Đề kiểm tra Sinh học cơ thể người - Chương 1 & 2

10 tuổi

11 tuổi

12 tuổi

13 tuổi

Đồng hóa và dị hóa là hai quá trình độc lập, có thể xảy riêng rẽ trong từng tế bào.

Năng lượng giải phóng từ dị hóa được dùng để cung cấp cho hoạt động tổng hợp của đồng hóa, đồng thời sản phẩm đồng hóa lại là nguyên liệu cho dị hóa.

Chỉ có dị hóa mới cần năng lượng, đồng hóa là quá trình tỏa năng lượng thuần túy.

Trong cơ thể người trưởng thành, đồng hóa luôn chiếm ưu thế tuyệt đối so với dị hóa.

Cung phản xạ gồm 5 khâu: thụ cảm thể, đường dẫn truyền hướng tâm, trung ương thần kinh, đường dẫn truyền ly tâm và cơ quan thực hiện.

Hệ thống chức năng gồm 5 khâu của cung phản xạ kết hợp với đường liên hệ ngược.

Một neuron đơn lẻ với thân, sợi gai và sợi trục.

Hệ thống nội tiết với các tuyến và hormone.

2 chuỗi α và 2 chuỗi β

2 chuỗi α và 2 chuỗi γ

2 chuỗi α và 2 chuỗi δ

2 chuỗi β và 2 chuỗi γ

1/6

1/7

1/8

1/5

Bạch cầu trung tính thực bào các vật có kích thước lớn hơn, còn bạch cầu mono thực bào vi khuẩn nhỏ.

Bạch cầu trung tính thực bào vi khuẩn và vật kích thước nhỏ (5-26 vi khuẩn/tế bào); bạch cầu mono thực bào vật kích thước lớn hơn và hồng cầu già (khoảng 100 vi khuẩn/tế bào) và còn kích thích lympho sản xuất kháng thể.

Cả hai đều chỉ thực bào cùng một loại vật và số lượng như nhau.

Bạch cầu trung tính không có khả năng thực bào, chỉ bạch cầu mono mới có khả năng này.

Xảy ra ngưng kết hồng cầu mạnh vì hồng cầu người cho (O) có cả ngưng kết nguyên A và B.

Không xảy ra ngưng kết vì hồng cầu người cho (O) không có ngưng kết nguyên, còn huyết tương người nhận có ngưng kết tố β nhưng lượng nhỏ bị pha loãng nên không gây ngưng kết đáng kể.

Hồng cầu người cho bị ngưng kết bởi ngưng kết tố β trong huyết tương người nhận.

Huyết tương người cho (O chứa cả α và β) gây ngưng kết hồng cầu người nhận.

Thụ cảm thể - đường dẫn truyền - trung ương thần kinh - cơ quan thực hiện

Thụ cảm thể - đường hướng tâm - trung ương thần kinh - đường ly tâm - cơ quan thực hiện - đường liên hệ ngược

Thụ cảm thể - trung ương thần kinh - cơ quan thực hiện

Cung phản xạ và hệ nội tiết hoạt động độc lập

Sự cốt hóa xương bàn tay xảy ra sớm hơn 1-2 năm so với năm 1936

Chiều cao và cân nặng của trẻ tăng so với cùng độ tuổi ở những thập niên trước

Thời điểm xuất hiện kinh nguyệt sớm hơn so với trước đây

Sự thay thế răng sữa bằng răng vĩnh viễn chậm hơn 2 năm so với năm 1936

CN = 9 ± 1,5(n-1) hoặc CN = 9,5 ± 2(n-1)

CN = 21 ± 4(n-10)

CN = 75 + 5n

CN = 9,5 × n

Yếu tố dinh dưỡng - thay đổi chất lượng thức ăn

Sự thay đổi khí hậu, đặc biệt khí hậu ấm lên

Tiếp xúc thường xuyên giữa nam và nữ, rèn luyện thể dục thể thao

Sự tăng cường sử dụng thuốc kháng sinh rộng rãi trong cộng đồng

Điều hòa thần kinh chậm hơn thể dịch khoảng 100 lần.

Điều hòa thể dịch nhanh hơn thần kinh khoảng 100 lần, có tính địa chỉ rõ ràng.

Điều hòa thần kinh nhanh hơn thể dịch khoảng 100 lần, có tính địa chỉ; điều hòa thể dịch chậm hơn nhưng có phạm vi tác dụng rộng và phụ thuộc vào receptor trên tế bào đích.

Hai cơ chế hoàn toàn độc lập, không liên quan với nhau.

Thromboplastin

Thrombin

Prothrombin

Ion Ca++

Landsteiner - năm 1901

Landsteiner và Weiner - năm 1940

Anokhin - năm 1935

Weiner - năm 1950

Hồng cầu tồn tại 30-60 ngày, bị tiêu hủy hoàn toàn tại lách với tốc độ 1 triệu hồng cầu/phút.

Hồng cầu tồn tại 90-120 ngày, khi già màng dễ vỡ, bị đại thực bào của gan, lách, tủy xương tiêu hủy với tốc độ 150 triệu hồng cầu/phút.

Hồng cầu tồn tại 1-2 năm, được tiêu hủy hoàn toàn tại thận.

