duy phân tích đặc trưng của văn hóa du mục.

Thói tùy tiện, co giãn giờ giấc.

“Nhất quen, nhì thân, tam thần, tứ thế”.

“Một bồ cái lí không bằng một tí cái tình”.

“Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô”.

“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”.

Trọng tài, trọng võ, trọng nam giới.

Trọng đức, trọng văn, trọng phụ nữ.

Trọng pháp luật, trọng nguyên tắc.

Trọng cá nhân, trọng cạnh tranh.

Coi trọng ngôi nhà → coi trọng cái bếp → coi trọng người phụ nữ.

Coi trọng người phụ nữ → coi trọng cái bếp → coi trọng ngôi nhà.

Coi trọng cái bếp → coi trọng ngôi nhà → coi trọng người phụ nữ.

Coi trọng ngôi nhà → coi trọng người phụ nữ → coi trọng cái bếp.

Vì người phụ nữ là người quản lí kinh tế, tài chính trong gia đình — người nắm tay hòm chìa khóa.

Vì người phụ nữ là người đi chiến đấu chống ngoại xâm.

Vì người phụ nữ nắm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước.

Vì ảnh hưởng của Nho giáo từ Trung Hoa.

Vai trò quyết định của người phụ nữ/người mẹ trong việc giáo dục con cái.

Vai trò quyết định của người cha trong gia đình.

Sự coi thường phụ nữ của Nho giáo.

Tục con cái đặt tên theo họ mẹ.

Vì từ “cái” với nghĩa là “mẹ” đã mang thêm nghĩa “chính, quan trọng”.

Vì ảnh hưởng của Nho giáo đề cao nam giới.

Vì “cái” vốn là từ Hán Việt chỉ sự vật.

Vì người Việt vay mượn từ tiếng Pháp.

Từ văn hóa bản địa Đông Nam Á.

Từ Trung Hoa truyền vào.

Từ văn hóa phương Tây.

Từ các dân tộc Tây Nguyên.

“Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô”, “Nam tôn nữ ti”, “Tam tòng”.

“Phúc đức tại mẫu”, “Con dại cái mang”.

“Nhất vợ nhì trời”, “Lệnh ông không bằng công bà”.

“Ruộng sâu trâu nái, không bằng con gái đầu lòng”.

Từ khi nhà Lê tôn Nho giáo làm quốc giáo.

Từ thời Hùng Vương.

Từ thời Bắc thuộc.

Từ thời kì Đổi mới.

Sự đề cao tuyệt đối nam giới trong văn hóa Việt Nam.

Truyền thống trọng nữ của văn hóa bản địa đã phản ứng lại tư tưởng Nho giáo coi thường phụ nữ.

Người Việt hoàn toàn chịu ảnh hưởng của Nho giáo.

Sự suy tàn của văn hóa Đông Nam Á.

“Xứ sở Mẫu hệ” (le Pays du Matriarcat).

“Xứ sở Phụ hệ”.

“Xứ sở du mục”.

“Xứ sở Nho giáo”.

Phụ nữ hoàn toàn lệ thuộc vào chồng.

Phụ nữ chủ động trong hôn nhân, chồng về ở đằng nhà vợ, con cái đặt tên theo họ mẹ.

Phụ nữ không được tham gia vào hôn nhân.

Con cái đặt tên theo họ cha và chồng ở nhà mình.

Vai trò quan trọng của người phụ nữ trong truyền thống văn hóa Đông Nam Á.

Chỉ phụ nữ mới được làm người đứng đầu phum, sóc.

Người Khmer chịu ảnh hưởng nặng của Nho giáo.

Phum, sóc do người Trung Hoa thành lập.

Lối sống linh hoạt, luôn biến báo cho thích hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.

Lối sống cứng nhắc, tuân thủ nguyên tắc tuyệt đối.

Lối sống cạnh tranh khốc liệt.

Lối sống du cư, nay đây mai đó.

Lối sống linh hoạt, biến báo thích ứng với hoàn cảnh.

Lối sống cứng rắn, hiếu thắng.

Lối sống thực dụng, thiên về vật chất.

Lối sống độc đoán trong tiếp nhận.

