Hệ thống tri thức lý luận chung nhất về thế giới, con người và mối quan hệ giữa con người với thế giới.

Khoa học nghiên cứu về các hiện tượng tự nhiên riêng lẻ.

Hệ thống tín ngưỡng giải thích thế giới bằng thần linh.

Tập hợp những kinh nghiệm thực tiễn hằng ngày của con người.

Kinh nghiệm → tôn giáo → triết học.

Thần thoại → tư duy lý luận → triết học.

Khoa học → triết học → tôn giáo.

Triết học → thần thoại → khoa học.

La Mã, Ai Cập, Nhật Bản.

Hy Lạp, Ấn Độ, Trung Quốc.

Pháp, Đức, Anh.

Mỹ, Canada, Úc.

Tri thức – niềm tin – lý tưởng.

Tình cảm – lý trí – hành động.

Vật chất – ý thức – thực tiễn.

Nhận thức – tư duy – ngôn ngữ.

Thế giới quan tôn giáo.

Thế giới quan triết học.

Thế giới quan chính trị.

Thế giới quan khoa học.

Vì triết học ra đời sớm hơn mọi hình thức thế giới quan khác.

Vì triết học giúp trả lời những vấn đề chung nhất về thế giới và con người, là phần lý luận cốt lõi.

Vì triết học là khoa học duy nhất nghiên cứu con người.

Vì thế giới quan chỉ tồn tại khi có triết học.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.

Mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.

Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn.

Mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên.

Một mặt.

Hai mặt.

Ba mặt.

Bốn mặt.

Vật chất có trước, ý thức có sau; vật chất quyết định ý thức.

Ý thức có trước, vật chất có sau; ý thức quyết định vật chất.

Vật chất và ý thức tồn tại độc lập, không liên quan nhau.

Vật chất và ý thức cùng có trước, không cái nào quyết định cái nào.

Một dạng duy nhất.

Hai dạng: chủ quan và khách quan.

Ba dạng: cổ đại, trung đại, hiện đại.

Bốn dạng khác nhau.

Một tinh thần khách quan tồn tại bên ngoài con người.

Cảm giác, ý thức của cá nhân.

Các nguyên tử vật chất tồn tại độc lập.

Các quy luật tự nhiên khách quan.

C. Mác.

V.I. Lênin.

Descartes.

Ph. Ăngghen.

Tinh thần.

Cả vật chất lẫn tinh thần cùng tồn tại.

Vật chất.

Thần linh sáng tạo.

Một dạng vật chất cụ thể (nước, lửa...).

Các ý niệm tinh thần trừu tượng.

Phép biện chứng duy vật.

Các quy luật tự nhiên được chứng minh bằng thực nghiệm.

Thời cổ đại.

Thế kỷ XV – XVIII.

Thế kỷ XIX – XX.

Thế kỷ XXI.

Xem xét sự vật trong mối liên hệ và phát triển.

Cô lập, tách rời, tương đối đứng im, ít xem xét sự phát triển.

Nhìn nhận sự vật dưới góc độ lịch sử - cụ thể.

Chú trọng sự tác động qua lại giữa các sự vật.

Mối liên hệ, sự vận động, sự phát triển, sự tác động qua lại.

Tách rời, đứng im, không xét phát triển.

Chỉ xét sự vật như một khối cố định.

Chỉ dựa vào cảm tính chủ quan của cá nhân.

Chủ nghĩa duy tâm + phép biện chứng.

Chủ nghĩa duy vật + phép biện chứng.

Chủ nghĩa duy vật + phương pháp siêu hình.

Chủ nghĩa duy tâm + phương pháp siêu hình.

Những năm 20 của thế kỷ XIX.

Những năm 40 của thế kỷ XIX.

Đầu thế kỷ XX.

Cuối thế kỷ XVIII.

Con người có khả năng nhận thức đầy đủ thế giới.

Con người có thể nhận thức thế giới ở mức độ nhất định.

Con người không thể nhận thức đầy đủ bản chất cuối cùng của thế giới.

Con người nhận thức thế giới hoàn toàn chủ quan.