Hồng cầu tồn tại 8-12 ngày, sau đó bị tiêu hủy tại tủy xương.

Globulin (54%) > Albumin (38%) > Fibrinogen (4-5%)

Albumin (54%) > Globulin (38%) > Fibrinogen (4-5%)

Fibrinogen (54%) > Albumin (38%) > Globulin (4-5%)

Albumin (38%) > Globulin (54%) > Fibrinogen (4-5%)

Giai đoạn tiền học đường

Giai đoạn nhi đồng

Giai đoạn vị thành niên

Giai đoạn sơ sinh

Lympho cảm ứng, có khả năng tiêu diệt tác nhân xâm nhập bằng con đường trực tiếp hoặc gián tiếp.

Tế bào plasma tiết kháng thể IgG hòa tan trong huyết thanh.

Đại thực bào có khả năng thực bào trực tiếp.

Tế bào mast giải phóng histamine.

Giai đoạn gắn - kháng nguyên gắn vào điểm tiếp nhận của bạch cầu

Giai đoạn nuốt - bạch cầu hình thành chân giả bao vây

Giai đoạn tạo thành hốc - chất nguyên sinh lõm vào và lysosome tiết enzyme vào hốc

Giai đoạn tiêu diệt - kháng nguyên bị phân giải

Hệ thần kinh và hệ nội tiết hoạt động hoàn toàn độc lập, không có mối liên hệ nào.

Chất trung gian hóa học do sợi thần kinh thực vật tiết ra có tính chất hóa học giống hormone do tuyến thượng thận tiết ra, chứng tỏ hai kiểu điều chỉnh có cơ chế hóa học tương tự.

Chỉ có hệ nội tiết điều khiển hoạt động của hệ thần kinh, không có chiều ngược lại.

Hệ nội tiết đóng vai trò chủ yếu, hệ thần kinh chỉ có vai trò bổ trợ.

Mô liên kết

Mô biểu bì

Mô cơ

Mô thần kinh

25 kg

29 kg

33 kg

37 kg

Tế bào không phân nhánh, có nhiều nhân, không có vân ngang.

Tế bào phân nhánh, có vân giống tế bào cơ vân, mỗi tế bào có một nhân.

Tế bào hình sợi thuôn nhọn hai đầu, nhân ở giữa, tơ cơ xếp dọc.

Tế bào hình trụ dài, nhiều nhân nằm ở ngoài cùng dưới màng.

Ở trẻ em, vai trò của yếu tố thể dịch chiếm ưu thế nên phản ứng chậm và kém chính xác.

Ở trẻ em, vai trò điều tiết của hệ thần kinh chiếm ưu thế nên phản ứng nhanh và chính xác; ở người lớn tuổi, ảnh hưởng của thần kinh giảm dần, vai trò thể dịch tăng dần nên phản ứng chậm chạp hơn.

Mối quan hệ này không thay đổi theo tuổi, luôn cố định.

Người lớn tuổi có phản ứng nhanh hơn trẻ em vì hệ thần kinh hoàn thiện hơn.

Yếu tố I (Fibrinogen) do gan và lưới nội mô sản xuất

Yếu tố III (Thromboplastin mô) do phổi, não và một số mô bài tiết

Yếu tố X (Stuart) do gan sản sinh, là yếu tố tương đối bền vững

Yếu tố XII (Hageman) có sẵn trong huyết tương

Não phát triển đều đặn với tốc độ không đổi từ sơ sinh đến trưởng thành

Não phát triển nhanh ngay trong giai đoạn phát triển bào thai và vài năm đầu sau sinh, đến tuổi dậy thì trọng lượng não hầu như không thay đổi.

Não là cơ quan tỷ lệ thuận với khối lượng cơ thể, tăng liên tục suốt đời

Não là cơ quan hầu như không thay đổi sau khi sinh

Chất kháng thromboplastin

Chất kháng thrombin

Mucopolysaccharide (heparin) cùng với muối oxalat, citrate

Protein có điện tích âm trên thành mạch

Miễn dịch thu được là khả năng bảo vệ sẵn có ngay từ khi mới sinh, mang tính di truyền.

Miễn dịch thu được được hình thành khi cơ thể đã có tiếp xúc với kháng nguyên (chủ động qua vaccine, ngẫu nhiên) hoặc được truyền tế bào miễn dịch/kháng thể (thụ động).

Miễn dịch thu được có thể phòng chống tất cả các loại bệnh mà không cần tiếp xúc trước với kháng nguyên.

Miễn dịch thu được không phụ thuộc vào trạng thái cơ thể, dinh dưỡng hay sức khỏe.

Thận

Da

Phổi

Gan

Vì lượng máu cung cấp cho cơ bắp giảm do cơ bắp teo lại theo tuổi

Vì hoạt động của hệ tuần hoàn không đáp ứng được nhu cầu về máu của các cơ quan và hệ cơ quan đang phát triển, dẫn đến rối loạn chức năng tim mạch.

Vì hệ thần kinh ở người lớn tuổi hoạt động quá mạnh, gây kích thích cơ bắp liên tục

Vì phổi mất khả năng trao đổi khí ở người lớn tuổi