Nó chỉ ra đời sau nền dân chủ tư sản phương Tây.

Nó có trước nền quân chủ phong kiến phương Đông và nền dân chủ tư sản phương Tây.

Nó được du nhập từ Nho giáo Trung Hoa.

Nó chỉ tồn tại ở các dân tộc Tây Nguyên.

Coi trọng cộng đồng, tập thể.

Coi trọng cá nhân, cạnh tranh.

Coi trọng pháp luật, nguyên tắc.

Coi trọng sức mạnh, trọng võ.

Thói tùy tiện, tật co giãn giờ giấc (giờ cao su), sự thiếu tôn trọng pháp luật.

Tính bảo thủ, không chịu thay đổi.

Tính cứng nhắc, máy móc.

Tính hiếu chiến, độc đoán.

Tệ “đi cửa sau” trong giải quyết công việc.

Thói quen sống theo pháp luật.

Tinh thần dân chủ làng mạc.

Thái độ hiếu hòa với kẻ xâm lược.

Cao hơn hẳn.

Kém hơn.

Hoàn toàn giống nhau.

Không có cơ sở để so sánh.

Dung hợp trong tiếp nhận.

Độc đoán trong tiếp nhận.

Cứng rắn, hiếu thắng trong đối phó.

Trọng tài, trọng võ.

Mềm dẻo, hiếu hòa trong đối phó với môi trường xã hội.

Cứng rắn, hiếu thắng trong đối phó.

Độc đoán trong tiếp nhận.

Thói tùy tiện, thiếu tôn trọng pháp luật.

Tôn trọng và ước mong hòa hợp với thiên nhiên.

Ít phụ thuộc vào thiên nhiên nên coi thường tự nhiên, dẫn đến tham vọng chinh phục tự nhiên.

Sợ hãi thiên nhiên và thờ cúng thiên nhiên.

Phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên nên sống định cư.

Tư duy tổng hợp và biện chứng.

Tư duy phân tích theo lối khách quan, lí tính và thực nghiệm.

Tư duy chủ quan, cảm tính và kinh nghiệm.

Tư duy trực giác, không cần thực nghiệm.

Do lối tư duy phân tích theo lối khách quan, lí tính và thực nghiệm.

Do truyền thống tư duy tổng hợp, biện chứng.

Do lối sống định cư, trọng tình.

Do sự dung hợp trong tiếp nhận tôn giáo.

Trọng tình, trọng đức, trọng văn, trọng nữ.

Trọng sức mạnh (kéo theo trọng tài, trọng võ, trọng nam giới), coi trọng vai trò cá nhân.

Trọng cộng đồng, trọng tập thể, trọng phụ nữ.

Trọng linh hoạt, dân chủ làng mạc.

Lối sống ganh đua, cạnh tranh nhau một cách khốc liệt.

Lối sống hòa thuận, lấy tình nghĩa làm đầu.

Lối sống linh hoạt, tùy tiện.

Lối sống dung hợp, mềm dẻo.

Ứng xử theo nguyên tắc.

Ứng xử theo tình cảm.

Tư duy tổng hợp - biện chứng.

Thái độ dung hợp trong tiếp nhận.

Dung hợp trong tiếp nhận; mềm dẻo, hiếu hòa trong đối phó.

Độc đoán trong tiếp nhận; cứng rắn, hiếu thắng trong đối phó.

Linh hoạt, tùy tiện trong tiếp nhận.

Trọng tình, trọng đức trong đối phó.

Khí hậu lạnh khô, nghề chính là chăn nuôi.

Khí hậu nắng nóng, mưa ẩm nhiều; nghề chính là trồng trọt.

Khí hậu ôn hòa, nghề chính là thương nghiệp.

Khí hậu khô hạn, nghề chính là săn bắt.

Thiên về phân tích, khách quan, lí tính và thực nghiệm.

Thiên về tổng hợp và biện chứng (trong quan hệ); chủ quan, cảm tính và kinh nghiệm.

Thiên về trừu tượng hóa và hình thức hóa.

Thiên về thực dụng, thiên về vật chất.

Nguyên tắc trọng tài, trọng võ; cách thức cạnh tranh.

Nguyên tắc trọng tình, trọng đức, trọng văn, trọng nữ; cách thức linh hoạt và dân chủ, trọng tập thể.

Nguyên tắc ứng xử theo pháp luật; cách thức độc đoán.

Nguyên tắc trọng cá nhân; cách thức cứng rắn, hiếu thắng.

Thời gian văn hóa, không gian văn hóa và chủ thể văn hóa.

Kinh tế, chính trị và xã hội.

Ngôn ngữ, tôn giáo và phong tục.

Vĩ độ, kinh độ và độ cao.

Từ lúc một nền văn hóa hình thành đến khi tàn lụi.

Từ lúc dân tộc giành được độc lập đến nay.

Từ khi có nhà nước đến khi nhà nước tan rã.

Từ khi xuất hiện chữ viết đến khi có chữ Quốc ngữ.

Do thời điểm hình thành dân tộc (chủ thể văn hóa) quy định.

Do thời điểm hình thành nhà nước quy định.

Do thời điểm tiếp xúc với văn hóa ngoại lai quy định.

Do thời điểm xuất hiện tôn giáo quy định.

Trong phạm vi trung tâm hình thành loài người phía Đông và khu vực hình thành của đại chủng phương Nam (Australoid).

Trong phạm vi trung tâm hình thành loài người phía Tây và khu vực đại chủng Mongoloid phương Bắc.

Trong khu vực đại chủng Âu-Á ở phía bắc.

Trong khu vực hình thành của đại chủng da trắng.

Là một trong những cái nôi hình thành loài người và là địa bàn hình thành đầu tiên của đại chủng phương Nam.

Là vùng đất chỉ tiếp nhận người từ nơi khác đến.

Là trung tâm hình thành của đại chủng phương Bắc.

Là vùng không có người sinh sống thời tiền sử.

Về hướng đông nam, tới vùng Đông Nam Á cổ đại thì dừng lại.

Về hướng tây bắc, tới châu Âu thì dừng lại.

Về hướng đông bắc, tới Nhật Bản thì dừng lại.

Về hướng nam, tới châu Úc thì dừng lại.

Giữa dòng người Mongoloid từ Himalaya với cư dân Melanésien bản địa thuộc đại chủng Australoid.

Giữa người Mongoloid phương Bắc với người châu Âu.

Giữa người Australoid với người châu Phi.

Giữa người Nam-Á với người Môn-Khmer.

Da ngăm đen, tóc quăn dọn sóng, tầm vóc thấp.

Da trắng, tóc thẳng, tầm vóc cao.

Da vàng, mắt xanh, tầm vóc trung bình.

Da nâu, tóc đỏ, tầm vóc rất cao.

Phía bắc tới sông Dương Tử, phía tây tới bang Assam của Ấn Độ, phía đông tới quần đảo Philippin, phía nam tới các hải đảo Indônêxia.

Chỉ tới vùng bắc Trung Bộ Việt Nam.

Phía bắc tới châu Âu, phía nam tới châu Úc.

Chỉ trong phạm vi đồng bằng sông Hồng.

Cuối thời đá mới, đầu thời đại đồ đồng (khoảng 5.000 năm trước), tại khu vực nay là nam Trung Hoa và bắc Đông Dương.

Thời đồ đá giữa (khoảng 10.000 năm trước), tại vùng Himalaya.

Cuối thời Bắc thuộc (thế kỉ VII-VIII), tại đồng bằng sông Hồng.

Thời đại đồ sắt, tại vùng hải đảo Indônêxia.

Sự chuyển biến từ loại hình Indonésien bản địa dưới tác động của sự tiếp xúc thường xuyên với chủng Mongoloid từ phía bắc.

Sự chuyển biến từ chủng Mongoloid phương Bắc dưới tác động của người châu Âu.

Sự hợp chủng giữa người Melanésien và người châu Phi.

Sự tiến hóa thuần túy nội tại không chịu tác động bên ngoài.

Mongoloid phương Nam.

Mongoloid phương Bắc.

Australoid.

Europoid.

Một loạt dân tộc được chia tách ra từ chủng Nam-Á.

Một trăm bộ tộc người Hán.

Các dân tộc ở hải đảo Indônêxia.

Các tộc người Tây Nguyên.

Điền Việt.

Mân Việt.

Lạc Việt.

Hán Việt.

Môn-Khmer, Việt-Mường, Tày-Thái, Mèo-Dao.

Môn-Khmer, Việt-Mường, Chăm, Êđê.

Việt-Mường, Tày-Thái, Mèo-Dao, Nam Đảo.

Môn-Khmer, Tày-Thái, Chăm, Giarai.

Khoảng cuối thời Bắc thuộc (thế kỉ VII-VIII).

Khoảng 10.000 năm trước.

Khoảng 5.000 năm trước.

Thế kỉ XV.

Gần 90%.

Khoảng 50%.

Gần 60%.

Khoảng 70%.

Chăm, Giarai, Raglai, Êđê, Chru, Hroi… (gọi chung là Nam Đảo — Austronésien).

Tày, Thái, Mường, Dao.

Môn, Khmer, Việt, Mường.

Hán, Tạng, Miêu, Dao.

Vì người Việt cùng tuyệt đại bộ phận các tộc người trong thành phần dân tộc Việt Nam đều có cùng một nguồn gốc chung là nhóm loại hình Indonésien.

Vì tất cả các tộc người đều nói cùng một ngôn ngữ.

Vì tất cả đều chịu ảnh hưởng của Nho giáo.

Vì tất cả đều thuộc chủng Mongoloid phương Bắc.

Nhiều hơn những đặc điểm của truyền thống văn hóa cổ gần gũi với cư dân các hải đảo.

Những đặc điểm văn hóa Nho giáo Trung Hoa.

Những đặc điểm văn hóa phương Tây.

Hoàn toàn không lưu giữ được gì.

Xứ nóng (mưa nhiều), vùng sông nước, giao điểm (“ngã tư đường”) của các nền văn hóa, văn minh.

Xứ lạnh, khí hậu khô, nhiều đồng cỏ.

Vùng núi cao, ít mưa, biệt lập với bên ngoài.

Vùng sa mạc, khí hậu khắc nghiệt, ít sông ngòi.

Khoảng trên 2.000mm; cá biệt có nơi như vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên) đạt tới 7.977mm.

Khoảng 1.000mm; nơi cao nhất 3.000mm.

Khoảng 500mm; nơi cao nhất 1.500mm.

Khoảng 3.000mm; nơi cao nhất 5.000mm.

Dresden (Đức), Bắc Kinh (Trung Quốc) và Huế (Việt Nam).

Paris (Pháp), Tokyo (Nhật Bản) và Hà Nội (Việt Nam).

Luân Đôn (Anh), Seoul (Hàn Quốc) và Đà Nẵng (Việt Nam).

Berlin (Đức), Thượng Hải (Trung Quốc) và Sài Gòn (Việt Nam).

Vì nó tạo nên nét độc đáo của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước.

Vì nó khiến người Việt chuyển sang nghề chăn nuôi.

Vì nó làm cho Việt Nam trở thành xứ lạnh, khô.

Vì nó ngăn cản giao lưu văn hóa với bên ngoài.

Vì văn hóa có tính lịch sử (yếu tố thời gian); không gian văn hóa bao quát tất thảy những vùng lãnh thổ mà ở đó dân tộc đã tồn tại qua các thời đại.

Vì không gian văn hóa chỉ tính đến lãnh thổ hiện tại.

Vì không gian văn hóa luôn nhỏ hơn không gian lãnh thổ.

Vì không gian văn hóa không liên quan đến lãnh thổ.

Chúng thường có phần chồng lên nhau, có miền giáp ranh.

Chúng luôn hoàn toàn tách biệt, không giao nhau.

Chúng luôn trùng khít với nhau.

Chúng không bao giờ tồn tại đồng thời.

Khu vực cư trú của người Bách Việt, hình dung như một hình tam giác với cạnh đáy ở sông Dương Tử và đỉnh là vùng bắc Trung Bộ Việt Nam.

Khu vực cư trú của người Nam Đảo, hình tam giác với đỉnh ở đồng bằng sông Mê Kông.

Khu vực đồng bằng sông Hồng, hình chữ nhật.

Khu vực Tây Nguyên, hình tròn.

Đỉnh là vùng đồng bằng sông Mê Kông ở phía Nam, cạnh đáy vẫn là sông Dương Tử ở phía Bắc.

Đỉnh là vùng bắc Trung Bộ, cạnh đáy là sông Mê Kông.

Đỉnh là dãy Trường Sơn, cạnh đáy là sông Hồng.

Đỉnh là cao nguyên Tây Tạng, cạnh đáy là biển Đông.

Từ cao nguyên Tây Tạng.

Từ vùng hải đảo Indônêxia.

Từ đồng bằng sông Cửu Long.

Từ dãy Trường Sơn.

Từ gốc Nam-Á cổ đại với nghĩa là sông nước.

Từ gốc Hán cổ với nghĩa là núi non.

Từ gốc Phạn với nghĩa là biển cả.

Từ gốc Mã Lai với nghĩa là ruộng đồng.

giang, kiang, kung, khung, kong, krong/krông, sông, sung.

giang, núi, sông, biển, hồ, đầm.

pang, tang, mang, sang.

mương, phai, lạch, ngòi, kênh.

Như một hình tròn bao quát toàn bộ Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo.

Như một hình tam giác có đỉnh ở Tây Tạng.

Như một dải hẹp ven biển.

Như một hình vuông bao gồm cả nam Trung Hoa và Ấn Độ.

Do vùng phía Nam sông Dương Tử bị chính sách bành trướng và đồng hóa của Trung Hoa dần dần thâu tóm.

Do người châu Âu xâm chiếm toàn bộ khu vực.

Do biển dâng làm mất nhiều vùng đất.

Do người Indonésien di cư sang châu Úc.

Địa vị quan trọng của phụ nữ, huyết tộc mẫu hệ, tổ chức xã hội theo nhu cầu tưới nước ruộng.

Địa vị thấp kém của phụ nữ, huyết tộc phụ hệ, tổ chức xã hội theo nhu cầu quân sự.

Xã hội không có giai cấp, không có tổ chức.

Xã hội chủ yếu dựa trên chăn nuôi du mục.

Thuyết vạn vật hữu linh, thờ phụng tổ tiên và thờ thần đất, đặt đền thờ ở những chỗ cao, chôn người chết trong các chum vại hay các trác thạch.

Độc thần giáo, thờ một vị thần duy nhất.

Không có tín ngưỡng tôn giáo.

Thờ các vị thần Hy Lạp - La Mã.

Đối lập vũ trụ luận giữa núi và biển, giữa loài phi cầm với loài thủy tộc, giữa người thượng du với người hạ bạn.

Thần thoại về các vị thần trên đỉnh Olympus.

Thần thoại về sự sáng tạo loài người từ đất sét.

Thần thoại về các anh hùng chăn nuôi du mục.

Vì Việt Nam là nơi hội tụ ở mức độ đầy đủ nhất mọi đặc trưng của văn hóa khu vực Đông Nam Á.

Vì Việt Nam có diện tích nhỏ nhất Đông Nam Á.

Vì Việt Nam có dân số ít nhất Đông Nam Á.

Vì Việt Nam nằm ở trung tâm Đông Nam Á về mặt địa lí.

6 vùng.

3 vùng.

4 vùng.

8 vùng.

Hệ thống núi non trùng điệp bên hữu ngạn sông Hồng (lưu vực sông Đà) kéo dài tới bắc Thanh Nghệ.

Đồng bằng sông Hồng và vùng ven biển phía đông.

Đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam Bộ.

Dải đất ven biển miền Trung từ Quảng Bình đến Bình Thuận.

Tộc Thái và Mường là đại diện; biểu tượng là hệ thống mương phai ngăn suối dẫn nước.

Tộc Tày và Nùng là đại diện; biểu tượng là chợ vùng cao.

Tộc Êđê và Giarai là đại diện; biểu tượng là nhà rông.

Tộc Chăm và Khmer là đại diện; biểu tượng là tháp Chàm.